🎙️🇵🇭 260905 NEWS AT PAGTATALAKAY

SPEAKER: HOUSE, MULING NAKAKABAWI NG TIWALA NG PUBLIKO, AYON KAY SENIOR DEPUTY SPEAKER HERNANDEZ

MULING TUMATAAS ANG TIWALA AT SATISFACTION NG PUBLIKO SA HOUSE OF REPRESENTATIVES, AYON SA PINAKABAGONG TUGON NG OCTA RESEARCH.

AYON KAY SENIOR DEPUTY SPEAKER AT SOUTH COTABATO SECOND DISTRICT REPRESENTATIVE FERDINAND “DINAND” HERNANDEZ, PATUNAY ITO NA NAKIKITA NA NG MGA PILIPINO ANG TRABAHO NG KAMARA SA ILALIM NG PAMUMUNO NI SPEAKER FAUSTINO “BOJIE” DY THE THIRD.

SA OCTA SURVEY, UMANGAT MULA 36 PORSIYENTO SA FIRST QUARTER NG 2026 PATUNGONG 38 PORSIYENTO SA SECOND QUARTER ANG TRUST RATING NG HOUSE.

BUMABA NAMAN MULA 33 PATUNGONG 28 PORSIYENTO ANG MGA NAGPAPAHAYAG NG DISTRUST.

UMAKYAT DIN MULA 35 PATUNGONG 37 PORSIYENTO ANG SATISFACTION SA PERFORMANCE NG KAMARA, HABANG BUMABA MULA 35 PATUNGONG 32 PORSIYENTO ANG DISSATISFACTION.

AYON KAY HERNANDEZ, HINDI DAPAT ITURING NA PERSONAL NA TAGUMPAY ITO NI SPEAKER DY, KUNDI BUNGA NG PINAGSAMANG TRABAHO NG MGA MAMBABATAS, OPISYAL, EMPLEYADO, AT LEGISLATIVE STAFF.

SA ILALIM NG PAMUMUNO NI DY, 28 MEASURES NA ITINUTURING NA PRIORITY NG LEDAC ANG NAAPRUBAHAN NA NG HOUSE.

ISINAGAWA ANG SURVEY NOONG HULYO 4 HANGGANG 11 SA 1,200 ADULT RESPONDENTS SA BUONG BANSA, NA MAY MARGIN OF ERROR NA PLUS OR MINUS 3 PERCENTAGE POINTS.

————-

KOMENTARYO

KOMENTARYO: TIWALA NG PUBLIKO, DAPAT PATULOY NA PINAGTATRABAHUHAN

MAHALAGANG NUMERO ANG PAGTAAS NG TRUST AT SATISFACTION RATING NG HOUSE OF REPRESENTATIVES. PERO MAS MAHALAGA ANG TANONG: PAANO MAPAPANATILI AT MAPAPALAKI ANG TIWALANG ITO?

ANG PAGTAAS MULA 36 PATUNGONG 38 PORSIYENTO SA TRUST AY POSITIBONG SENYALES. NGUNIT HINDI RIN DAPAT MAKALIGTAAN NA 28 PORSIYENTO PA RIN ANG NAGPAPAHAYAG NG DISTRUST, AT MAY MGA RESPONDENTENG HINDI PA TIYAK SA KANILANG PAGTINGIN SA PERFORMANCE NG KAMARA.

KAYA ANG SURVEY AY HINDI DAPAT ITURING NA ISANG TROPHY. MAS MAINAM ITONG BASAHIN BILANG FEEDBACK NG PUBLIKO.

SA LEHISLATURA, ANG TIWALA AY HINDI LAMANG NASUSUKAT SA DAMI NG NAIPASANG BATAS. NASUSUKAT DIN ITO SA KALIDAD NG MGA BATAS, SA TRANSPARENCY NG PROSESO, SA ACCOUNTABILITY NG MGA OPISYAL, AT SA KONKRETONG EPEKTO NG MGA BATAS SA BUHAY NG MGA PILIPINO.

TAMA RIN ANG PUNTO NI SENIOR DEPUTY SPEAKER HERNANDEZ NA HINDI ITO TRABAHO NG ISANG TAO LAMANG. ANG HOUSE AY ISANG INSTITUSYON—MULA SA MGA MAMBABATAS AT COMMITTEE CHAIRS HANGGANG SA MGA OPISYAL AT LEGISLATIVE STAFF.

KAYA ANG HAMON NGAYON AY SIMPLE PERO MAHALAGA: PANINDIGAN ANG TRABAHO.

KUNG MAY BATAS NA MAKATUTULONG SA EKONOMIYA, SERBISYONG PANLIPUNAN, AT ACCOUNTABILITY, DAPAT ITULOY ANG PAG-AKDA AT PAGPAPASA NITO.

DAHIL SA HULI, ANG TIWALA NG PUBLIKO AY HINDI NAKUKUHA SA MAGANDANG SURVEY RESULT LAMANG.

ITO AY PATULOY NA KINIKITA—SA BAWAT SESYON, BAWAT HEARING, BAWAT BATAS, AT BAWAT RESULTANG NARARAMDAMAN NG SAMBAYANAN.

oOo

ACIDRE: SENATE, UMAABANTE SA PERMANENTENG PRESIDENTIAL MERIT SCHOLARSHIP PROGRAM

TINANGGAP NANG MALUGOD NI HOUSE COMMITTEE ON HIGHER AND TECHNICAL EDUCATION CHAIRPERSON AT TINGOG PARTY-LIST REPRESENTATIVE JUDE ACIDRE ANG PAG-ABANTE SA SENADO NG PANUKALANG MAGTATATAG NG PERMANENTENG PRESIDENTIAL MERIT SCHOLARSHIP PROGRAM.

LAYUNIN NG PANUKALA NA TIYAKING HINDI MAGIGING HADLANG ANG KAKULANGAN SA PERA PARA SA MGA KARAPAT-DAPAT AT MAHUSAY NA ESTUDYANTE NA MAKAPAGPATULOY SA KANILANG PAG-AARAL.

NAAPRUBAHAN NA NOONG MAS MAAGA SA TAONG ITO NG HOUSE OF REPRESENTATIVES SA THIRD READING ANG HOUSE BILL NUMBER 8477, O ANG PRESIDENTIAL MERIT SCHOLARSHIP PROGRAM ACT, NA SI ACIDRE ANG PRINCIPAL AUTHOR AT SPONSOR.

HINDI LAMANG ACCESS SA HIGHER EDUCATION AT TECHNICAL-VOCATIONAL TRAINING ANG TUTUTUKAN NG PANUKALA. MAGBIBIGAY DIN ITO NG SUPORTA UPANG MANATILI SA PAARALAN, MAKAPAGTAPOS, AT MAGAMIT NG MGA ISKOLAR ANG KANILANG KAKAYAHAN SA MAHALAGANG SEKTOR NG BANSA.

AYON KAY ACIDRE, ANG PAG-INSTITUTIONALIZE NG SCHOLARSHIP PROGRAM AY MAGBIBIGAY NG MAS MALAKING KATIYAKAN SA MGA ESTUDYANTE AT PAMILYA, DAHIL HINDI NA ITO NAKASALALAY SA PRAYORIDAD NG ISANG ADMINISTRASYON O SA TAUNANG BUDGET.

KAUGNAY DIN ITO NG MAS MALAWAK NA REFORM AGENDA NG EDCOM II, MULA BASIC EDUCATION HANGGANG HIGHER EDUCATION, TECHNICAL-VOCATIONAL TRAINING, AT EMPLOYMENT.

UMAASA SI ACIDRE NA MAGTUTULUY-TULOY ANG KOOPERASYON NG KONGRESO UPANG MAISABATAS ANG PROGRAMA.

————-

KOMENTARYO

KOMENTARYO: SCHOLARSHIP BILANG PANGMATAGALANG INVESTMENT SA TALENTO

MAHALAGA ANG PANUKALANG GAWING PERMANENTE ANG PRESIDENTIAL MERIT SCHOLARSHIP PROGRAM DAHIL ANG EDUKASYON AY HINDI DAPAT MAGING PRIBILEHIYO LAMANG NG MGA MAY KAKAYAHANG PINANSYAL.

MAY MGA KABATAANG MAY NATATANGING TALINO, DISIPLINA AT POTENSYAL, NGUNIT NAPIPILITANG HUMINTO O LIMITAHAN ANG KANILANG PAG-AARAL DAHIL SA KAKULANGAN SA PINANSYAL.

DITO MAHALAGA ANG ISANG INSTITUTIONALIZED SCHOLARSHIP PROGRAM. KUNG MAGIGING PANGMATAGALAN AT MAY MALINAW NA BATAYAN ANG PROGRAMA, MAS MAY KATIYAKAN ANG MGA ESTUDYANTE AT PAMILYA NA ANG SUPORTA AY HINDI BIGLANG MAWAWALA DAHIL LAMANG NAGBAGO ANG ADMINISTRASYON O PRIORIDAD NG TAUNANG BUDGET.

PERO DAPAT DIN MABANTAYAN ANG IMPLEMENTATION.

KAILANGANG MALINAW ANG CRITERIA SA PAGPILI NG MGA BENEPISYARYO, TRANSPARENT ANG SELECTION PROCESS, AT MAY ACCOUNTABILITY SA PAGGAMIT NG PONDO. DAPAT TALAGA ITONG NAPUPUNTA SA MGA KARAPAT-DAPAT—HINDI SA MGA MAY CONNECTION O MAY POLITICAL INFLUENCE.

MAHALAGA RIN NA ANG SCHOLARSHIP AY HINDI MATAPOS SA PAGBIBIGAY NG ALLOWANCE O TUITION SUPPORT. DAPAT MAY PATHWAY MULA EDUKASYON PATUNGO SA EMPLOYMENT, RESEARCH, PUBLIC SERVICE, AT SA MGA SEKTOR NA KAILANGAN NG BANSA.

SA HULI, ANG MERIT SCHOLARSHIP AY HINDI LAMANG GANTIMPALA SA MAGALING NA ESTUDYANTE.

ITO AY INVESTMENT SA HUMAN CAPITAL.

KAPAG NABIGYAN NG PAGKAKATAON ANG MGA MAHUSAY NA KABATAAN, ANG BENEPISYO AY HINDI LANG SA ISANG ESTUDYANTE O PAMILYA. SA TAMANG SISTEMA, ANG KANILANG TALINO AT KAKAYAHAN AY MAAARING MAGING PAKINABANG NG BUONG BANSA.

oOo

QUIMBO: INAPRUBAHAN NG HOUSE COMMITTEE ON WAYS AND MEANS ANG PANUKALANG NAGLALAYONG MAGBIGAY NG HAZARD PAY SA MGA PUBLIC PROSECUTOR NA HUMAHARAP SA MGA KASONG MAY MATINDING PANGANIB.

AYON KAY MARIKINA SECOND DISTRICT REPRESENTATIVE AT WAYS AND MEANS CHAIR MIRO QUIMBO, MAHALAGA ANG PAPEL NG MGA PROSECUTOR SA PAGHAHATID NG KATARUNGAN, KAYA DAPAT KILALANIN ANG MGA PANGANIB NA KAUGNAY NG KANILANG TUNGKULIN.

SA ILALIM NG PANUKALA, MAAARING SAKLAWAN NG HAZARD PAY ANG MGA PROSECUTOR NA, DAHIL SA URI NG KASONG KANILANG HINAHANDLE, AY NALALAGAY SA MGA SITWASYONG MAY MATAAS NA ANTAS NG PANGANIB.

MAHALAGA ANG PAG-APRUBA NG WAYS AND MEANS COMMITTEE DAHIL TUNGKOL SA PINANSIYAL NA ASPEKTO NG PANUKALA ANG SAKLAW NG KOMITE. SA MADALING SALITA, SINURI NITO KUNG KAYANG PONDOHAN NG PAMAHALAAN ANG IPINAPANUKALANG BENEPISYO.

SINABI NI QUIMBO NA ANG PAGPAPASA SA KOMITE AY NAGPAPAKITANG POSIBLE AT MAISASAKATUPARAN ANG HAZARD PAY PARA SA MGA PROSECUTOR.

ANG PANUKALA AY INAKDA NINA REPRESENTATIVES RUFUS RODRIGUEZ, GERVILLE “JINKY BITRICS” LUISTRO, FERDINAND MARTIN ROMUALDEZ, YSABEL MARIA ZAMORA, AT MIRO QUIMBO.

MULA SA WAYS AND MEANS COMMITTEE, SUMUSULONG NA ANG PANUKALA SA MGA SUSUNOD NA YUGTO NG PROSESO SA KONGRESO.

—————

KOMENTARYO

ANG PANUKALANG HAZARD PAY PARA SA PUBLIC PROSECUTORS AY MAY ISANG SIMPLE AT MAHALAGANG PUNTO: KUNG MAY MGA PROSECUTOR NA NALALAGAY SA PANGANIB DAHIL SA MGA KASONG KANILANG HINAHANDLE, DAPAT BA SILANG BIGYAN NG KARAGDAGANG KOMPENSASYON?

PARA SA AKIN, MAKATWIRAN NA PAG-ARALAN ITO.

ANG PUBLIC PROSECUTOR AY HINDI LAMANG NAG-AARAL NG MGA DOKUMENTO O NAGSUSUMITE NG PLEADINGS. SILA ANG KINATAWAN NG PAMAHALAAN SA MGA KASONG KRIMINAL AT KAILANGANG HARAPIN ANG MGA USAPING MAAARING MAY KAUGNAY NA BANTA O PANGANIB.

NGUNIT MAHALAGA RING MAGING MAINGAT SA PAGBUO NG BATAS.

HINDI DAPAT AUTOMATIC NA LAHAT NG PROSECUTOR AY MAKATANGGAP NG PARE-PAREHONG HAZARD PAY. DAPAT MALINAW KUNG ANONG URI NG KASO, SITWASYON, O AKTIBIDAD ANG ITUTURING NA MAY HAZARD.

HALIMBAWA, DAPAT MAY OBHETIBONG PAMANTAYAN PARA MATUKOY KUNG SINO ANG TALAGANG NAKARARANAS NG MAS MATAAS NA PANGANIB DAHIL SA KANILANG TUNGKULIN.

MAHALAGA RIN ANG PAPEL NG WAYS AND MEANS COMMITTEE. ANG ISANG MAGANDANG BENEPISYO SA PAPEL AY WALANG KAHULUGAN KUNG WALANG MALINAW AT SUSTAINABLE NA PONDO PARA DITO.

KAYA ANG PAG-APRUBA NG KOMITE AY HINDI PA PAGIGING BATAS NG HAZARD PAY. ISA PA LAMANG ITONG HAKBANG SA MAHABANG PROSESO NG LEHISLASYON. KAILANGAN PA ITONG TALAKAYIN, SURIIN, AT PAGDESISYUNAN SA MGA SUSUNOD NA YUGTO NG KONGRESO.

SA MAS MALAWAK NA PANANAW, MAGANDA RING ITANONG: PAANO NATIN MAPOPROTEKTAHAN ANG MGA TAONG NAGPAPATUPAD NG BATAS?

KASAMA SA SAGOT DITO ANG HAZARD PAY, PERO HINDI ITO ANG NAG-IISANG SOLUSYON.

KAILANGAN DIN ANG SAPAT NA SECURITY, MAAYOS NA WORKING CONDITIONS, LEGAL AT INSTITUTIONAL SUPPORT, AT MGA PROGRAMA PARA SA KALIGTASAN NG MGA PROSECUTOR AT KANILANG MGA PAMILYA KUNG KINAKAILANGAN.

SA HULI, ANG MAHALAGA AY MATIYAK NA ANG MGA NAKATALAGANG MAGHATID NG KATARUNGAN AY HINDI NAPAPABAYAAN HABANG GINAGAMPANAN NILA ANG KANILANG TUNGKULIN.

ANG HAZARD PAY, KUNG MAAYOS ANG PAMANTAYAN AT SAPAT ANG PONDO, AY MAAARING MAGING ISANG MAKATWIRANG PAGKILALA SA PANGANIB AT RESPONSIBILIDAD NG MGA PUBLIC PROSECUTOR.

DAHIL SA PAGHAHATID NG KATARUNGAN, DAPAT DIN NATIN BIGYANG-HALAGA ANG KALIGTASAN NG MGA TAONG NAKATALAGANG IPATUPAD ITO.

oOo

HERNANDEZ: TINANGGAP NG SENIOR DEPUTY SPEAKER AT SOUTH COTABATO SECOND DISTRICT REPRESENTATIVE FERDINAND “DINAND” HERNANDEZ ANG PAGTAAS NG PUBLIC TRUST AT SATISFACTION RATING SA HOUSE OF REPRESENTATIVES, BATAY SA PINAKABAGONG OCTA RESEARCH TUGON NG MASA SURVEY.

MULA 36 PORSYENTO SA FIRST QUARTER NG 2026, UMANGAT SA 38 PORSYENTO ANG TIWALA SA KAMARA SA SECOND QUARTER.

BUMABA NAMAN ANG DISTRUST MULA 33 PORSYENTO SA 28 PORSYENTO.

ANG SATISFACTION SA PERFORMANCE NG HOUSE AY TUMAAS DIN MULA 35 PATUNGONG 37 PORSYENTO, HABANG BUMABA ANG DISSATISFACTION MULA 35 PATUNGONG 32 PORSYENTO.

AYON KAY HERNANDEZ, SENYALES ITO NA NAPAPANSIN NG PUBLIKO ANG PAGTUTOK NG KAMARA SA LEHISLASYON AT PUBLIC SERVICE SA ILALIM NG PAMUMUNO NI SPEAKER FAUSTINO “BOJIE” DY III.

BINANGGIT NIYA NA 28 SA 60 PRIORITY MEASURES NG LEDAC ANG NAIPASA NA NG HOUSE.

NGUNIT AMINADO RIN SI HERNANDEZ NA MAY MALAKING BAHAGI PA NG PUBLIKO ANG HINDI TIYAK SA PERFORMANCE NG KAMARA.

KAYA, ANIYA, DAPAT PATULOY NA PAGHIRAPAN NG HOUSE ANG TIWALA SA PAMAMAGITAN NG MAKABULUHANG BATAS AT KONKRETONG RESULTA.

ANG SURVEY AY ISINAGAWA NOONG JULY 4 HANGGANG 11 SA 1,200 ADULT RESPONDENTS SA BUONG BANSA.

————-/

KOMENTARYO

MAGANDANG BALITA PARA SA HOUSE OF REPRESENTATIVES ANG PAGTAAS NG PUBLIC TRUST AT SATISFACTION SA PINAKABAGONG OCTA RESEARCH SURVEY.

PERO SA AKING PAGTINGIN, DAPAT NATIN ITONG BASAHIN NANG MAY PAG-IINGAT.

ANG PAGTAAS NG TRUST AY ISANG SENYALES—HINDI PA ITO ISANG FINAL VERDICT.

TUMAAS MAN ANG TRUST SA HOUSE MULA 36 PATUNGONG 38 PORSYENTO, 38 PORSYENTO PA RIN ITO.

IBIG SABIHIN, MAS MARAMI PA ANG DAPAT KUMBINSIHIN.

AT IYAN ANG PINAKAMAHALAGANG MENSAHE NG SURVEY.

HINDI DAPAT IPAGDIWANG LAMANG NG KAMARA ANG PAGTAAS NG NUMERO. DAPAT ITONG GAMITING MOTIBASYON PARA PAGBUTIHIN PA ANG PERFORMANCE NITO.

SA LEHISLATURA, ANG PUBLIC TRUST AY HINDI NAKUKUHA SA MAGAGANDANG PAHAYAG O PRESS RELEASE.

NAKUKUHA ITO SA RESULTA.

KAPAG MAY BATAS NA NAKATUTULONG SA PAMILYA, MAGSASAKA, MANGGAGAWA, ESTUDYANTE, NEGOSYANTE, AT IBA PANG SEKTOR, NARARAMDAMAN ITO NG TAO.

KAPAG MAY OVERSIGHT NA NAKAPIPIGIL SA PAG-AKSAYA NG PERA NG BAYAN, NAKIKITA ITO NG PUBLIKO.

AT KAPAG MAY ISYUNG DAPAT PANAGUTAN, INAASAHAN NG TAO NA GAGAMPANAN NG KONGRESO ANG KONSTITUSYONAL NITONG TUNGKULIN.

KAYA MAHALAGA ANG BINANGGIT NI HERNANDEZ NA HINDI DAPAT MAGING LAYUNIN NG KAMARA ANG PURIHIN ANG SARILI.

TRABAHO MUNA, RESULTA MUNA.

NGUNIT MAY ISA PA AKONG PUNTO.

ANG PAGTAAS NG PUBLIC TRUST AY DAPAT SAMAHAN NG MAS MALAKAS NA TRANSPARENCY.

KUNG MAY 28 SA 60 LEDAC PRIORITY MEASURES NANG NAIPASA, DAPAT ALAMIN NG PUBLIKO KUNG ANO ANG MGA PANUKALANG ITO, ANO ANG PROBLEMA NATING NILULUTAS, AT KAILAN MARARAMDAMAN ANG EPEKTO NITO.

DAHIL ANG BILANG NG MGA BATAS NA NAIPASA AY HINDI RIN DAPAT MAGING TANGING SUKATAN NG PERFORMANCE NG KONGRESO.

HINDI PARAMIHAN NG BATAS ANG LEHISLASYON.

MAS MAHALAGA ANG KALIDAD, RELEVANCE, AT IMPLEMENTABILITY NG MGA BATAS.

MAYROON DING MAHALAGANG PAPEL ANG COMMITTEE SYSTEM.

DITO SINUSURI ANG MGA PANUKALA, KINOKONSULTA ANG MGA STAKEHOLDER, AT TINITINGNAN KUNG PRAKTIKAL AT MAKABUBUTI SA PUBLIKO ANG ISANG PROPOSED LAW.

KAYA KUNG TALAGANG LAYUNIN NG KAMARA NA MAIBALIK AT MAPANATILI ANG TIWALA NG TAO, DAPAT HINDI LAMANG SA PLENARYO MAKIKITA ANG TRABAHO.

DAPAT MAKITA ITO SA COMMITTEE HEARINGS, SA OVERSIGHT, SA BUDGET PROCESS, AT SA AKTWAL NA IMPLEMENTATION NG MGA BATAS.

SA HULI, ANG SURVEY AY PARANG SALAMIN.

IPINAPAKITA NITO KUNG PAANO TINITINGNAN NG PUBLIKO ANG INSTITUSYON SA ISANG TAKDANG PANAHON.

MAY PAGTAAS—AT MAGANDANG SENYALES IYAN.

PERO HINDI DAPAT MAKUNTENTO ANG KAMARA.

DAHIL ANG TIWALA NG TAO AY HINDI ISANG BAGAY NA NAKUKUHA NANG ISANG BESES AT HABAMBUHAY NANG NAKATANGGAP.

ITO AY PINAGHIHIRAPAN ARAW-ARAW SA PAMAMAGITAN NG MAHUSAY NA BATAS, MATAPAT NA OVERSIGHT, TRANSPARENCY, AT KONKRETONG SERBISYO.

AT SA HULI, HINDI SURVEY ANG DAPAT MAGDIKTA KUNG NAGING MATAGUMPAY ANG KONGRESO.

ANG PINAKAMAHALAGANG HUKOM AY ANG RESULTANG NARARAMDAMAN NG SAMBAYANANG PILIPINO.

oOo

ALVAREZ: SINURI NG HOUSE COMMITTEE ON APPROPRIATIONS ANG PANUKALANG 785.204-MILLION-PESO BUDGET NG OFFICE OF THE VICE PRESIDENT, O OVP, PARA SA 2027.

ANG HALAGANG ITO AY 11.7 PORSYENTONG MAS MABABA KUMPARA SA 2026 ALLOCATION NG TANGGAPAN.

SA PAGDINIG, INATASAN NI PALAWAN REPRESENTATIVE JOSE ALVAREZ, NA SIYANG NAMUNO SA HEARING, NA ITUON NG MGA MAMBABATAS ANG MGA TANONG SA PROPOSED BUDGET. ANIYA, ANG IBANG USAPING KINASASANGKUTAN NI VICE PRESIDENT SARA DUTERTE AY NASA SENATE IMPEACHMENT COURT NA.

AYON KAY OVP UNDERSECRETARY AT CHIEF OF STAFF ZULEIKA LOPEZ, LAYUNIN NG TANGGAPAN NA MAILAPIT ANG SERBISYO NG PAMAHALAAN SA MGA KULANG SA SERBISYO AT MARGINALIZED SECTORS.

TINATAYANG 24.6 PORSYENTO NG PROPOSED BUDGET ANG GAGAMITIN PARA SA GOODS AT GRANTS SA ILALIM NG SOCIOECONOMIC PROGRAMS NA TARGET MAKINABANG ANG 1.4 MILYONG PILIPINO.

KABILANG SA MGA IPAGPAPATULOY NA PROGRAMA ANG MAGNEGOSYO TA ’DAY, PAGBABAGO CAMPAIGN, DISASTER OPERATIONS, R.I.I.C.E. FOOD BAGS, KALUSUGAN FOOD TRUCKS, LIBRENG SAKAY, WHEELCHAIR DISTRIBUTION, AT IBA PANG SERBISYO.

AYON SA OVP, LAYUNIN NITONG MAGPATULOY NG MABILIS, ABOT-KAMAY, AT RESPONSIBONG SERBISYO BILANG SUPORTA SA MGA PROGRAMA NG IBA PANG AHENSIYA NG PAMAHALAAN.

————-

KOMENTARYO

SA PAGTALAKAY NG BUDGET NG OFFICE OF THE VICE PRESIDENT, MAY ISANG MAHALAGANG PRINSIPYO NA DAPAT NATING TANDAAN:

ANG BUDGET HEARING AY HINDI LAMANG TUNGKOL SA HALAGA NG PONDONG HINIHINGI. TUNGKOL DIN ITO SA KUNG ANO ANG MAKUKUHA NG TAUMBAYAN KAPALIT NG PERANG ILALAAN.

PARA SA 2027, HUMIHINGI ANG OVP NG 785.204 MILLION PESOS—11.7 PORSYENTONG MAS MABABA SA 2026 ALLOCATION NITO.

KAYA MAKATWIRANG TANUNGIN: SA MAS MABABANG BUDGET, MAPAPANATILI BA ANG LAWAK AT KALIDAD NG MGA SERBISYO?

SINABI NG OVP NA TARGET NITONG MAKAPAGHATID NG SOCIOECONOMIC PROGRAMS NA MAKIKINABANG ANG HUMIGIT-KUMULANG 1.4 MILYONG PILIPINO.

DITO PAPASOK ANG MAHALAGANG PAPEL NG HOUSE COMMITTEE ON APPROPRIATIONS.

SA BUDGET SCRUTINY, HINDI SAPAT NA SABIHING MAGANDA ANG LAYUNIN NG ISANG PROGRAMA.

DAPAT MALINAW KUNG MAGKANO ANG GASTOS, ILAN ANG TARGET NA BENEPISYARYO, PAANO IPAMAMAHAGI ANG TULONG, AT—PINAKAMAHALAGA—ANO ANG AKTWAL NA RESULTA.

ITO ANG TINATAWAG NATING VALUE FOR MONEY.

MAY ISA PANG DAPAT SURIIN.

MARAMI SA MGA PROGRAMA NG OVP—TULAD NG FOOD ASSISTANCE, TRANSPORTATION, HEALTH-RELATED ASSISTANCE, AT LIVELIHOOD SUPPORT—AY MAY MGA KATUMBAS O KAHALINTULAD NA PROGRAMA SA IBANG AHENSIYA NG PAMAHALAAN.

KAYA MAHALAGANG MALINAW KUNG PAANO NAKAKADAGDAG ANG OVP SA MGA SERBISYONG ITO AT PAANO MAIIWASAN ANG DUPLICATION NG PROGRAMA AT PAGGASTOS.

AT TAMA RIN NA SA BUDGET HEARING, ANG SENTRO NG PAGTALAKAY AY ANG BUDGET.

MAY HIWALAY NA PROSESO PARA SA IMPEACHMENT AT MAY HIWALAY NA PROSESO PARA SA PAG-AAPRUBA NG PONDO NG PAMAHALAAN.

NGUNIT ANG PAGHIHIWALAY NG DALAWANG PROSESONG ITO AY HINDI NANGANGAHULUGANG MABABAWASAN ANG PAGBUSISI SA BUDGET.

SA HALIP, DAPAT MAS MAGING TIYAK ANG MGA TANONG:

SAAN MAPUPUNTA ANG PERA? SINO ANG MAKIKINABANG? AT PAANO MALALAMAN NG KONGRESO AT NG PUBLIKO KUNG NAGING EPEKTIBO ANG PAGGASTOS?

SA HULI, HINDI DAPAT SUKATIN ANG ISANG AHENSIYA SA LAKI O LIIT NG BUDGET NITO.

ANG MAS MAHALAGANG SUKATAN AY KUNG PAANO NITO GINAGAMIT ANG BAWAT PISO.

DAHIL SA BUDGET NG PAMAHALAAN, HINDI LANG ANG HALAGANG INILAAN ANG DAPAT BANTAYAN—KUNDI ANG RESULTANG NAIBIBIGAY NITO SA TAUMBAYAN.

oOo

MERCADO-REVILLA: INAPRUBAHAN NG HOUSE OF REPRESENTATIVES SA SECOND READING ANG HOUSE BILL NUMBER 10768 NA NAGLALAYONG BIGYAN NG MALINAW NA LEGAL NA BATAYAN ANG PARENT-TEACHER AND COMMUNITY ASSOCIATIONS, O PTCAS, SA MGA PAMPUBLIKONG PAARALAN.

ANG PANUKALA AY INAKDA AT IN-SPONSOR NI CAVITE SECOND DISTRICT REPRESENTATIVE LANI MERCADO-REVILLA.

LAYUNIN NITONG PALAKASIN ANG UGNAYAN NG TAHANAN, PAARALAN, AT KOMUNIDAD SA PANGANGALAGA AT PROTEKSYON SA MGA BATA.

SA ILALIM NG PANUKALA, MAGKAKAROON NG PTCA SA BAWAT PUBLIC CHILD DEVELOPMENT CENTER AT BASIC EDUCATION SCHOOL. KASAMA RITO ANG MGA MAGULANG, TEACHERS, AT ISANG NON-VOTING COMMUNITY REPRESENTATIVE.

MAGKAKAROON DIN NG PARENT REPRESENTATIVE ANG PTCA SA SCHOOL CHILD PROTECTION COMMITTEE.

MALAKI ANG PAPEL NG PTCA SA MGA USAPING GAYA NG BULLYING, KARAHASAN, ONLINE THREATS, MENTAL HEALTH, CHILD PROTECTION, AT DIGITAL SAFETY.

NGUNIT NILINAW NA CONSULTATIVE AT SUPPORTIVE LAMANG ANG PTCA AT HINDI ITO MAKIKIALAM SA LEGAL NA AUTHORITY NG DEPED, SCHOOL HEADS, O IBANG KINAAUKULANG AHENSIYA.

BOLUNTARYO RIN ANG MEMBERSHIP AT WALANG MANDATORY FEES.

ANG PANUKALA AY SUBSTITUTE MEASURE PARA SA HOUSE BILLS NUMBERS 415, 2972, AT 4069 AT INENDORSE NG HOUSE COMMITTEE ON WELFARE OF CHILDREN.

————-

KOMENTARYO

SA AKING PAGTINGIN, ANG HOUSE BILL NUMBER 10768 AY HINDI LANG TUNGKOL SA PAGBABAGO NG PANGALAN O STATUS NG PARENT-TEACHER ASSOCIATION.

ANG MAS MAHALAGANG TANONG AY:

PAANO NATIN MAPALALAKAS ANG SISTEMA NG PROTEKSYON AT PAGPAPAUNLAD SA BATA SA PAMAMAGITAN NG TAHANAN, PAARALAN, AT KOMUNIDAD?

MAHALAGA ANG TANONG NA ITO DAHIL ANG MGA PROBLEMA NG MGA BATA AY HINDI LAGING NAKIKITA SA LOOB NG CLASSROOM.

MAY BULLYING, KARAHASAN, ONLINE THREATS, PROBLEMA SA PAMILYA, AT IBA PANG SITWASYONG MAAARING MAAPEKTUHAN ANG KANILANG PAG-AARAL AT KALIGTASAN.

KAYA MAY KATWIRAN ANG PAGBUO NG MAS MALINAW NA UGNAYAN SA PAGITAN NG MAGULANG AT PAARALAN.

PERO DAPAT NATIN LINAWIN ANG ISANG BAGAY.

HINDI DAPAT MAGING PARANG IKALAWANG ADMINISTRATION NG PAARALAN ANG PTCA.

MAYROONG DEPED, MAY SCHOOL HEAD, MAY MGA GURO, AT MAY MGA CHILD PROTECTION MECHANISMS NA MAY SARILING LEGAL NA MANDATO.

ANG PAPEL NG PTCA AY MAKIPAG-UGNAY, MAGBIGAY NG SUPORTA, AT MAGHATID NG MGA PANGANGAILANGAN O ALALAHANIN NG MGA MAGULANG AT KOMUNIDAD SA TAMANG MEKANISMO.

MAHALAGA RIN ANG PROBISYONG NAGLALAGAY NG PARENT REPRESENTATIVE SA SCHOOL CHILD PROTECTION COMMITTEE.

ITO AY MAAARING MAGBIGAY NG DIREKTANG Boses SA MGA MAGULANG SA MGA USAPING MAY KAUGNAYAN SA KALIGTASAN AT KAPAKANAN NG MGA BATA.

NGUNIT DAPAT MAY MAAYOS NA SAFEGUARDS.

ANG MGA REKLAMO AT CHILD-PROTECTION CASES AY DAPAT MANATILI SA TAMANG PROSESO AT SA MGA TAONG MAY KAKAYAHAN AT LEGAL NA AUTHORITY NA HUMAWAK NITO.

HINDI DAPAT MAGING LUGAR ANG PTCA PARA SA PUBLIC SHAMING, PERSONAL NA ALITAN, O PAGHUHUSGA SA ISANG BATA O PAMILYA.

ISA PANG MAGANDANG PROBISYON ANG PAGIGING VOLUNTARY NG MEMBERSHIP AT PAGBABAWAL SA MANDATORY FEES.

MAHALAGA ITO DAHIL ANG KALAGAYAN NG PAMILYA AY MAGKAKAIBA.

HINDI DAPAT MAWALAN NG BENEPISYO O KARAPATAN ANG ISANG ESTUDYANTE DAHIL LAMANG HINDI SUMALI O HINDI NAKAPAGBIGAY NG KONTRIBUSYON ANG KANYANG MAGULANG.

AT MAY ISANG BAGAY NA DAPAT HIGIT NA BIGYANG-PANSIN: ANG BOSES NG BATA MISMO.

MAGANDA NA KINIKILALA NG PANUKALA ANG CHILD PARTICIPATION SA PARAANG LIGTAS, INCLUSIVE, AT ANGKOP SA EDAD.

DAHIL SA HULI, ANG SISTEMA AY PARA SA BATA—HINDI PARA SA MAGULANG, HINDI PARA SA GURO, AT HINDI PARA SA ADMINISTRASYON.

KAYA ANG SUKAT NG TAGUMPAY NG PANUKALANG ITO AY HINDI KUNG GAANO KARARAMING PTCA ANG NABUO.

ANG MAS MAHALAGANG SUKATAN AY:

MAS LIGTAS BA ANG BATA? MAS MABILIS BANG NARERESOLBA ANG KANYANG MGA PROBLEMA? AT MAS MAAYOS BA ANG UGNAYAN NG TAHANAN, PAARALAN, AT KOMUNIDAD?

KUNG OO, MAY KAHULUGAN ANG BATAS.

DAHIL ANG EDUKASYON AY HINDI NAGAGANAP SA LOOB LAMANG NG CLASSROOM.

ANG BATA AY INAAALAGAAN SA TAHANAN, TINUTURUAN SA PAARALAN, AT SINUSUPORTAHAN NG KOMUNIDAD.

KAPAG NAGKAISA ANG TATLONG ITO, MAS MALAKAS ANG SISTEMANG NAKAPALIGID SA BAWAT BATA.

oOo

TAN: SINURI NG HOUSE COMMITTEE ON APPROPRIATIONS ANG PANUKALANG BUDGET PARA SA 2027 NG DALAWANG CONSTITUTIONAL COMMISSIONS—ANG COMMISSION ON ELECTIONS O COMELEC, AT CIVIL SERVICE COMMISSION O CSC.

SA COMELEC, SINUPORTAHAN NI QUEZON REPRESENTATIVE KEITH MICAH “ATTY. MIKE” TAN ANG PAGPAPANUMBALIK NG 44.7-BILYONG-PISONG PANUKALANG BUDGET NG COMELEC, NA NABAWASAN NG 34 PORSYENTO SA 29.5 BILYONG PISO SA 2027 NATIONAL EXPENDITURE PROGRAM.

AYON KAY COMELEC CHAIR GEORGE GARCIA, KAILANGAN NG KARAGDAGANG PONDO DAHIL TATAAS ANG BILANG NG REGISTERED VOTERS MULA 68 MILYON NOONG 2025 TUNGO SA TINATAYANG 74 MILYON SA 2028.

MAAARING MAAPEKTUHAN NG BAWAS-PONDO ANG PAGHAHANDA PARA SA 2028 ELECTIONS, KABILANG ANG PAG-LEASE NG AUTOMATED ELECTION MACHINES, PAGPAPALIMBAG NG BALOTA, AT PAGHAHATID NG ELECTION MATERIALS SA PILIPINAS AT SA IBAYONG-DAGAT.

SAMANTALA, SINURI RIN NG KOMITE ANG 4.04-BILYONG-PISONG PROPOSED BUDGET NG CIVIL SERVICE COMMISSION, NA MAS MATAAS NG 1.145 BILYONG PISO KUMPARA SA 2026.

GAGAMITIN ITO SA MODERNISASYON NG HUMAN RESOURCE SYSTEM, PROFESSIONALIZATION, AT ADMINISTRATIVE JUSTICE.

KASAMA RIN DITO ANG DIGITALIZATION NG PERSONNEL MANAGEMENT UPANG MAKABUO NG MAS MAHUSAY AT RESPONSIBONG GOVERNMENT WORKFORCE.

—————

KOMENTARYO

SA PAGTALAKAY NG BUDGET NG COMELEC AT CIVIL SERVICE COMMISSION, MAY ISANG MAHALAGANG PRINSIPYO SA LEHISLASYON:

ANG PONDO NG ISANG INDEPENDENT CONSTITUTIONAL COMMISSION AY DAPAT SURIIN NANG MABUTI, PERO ANG PAGBABAWAS O PAGDADAGDAG NITO AY DAPAT NAKABATAY SA AKTWAL NA PANGANGAILANGAN NG INSTITUSYON.

SA COMELEC, MALINAW ANG DAPAT PAGTUUNAN.

MAY 2028 NATIONAL ELECTIONS SA HINAHARAP, AT TINATAYANG AABOT SA 74 MILYON ANG REGISTERED VOTERS.

KUNG TAMA ANG PROYEKSIYONG ITO, NATURAL NA TATAAS DIN ANG GASTUSIN SA ELECTION PREPARATIONS.

MAY MGA BAGAY NA HINDI PUWEDENG TIPIRAN NANG WALANG MASUSING PAG-AARAL—TULAD NG AUTOMATED ELECTION MACHINES, BALOTA, ELECTION MATERIALS, AT LOGISTICS PARA SA MGA PRECINCT SA PILIPINAS AT SA IBAYONG-DAGAT.

KAYA ANG TANONG NG KONGRESO AY HINDI DAPAT SIMPLENG “MAGKANO ANG HINIHINGI NG COMELEC?”

MAS MAHALAGANG TANONG ANG:

“ANO ANG KAILANGAN NG COMELEC PARA MAGING MAAYOS, LIGTAS, AT MAPAGKAKATIWALAAN ANG 2028 ELECTIONS?”

NGUNIT MAY KABILANG PANIG DIN ANG USAPIN.

ANG PAGDADAGDAG NG PONDO AY DAPAT MAY KATUMBAS NA MAAYOS NA PLANO, TRANSPARENCY, AT ACCOUNTABILITY.

KAILANGAN NATING MAKATIYAK NA ANG BAWAT PISONG ILALAAN SA HALALAN AY MAY MALINAW NA LAYUNIN AT RESULTA.

MAHALAGA ITO DAHIL ANG HALALAN ANG PUNDASYON NG DEMOKRATIKONG PAMAMAHALA.

SAMANTALA, IBANG USAPIN NAMAN ANG CIVIL SERVICE COMMISSION.

DITO, ANG SENTRO AY ANG TAO SA LOOB NG GOBYERNO.

ANG PANUKALANG 4.04-BILYONG-PISONG BUDGET AY MAY MALAKING BAHAGI PARA SA MODERNISASYON NG HUMAN RESOURCE SYSTEM AT DIGITALIZATION NG PERSONNEL MANAGEMENT.

MAGANDA ANG DIREKSYONG ITO DAHIL ANG MODERNONG GOBYERNO AY HINDI PUWEDENG MANATILI SA MANUAL AT MABAGAL NA SISTEMA KUNG MAY TEKNOLOHIYANG MAAARING MAGPAHUSAY SA SERBISYO.

PERO DAPAT TANDAAN: ANG DIGITALIZATION AY HINDI LANG PAGLILIPAT NG PAPEL SA COMPUTER.

KAILANGANG GUMANDA ANG PROSESO, MAPABILIS ANG SERBISYO, MABAWASAN ANG RED TAPE, AT MAS MADALING MANAGOT ANG MGA AHENSIYA SA PUBLIKO.

KAYA SA PAGTATASA NG BUDGET NG COMELEC AT CSC, MAGKAIBA MAN ANG KANILANG MGA TUNGKULIN, PAREHO ANG ISANG MAHALAGANG PAMANTAYAN:

VALUE FOR MONEY.

SA COMELEC, DAPAT ANG PONDO AY MAGBUNGA NG MAAYOS AT MAPAGKAKATIWALAANG HALALAN.

SA CSC, DAPAT ANG PONDO AY MAGBUNGA NG MAS PROPESYONAL, MAS MABILIS, AT MAS RESPONSIBLENG SERBISYONG SIBIL.

AT DITO MAHALAGA ANG PAPEL NG KONGRESO SA APPROPRIATIONS PROCESS.

HINDI LAMANG ITO PAG-AAPRUBA NG HALAGA.

ITO AY PAGTIYAK NA ANG PERA NG BAYAN AY NAKATUON SA MGA PANGANGAILANGANG MAHALAGA SA DEMOKRASYA AT SA ARAW-ARAW NA SERBISYO NG PAMAHALAAN.

SA HALALAN, KAILANGAN NATIN NG INTEGRIDAD. SA SERBISYONG SIBIL, KAILANGAN NATIN NG KAKAYAHAN. AT SA PAREHO, KAILANGAN NATIN NG PANANAGUTAN.

IYAN ANG DAPAT MAABOT NG BUDGET—HINDI LAMANG MAS MALAKING O MAS MALIIT NA HALAGA, KUNDI MAS MAHUSAY NA SERBISYO PARA SA SAMBAYANAN.

oOo

ACIDRE: HINIMOK NI HOUSE COMMITTEE ON HIGHER AND TECHNICAL EDUCATION CHAIRMAN AT TINGOG PARTY-LIST REPRESENTATIVE JUDE ACIDRE ANG STATE UNIVERSITIES AND COLLEGES, O SUCS, NA MAS AKTIBONG MAKIBAHAGI SA PAGRESOLBA SA LEARNING CRISIS NG BANSA.

AYON KAY ACIDRE, HINDI PUWEDENG MANATILING HIWALAY ANG HIGHER EDUCATION SA PROBLEMA NG BASIC EDUCATION, DAHIL ANG MGA MAG-AARAL NA HINDI NATUTUTONG BUMASA AT SUMULAT NANG MAAYOS AY DARATING DIN SA MGA PAMANTASAN.

BINANGGIT NIYA ANG DATA NG DEPED NA NAGPAPAKITANG 48.76 PORSYENTO NG MGA LEARNER AY HINDI NAKABABASA SA ANTAS NA INAASAHAN PARA SA KANILANG GRADE LEVEL PAGDATING NG GRADE THREE.

AYON DIN SA EDCOM II, MULA SA HUMIGIT-KUMULANG 30 PORSYENTO NG GRADE THREE LEARNERS NA NAKAAABOT SA PROFICIENCY STANDARDS, BUMABABA ITO SA MAS MABABA SA ISANG PORSYENTO PAGDATING NG GRADE TWELVE.

SINABI NI ACIDRE NA DAPAT SUKATIN ANG TAGUMPAY NG MGA SUC HINDI LAMANG SA DAMI NG GRADUATE O RESEARCH, KUNDI SA TANONG NA: “ANO ANG NAGBAGO DAHIL SA ATING GINAWA?”

BINIGYANG-DIIN DIN NIYA ANG QUALITY ASSURANCE, LALO NA SA TEACHER EDUCATION, DAHIL ANG KALIDAD NG MGA GURO AY DIREKTANG NAKAAAPEKTO SA KALIDAD NG PAGKATUTO.

SA HULI, ANI ACIDRE, HINDI NAGSIMULA SA MGA UNIBERSIDAD ANG LEARNING CRISIS, PERO HINDI RIN DAPAT MANATILING HIWALAY ANG MGA ITO SA SOLUSYON.

————

KOMENTARYO

SA AKING PAGTINGIN, MAY ISANG NAPAKAHALAGANG PUNTO SA PAHAYAG NI CONGRESSMAN JUDE ACIDRE:

ANG LEARNING CRISIS AY HINDI PROBLEMA LAMANG NG DEPED. ITO AY PROBLEMA NG BUONG EDUCATION SYSTEM.

BAKIT?

DAHIL ANG ISANG BATANG HINDI NATUTONG BUMASA SA ELEMENTARYA AY HINDI NAMAN NANANATILI SA ELEMENTARYA HABAMBUHAY.

SIYA AY AABOT SA JUNIOR HIGH SCHOOL, SENIOR HIGH SCHOOL, AT SA HULI, KUNG MAGPAPATULOY, AY SA KOLEHIYO.

KAYA NAPAKAHALAGA NG PUNTO NI ACIDRE NA ANG ISANG BATA NA HINDI MAKABASA NGAYON AY MAAARING MAGING FRESHMAN SA ISANG STATE UNIVERSITY PAGKALIPAS NG ILANG TAON.

DITO NATIN MAKIKITA KUNG BAKIT MAHALAGA ANG PAPEL NG STATE UNIVERSITIES AND COLLEGES.

HINDI LANG SILA DAPAT TAGAPAGBIGAY NG COLLEGE EDUCATION.

SA MARAMING PROBINSYA, ANG SUCS ANG MAY PINAKAMALAKING KONSENTRASYON NG MGA GURO, RESEARCHERS, PROFESSIONALS, AT EXPERTS NA MAAARING TUMULONG SA MGA KOMUNIDAD.

KAYA ANG TANONG AY HINDI LANG: ILANG ESTUDYANTE ANG NAKAPAGTAPOS?

DAPAT DIN TANUNGIN:

NAKATULONG BA ANG PAMANTASAN UPANG GUMANDA ANG PAGKATUTO SA KOMUNIDAD?

AT DITO MAHALAGA ANG QUALITY ASSURANCE.

ANG ACCREDITATION AY HINDI DAPAT MAGING PARANG SERTIPIKO LANG NA ISINASABIT SA DINGDING.

ANG TUNAY NA LAYUNIN NITO AY MATUKOY KUNG ANO ANG KULANG, ANO ANG DAPAT AYUSIN, AT PAANO GAGANDA ANG EDUKASYONG IBINIBIGAY NG ISANG INSTITUSYON.

LALO ITONG MAHALAGA SA TEACHER EDUCATION.

DAHIL KUNG MAHINA ANG PAGHAHANDA NATIN SA MGA GURONG MAGTUTURO SA ELEMENTARYA AT HIGH SCHOOL, POSIBLENG MAGPATULOY LANG ANG PROBLEMA MULA ISANG HENERASYON PATUNGO SA SUSUNOD.

PERO MAY ISA PA AKONG NAKIKITANG MAHALAGANG PUNTO SA PAHAYAG NI ACIDRE.

HINDI DAPAT ISISI SA MGA TEACHER EDUCATION INSTITUTIONS LAMANG ANG MABABANG PERFORMANCE SA LICENSURE EXAMINATION.

KAILANGAN DING SURIIN ANG UGNAYAN NG CHED, PRC, AT DEPED, ANG CURRICULUM, AT PATI ANG SISTEMA NG LICENSURE EXAMINATION MISMO.

SA MADALING SALITA, KAILANGAN DIN QUALITY-ASSURED ANG MGA SISTEMA NG GOBYERNO NA NAGPAPATUPAD NG EDUCATION POLICY.

SA HULI, MAY ISANG SIMPLE PERO MAKAPANGYARIHANG PAMANTAYAN NA DAPAT NATING GAMITIN:

NATUTO BA ANG BATA?

KUNG OO, MAY RESULTA ANG SISTEMA.

KUNG HINDI, KAILANGAN NATING HANAPIN KUNG SAAN MAY SABLAY—SA CURRICULUM, SA PAGTUTURO, SA ASSESSMENT, SA TEACHER PREPARATION, O SA SISTEMA MISMO.

DAHIL ANG EDUKASYON AY HINDI NASUSUKAT SA DAMI NG DIPLOMA.

NASUSUKAT ITO SA KUNG MAY NATUTUNAN ANG BATA AT KUNG ANG NATUTUNAN NIYA AY NAGHAHANDA SA KANYA PARA SA BUHAY.

AT KUNG ANG MGA SUC AY MAKIKIBAHAGI SA PAG-AAYOS NG PROBLEMANG ITO, HINDI LANG SILA NAGTATAYO NG MAS MAHUSAY NA PAMANTASAN.

TUMUTULONG SILA SA PAGTATAYO NG MAS MAHUSAY NA PILIPINAS.

oOo

COLLANTES: INAPRUBAHAN NG HOUSE COMMITTEE ON REVISION OF LAWS ANG ISANG PANUKALANG PHILIPPINE BUDGETING CODE NA LAYONG PALAKASIN ANG TRANSPARENCY, MONITORING, AT PANANAGUTAN SA PAGGAMIT NG PERA NG BAYAN.

PINAMUNUAN NI BATANGAS THIRD DISTRICT REPRESENTATIVE KING COLLANTES ANG PAG-APRUBA, SUBJECT TO STYLE, SA SUBSTITUTE BILL PARA SA HOUSE BILL NUMBER 8520.

PINAGSASAMA NG PANUKALA SA ISANG BALANGKAS ANG MGA BATAS AT PROSESO SA PAGPAPLANO, PAGGASTOS, PAGMAMATYAG, AT PAG-AACCOUNT NG PONDO NG PAMAHALAAN.

ISA SA MAHALAGANG PROBISYON ANG PHILIPPINE CASH BUDGETING SYSTEM, NA NAGLALAYONG TIYAKING WALANG BAYAD HANGGA’T WALANG AKTWAL NA DELIVERY, PAGTANGGAP, AT PAGKUMPLETO NG PROYEKTO O SERBISYO.

KUNG MAY NATIRANG PONDO O HINDI NABAYARANG OBLIGASYON PARA SA HINDI NATAPOS O WALA NAMANG PROYEKTO, ITO AY IBABALIK SA NATIONAL TREASURY.

MAGKAKAROON DIN NG GOVERNMENT-WIDE DIGITAL SYSTEM PARA MASUBAYBAY ANG PONDO MULA APPROPRIATION HANGGANG AKTWAL NA PAGBABAYAD.

KASAMA RIN ANG MAS MAHIGPIT NA CONGRESSIONAL OVERSIGHT AT PUBLIC PARTICIPATION SA PROSESO NG PAGBA-BUDGET.

ANG PANUKALA AY KABILANG SA PRIORITY MEASURES NG LEDAC AT LAYONG MAKATULONG SA PAG-IWAS SA WASTE, GHOST PROJECTS, AT IBA PANG PAGGAMIT NG PONDO NA WALANG SAPAT NA PANANAGUTAN.

————-

KOMENTARYO

KAPAG PERA NG BAYAN ANG GINAGASTOS, ISANG SIMPLE PERO MAHALAGANG TANONG ANG DAPAT NATING MASAGOT:

SAAN NAPUNTA ANG PERA, ANO ANG GINAWA NITO, AT MAY NAKINABANG BA?

DITO NAGIGING MAHALAGA ANG PROPOSED PHILIPPINE BUDGETING CODE.

SA AKING PAGTINGIN, MAY TATLONG MAHALAGANG SALITA SA PANUKALANG ITO: TRANSPARENCY, TRACEABILITY, AT ACCOUNTABILITY.

UNA, TRANSPARENCY.

DAPAT MALAMAN NG PUBLIKO KUNG SAAN NAPUPUNTA ANG PERA NG BAYAN. HINDI DAPAT MALABO KUNG MAGKANO ANG INILAAN, PARA SAAN ITO, AT ANO ANG INAASAHANG RESULTA.

IKALAWA, TRACEABILITY.

DAPAT MASUBAYBAY ANG PONDO MULA SA PAGKAKA-APPROVE NITO SA BUDGET HANGGANG SA AKTWAL NA PAGGAMIT AT PAGBABAYAD.

DITO MAHALAGA ANG PROPOSED DIGITAL SYSTEM.

KUNG MAY DIGITAL TRAIL ANG ISANG PROYEKTO, MAS MADALING MATUTUKOY KUNG SAAN NAGKAROON NG PAGLIHIS O PROBLEMA SA PAGGAMIT NG PONDO.

AT IKATLO, ACCOUNTABILITY.

KAPAG MAY PROBLEMANG NATUKOY, DAPAT MAY TAONG MANANAGOT.

DITO NAPAKAHALAGA NG PRINSIPYO NG PANUKALA:

“NO DELIVERY, NO ACCEPTANCE, THEREFORE NO PAYMENT.”

KUNG MAY BUDGET PARA SA ISANG PROYEKTO, DAPAT MAY AKTWAL NA PROYEKTO.

KUNG MAY KONTRATA PARA SA ISANG SERBISYO, DAPAT MAY AKTWAL NA SERBISYONG NAIBIGAY.

AT KUNG HINDI NATUPAD ANG KONTRATA, HINDI DAPAT AUTOMATIC NA LUMABAS ANG PERA NG GOBYERNO.

SA GANITONG SISTEMA, MAS MAHIRAP GUMAWA NG “PAPER PROJECT” NA NASA DOKUMENTO LAMANG PERO WALANG MAKITANG RESULTA SA GROUND.

PERO DAPAT DIN NATING MAGING REALISTIKO.

HINDI SAPAT ANG BAGONG BUDGET CODE PARA MATAPOS ANG KORAPSYON.

ANG BATAS AY KAILANGANG SAMAHAN NG MAHUSAY NA PROCUREMENT, MAHIGPIT NA AUDITING, EPEKTIBONG CONGRESSIONAL OVERSIGHT, AT MABILIS NA PANANAGUTAN KAPAG MAY PAGLABAG.

MAHALAGA RIN ANG PAGLAHOK NG PUBLIKO.

DAHIL ANG MGA TAO MISMO SA KOMUNIDAD ANG MAKAKAPAGSABI KUNG ANG PROYEKTONG NASA BUDGET AY TALAGANG NAIPATUPAD.

HALIMBAWA, KUNG MAY NAKATALANG BAGONG KALSADA, DAPAT MAY KALSADANG MAKIKITA.

KUNG MAY PONDO PARA SA ISANG SILID-ARALAN, DAPAT MAY SILID-ARALANG NAIPATAYO.

AT KUNG MAY PONDO PARA SA SERBISYONG PANLIPUNAN, DAPAT MAY TAONG TALAGANG NAKATANGGAP NG SERBISYO.

SA HULI, ANG NATIONAL BUDGET AY HINDI LAMANG ISANG LISTAHAN NG MGA NUMERO.

ITO AY SALAPI NG TAUMBAYAN.

KAYA MAY KARAPATAN ANG TAUMBAYAN NA MALAMAN KUNG SAAN ITO NAPUPUNTA AT MAY KARAPATAN DIN SILANG HUMINGI NG PANANAGUTAN KAPAG ITO AY NASASAYANG O NAABUSO.

KUNG ANG PROPOSED BUDGETING CODE AY MAKAPAGTATAG NG SISTEMANG MAKIKITA ANG PERA, MASUSUBAYBAY ANG PROYEKTO, AT MAY MANANAGOT SA PAGLABAG, MALAKI ANG MAIAAMBAG NITO SA PAGPAPALAKAS NG PUBLIC FINANCE.

DAHIL SA HULI, ANG SUKAT NG ISANG MAGANDANG BUDGET SYSTEM AY HINDI KUNG GAANO KARAMING PERA ANG NAIPAMAMAHAGI.

ANG SUKAT NITO AY GAANO KARARMI ANG SERBISYONG NARARAMDAMAN NG SAMBAYANAN.

oOo

SALCEDA: ISANG BAGONG HAKBANG PARA SA PAGPAPAUNLAD NG INDUSTRIYA NG KAKAW SA BICOL.

TINANGGAP NI ALBAY THIRD DISTRICT REPRESENTATIVE RAYMOND ADRIAN SALCEDA ANG SUPORTA NG BICOL CACAO INDUSTRY COUNCIL AT PHILIPPINE CACAO INDUSTRY ASSOCIATION-BICOL CHAPTER SA HOUSE BILL NUMBER 4219.

LAYUNIN NG PANUKALA NA ITURING NA PRIORITY PROGRAM PARA SA REGIONAL ECONOMIC DEVELOPMENT NG BICOL ANG CACAO INDUSTRY AT MAGTATAG NG BICOL CACAO DEVELOPMENT PROGRAM OFFICE SA ILALIM NG DEPARTMENT OF AGRICULTURE REGIONAL FIELD OFFICE FIVE.

SUPORTADO NG MGA INDUSTRY GROUP ANG PANUKALA, PERO INIREREKOMENDA NILA ANG MAS MALAKING PARTISIPASYON NG PRIBADONG SEKTOR, MGA MAGSASAKA, PROCESSORS, AT INDUSTRY ORGANIZATIONS SA PAMAMAHALA AT PAGPAPATUPAD NG PROGRAMA.

KASAMA SA MGA MUNGKAHI ANG PAGBUO NG BICOL CACAO DEVELOPMENT GOVERNING BOARD AT PAGPAPAUNLAD NG “BICOL CACAO” BILANG PREMIUM REGIONAL BRAND.

AYON KAY SALCEDA, MAHALAGA ANG MAS MAHUSAY NA KOORDINASYON AT PANGMATAGALANG INVESTMENT UPANG MAPALAKAS ANG BUONG VALUE CHAIN—MULA PAGTATANIM AT POST-HARVEST PROCESSING HANGGANG SA PAGGAWA AT PAGBEBENTA NG TSOKOLATE.

ANG MGA REKOMENDASYON AY ITATAAS DIN SA HOUSE COMMITTEE ON BICOL AFFAIRS AND ECONOMIC DEVELOPMENT PARA SA MAS MALAWAK NA SUPORTA SA PANUKALA.

—————

KOMENTARYO

MAGANDA ANG DIREKSYONG TINATAHAK NG HOUSE BILL NUMBER 4219 DAHIL HINDI LANG ITO TUMITINGIN SA PAGDAMI NG PRODUKSYON NG CACAO. ANG MAS MAHALAGANG LAYUNIN AY PAANO MAS MALAKING PAKINABANG ANG MAPUPUNTA SA MGA MAGSASAKA AT LOKAL NA NEGOSYO.

SA TOTOO LANG, HINDI SAPAT NA MARUNONG LANG TAYONG MAGTANIM NG CACAO.

KUNG ANG MAGSASAKA AY NAGBEBENTA LAMANG NG RAW CACAO BEANS SA MABABANG PRESYO, HABANG ANG MAS MALAKING HALAGA AY NALILIKHA SA PROCESSING, CHOCOLATE MANUFACTURING, BRANDING AT MARKETING, LIMITADO ANG KANYANG PAKINABANG.

KAYA MAHALAGA ANG REKOMENDASYON NG INDUSTRY GROUPS NA PALAKASIN ANG PARTICIPATION NG MGA MAGSASAKA AT PROCESSORS SA BUONG VALUE CHAIN.

MAHALAGA RIN ANG IDEYA NG “BICOL CACAO” BILANG ISANG PREMIUM REGIONAL BRAND.

KUNG MAPAPANATILI ANG MATAAS NA KALIDAD NG PRODUKTO AT MAGKAKAROON NG MAAYOS NA PROCESSING, PACKAGING AT MARKETING, MAAARING MAGING KILALA ANG BICOL HINDI LANG BILANG PRODUCER NG CACAO, KUNDI BILANG PINAGMUMULAN NG DEKALIDAD NA TSOKOLATE.

MAY ISANG MAHALAGANG ARAL DITO SA PAGPAPAUNLAD NG AGRIKULTURA: HINDI DAPAT HUMINTO SA PRODUKSYON ANG ATING PLANO.

KAILANGANG MAY RESEARCH, POST-HARVEST FACILITIES, PROCESSING, FINANCING, MARKET ACCESS AT TECHNOLOGY.

AT DITO PAPASOK ANG PUBLIC-PRIVATE PARTNERSHIP.

HINDI KAYANG GAWIN NG GOBYERNO MAG-ISA ANG LAHAT. ANG PAMAHALAAN AY MAKAPAGBIBIGAY NG INFRASTRUCTURE, RESEARCH, TRAINING, POLICY SUPPORT AT PROGRAM FUNDING. ANG PRIVATE SECTOR NAMAN AY MAY KAKAYAHANG MAGDALA NG CAPITAL, TECHNOLOGY, PROCESSING CAPACITY AT ACCESS SA MARKET.

ANG MGA MAGSASAKA NAMAN DAPAT AY HINDI LANG TAGAPAGSUPPLY NG RAW MATERIAL. DAPAT MAY TINIG SILA SA PAGPAPLANO AT MAY PAGKAKATAONG MAKAKUHA NG MAS MALAKING BAHAGI SA HALAGANG NILILIKHA NG INDUSTRIYA.

KUNG MAGAWA ITO, ANG CACAO AY MAAARING MAGING HIGIT PA SA ISANG AGRICULTURAL COMMODITY. MAAARI ITONG MAGING PINAGMUMULAN NG TRABAHO, DAGDAG-KITA, AT MGA BAGONG RURAL ENTERPRISE.

AT HINDI LANG ITO PARA SA BICOL.

ANG TAGUMPAY NG BICOL CACAO AY MAAARING MAGING MODELO PARA SA IBA PANG REHIYON NA MAY POTENSIYAL SA CACAO AT IBA PANG HIGH-VALUE AGRICULTURAL PRODUCTS.

SA HULI, ANG TANONG AY HINDI KUNG MAKAKAPAGTANIM BA TAYO NG MAS MARAMING CACAO.

ANG MAS MAHALAGANG TANONG: MAKAKAKUHA BA ANG ATING MGA MAGSASAKA NG MAS MALAKING HALAGA MULA SA CACAO NA KANILANG PINAGHIRAPAN?

KUNG ANG SAGOT AY OO, SAKA NATIN MASASABING TALAGANG NAGTAGUMPAY ANG ISANG CACAO DEVELOPMENT PROGRAM.

oOo

SUANSING: OP, NAGMUMUNGKAHI NG 64-PORSYENTONG BAWAS SA 2027 BUDGET

NAGMUMUNGKAHI ANG OFFICE OF THE PRESIDENT, O OP, NG BUDGET NA HALAGANG P10.156 BILYON PARA SA TAONG 2027—O HUMIGIT-KUMULANG 64 PORSYENTONG MAS MABABA KUMPARA SA PONDONG INILAAN SA TANGGAPAN NG PANGULO PARA SA 2026.

INILAHAD ANG PROPOSED BUDGET SA HOUSE COMMITTEE ON APPROPRIATIONS NA PINAMUMUNUAN NI NUEVA ECIJA REPRESENTATIVE MIKAELA ANGELA SUANSING.

PINANGASIWAAN NAMAN NI COMMITTEE SENIOR VICE CHAIR AT BATAAN REPRESENTATIVE ALBERT GARCIA ANG BUDGET BRIEFING.

AYON KAY GARCIA, LAYON NG PONDO NA MATIYAK NA MAY SAPAT NA RESOURCES ANG OFFICE OF THE PRESIDENT UPANG MAISAGAWA NITO ANG MGA KONSTITUSYONAL AT ADMINISTRATIBONG TUNGKULIN, HABANG ISINUSULONG ANG INTERES AT PANGANGAILANGAN NG SAMBAYANANG PILIPINO.

IPINALIWANAG NAMAN NI EXECUTIVE SECRETARY RALPH RECTO NA MALAKI ANG IBINABA NG PROPOSED BUDGET DAHIL MAS MABABA ANG OPERATIONAL REQUIREMENTS PARA SA 2027.

KABILANG SA MGA DAHILAN ANG MGA NATATANGING GASTUSIN NOONG 2026 NA MAY KAUGNAYAN SA PAGHO-HOST NG PILIPINAS SA ASEAN SUMMIT.

SA KABILA NG MALAKING BAWAS, TINIYAK NI RECTO NA SAPAT PA RIN ANG P10.156 BILYON UPANG MAISAGAWA NG PANGULO ANG KANYANG MGA TUNGKULIN SA HARAP NG MGA HAMON SA LOOB AT LABAS NG BANSA.

ANIYA, SA MAIKLING SALITA, MAS MALIIT ANG HINIHINGING PONDO NG OP, PERO NANANATILING HANDA ANG TANGGAPAN NA GAWIN ANG HIGIT PA.

BINIGYANG-DIIN DIN NI RECTO ANG FISCAL DISCIPLINE AT ACCOUNTABILITY SA PAGGAMIT NG PERA NG BAYAN.

IPINAGMALAKI NIYA NA NAKATANGGAP ANG OFFICE OF THE PRESIDENT NG “UNMODIFIED OPINION” MULA SA COMMISSION ON AUDIT PARA SA FINANCIAL STATEMENTS NITO NOONG 2025. ITO NA ANG IKATLONG MAGKAKASUNOD NA UNMODIFIED OPINION NG OP MULA 2022.

SA PAGDINIG, IPINAHAYAG DIN NI CAGAYAN DE ORO REPRESENTATIVE RUFUS RODRIGUEZ ANG KANYANG SUPORTA SA PROPOSED BUDGET, KABILANG ANG FOREIGN POLICY NG ADMINISTRASYON AT MGA PROGRAMA PARA SA MGA MAGSASAKA AT MANGINGISDA.

SAMANTALA, NAGMUNGKAHI SI MINORITY LEADER MARCELINO LIBANAN NA TAPUSIN NA ANG KARAGDAGANG DELIBERATIONS AT INTERPELLATIONS SA PROPOSED OP BUDGET BILANG PAGPAPAKITA NG INSTITUTIONAL AT INTERBRANCH COURTESY.

PINABORAN ITO NG COMMITTEE SA BOTONG 37 PABOR AT 5 KONTRA.

AYON KAY GARCIA, ANG MGA ISYU AT CONCERNS NA ITINAAS NG MGA MAMBABATAS AY IPARARATING SA OFFICE OF THE PRESIDENT PARA SA KANILANG TUGON BAGO O SA PANAHON NG PLENARY DELIBERATIONS SA 2027 NATIONAL BUDGET.

—————

KOMENTARYO

KOMENTARYO: MAS MALIIT NA BUDGET, MAS MALAKING HAMON SA OFFICE OF THE PRESIDENT

ANG 64-PORSYENTONG PAGBABA NG PROPOSED BUDGET NG OFFICE OF THE PRESIDENT PARA SA 2027 AY TIYAK NA MAPAPANSIN.

MULA SA MAS MATAAS NA ALOKASYON NOONG 2026, P10.156 BILYON NA LAMANG ANG HINIHINGING PONDO NG OP PARA SA SUSUNOD NA TAON.

SA UNANG PAGTINGIN, MAARING SABIHIN NA MAGANDANG BALITA ITO.

BAKIT?

DAHIL KUNG KAYANG MAGPATAKBO NG PINAKAMATAAS NA TANGGAPAN NG EHEKUTIBO SA MAS MALIIT NA HALAGA, MAAARI ITONG MAKITA BILANG SENYALES NG FISCAL DISCIPLINE.

AT MAY MATIBAY NA PALIWANAG NAMAN ANG OFFICE OF THE PRESIDENT.

MAY MGA GASTUSIN NOONG 2026 NA HINDI NA MAUULIT SA 2027, PARTIKULAR ANG MGA GASTUSING KAUGNAY NG PAGHO-HOST NG PILIPINAS SA ASEAN SUMMIT.

KAYA HINDI DAPAT AUTOMATIC NA IPAGPALAGAY NA ANG MALAKING BAWAS SA BUDGET AY PAGBABA RIN NG KAKAYAHAN NG OP.

NGUNIT DITO NAGIGING MAHALAGA ANG PAPEL NG KONGRESO.

ANG BUDGET AY HINDI LAMANG LISTAHAN NG MGA HALAGA NG PERA.

ITO AY PAHAYAG NG MGA PRAYORIDAD NG GOBYERNO.

KAYA DAPAT TANUNGIN: SA P10.156 BILYON, SAPAT BA TALAGA ANG PONDO PARA SA MGA TUNGKULIN NG PRESIDENT’S OFFICE?

KUNG MAY MGA BAGONG HAMON SA EKONOMIYA, SEGURIDAD, FOREIGN RELATIONS, DISASTER RESPONSE AT IBA PANG USAPING PAMBANSA, MAY SAPAT BANG RESOURCES ANG OFFICE OF THE PRESIDENT PARA TUGUNAN ANG MGA ITO?

ISA PANG MAHALAGANG PUNTO ANG BINANGGIT NI EXECUTIVE SECRETARY RALPH RECTO—ACCOUNTABILITY SA PERA NG BAYAN.

ANG IKATLONG MAGKAKASUNOD NA UNMODIFIED OPINION NG COMMISSION ON AUDIT AY POSITIBONG INDICATION NG MAAYOS NA FINANCIAL REPORTING AT PAGPAPANATILI NG RECORDS.

PERO DAPAT NATIN TANDAAN: ANG “UNMODIFIED OPINION” AY HINDI KATUMBAS NG PAHINTULOT NA HUWAG NANG MAGTANONG ANG KONGRESO.

SA KABALIGTARAN, MAS DAPAT PANG PATUNAYAN SA BAWAT TAON NA ANG BAWAT PISONG GINAGASTOS NG GOBYERNO AY MAY MALINAW NA LAYUNIN AT MAY NASUSUKAT NA RESULTA.

AT DITO RIN MAHALAGA ANG DESISYON NG HOUSE COMMITTEE ON APPROPRIATIONS NA TAPUSIN NA ANG KARAGDAGANG INTERPELLATIONS AT DELIBERATIONS, SA BOTONG 37-5.

ANG INSTITUTIONAL COURTESY SA PAGITAN NG MAGKAKAHIWALAY NA SANGAY NG GOBYERNO AY MAHALAGA.

PERO ANG COURTESY AY HINDI DAPAT MAGING KAPALIT NG ACCOUNTABILITY.

ANG KONGRESO AY MAY KONSTITUSYONAL NA RESPONSIBILIDAD NA SURIIN KUNG SAAN MAPUPUNTA ANG PERA NG BAYAN.

KAYA ANG HAMON AY BALANSE:

BIGYAN NG SAPAT NA PONDO ANG OFFICE OF THE PRESIDENT UPANG MAGAMPANAN NITO ANG TUNGKULIN, PERO SIGURADUHIN DIN NA ANG PONDO AY MAKATWIRAN, MAKATARUNGAN AT NASUSUNOD ANG MGA PAMANTAYAN NG ACCOUNTABILITY.

SA HULI, HINDI DAPAT ANG TANONG AY “MALAKI BA O MALIIT ANG BUDGET?”

ANG MAS MAHALAGANG TANONG AY:

SA BAWAT PISONG GINAGASTOS NG OFFICE OF THE PRESIDENT, ANO ANG SERBISYONG NAKUKUHA NG BAYAN?

KUNG MAS MALIIT ANG BUDGET PERO MAS EPEKTIBO ANG SERBISYO, MAS MATIBAY ANG FISCAL DISCIPLINE.

PERO KUNG MALIIT ANG BUDGET AT MAY MAIIWANG MAHALAGANG TUNGKULIN O PROGRAMA, MAAARI NAMAN ITONG MAGING FALSE ECONOMY.

KAYA SA 2027 BUDGET, HINDI LAMANG ANG HALAGA NG PONDO ANG DAPAT TINGNAN.

DAPAT TINGNAN ANG VALUE FOR MONEY—AT ANG PINAKAMAHALAGA, ANG BENEPISYO NITO SA SAMBAYANANG PILIPINO.

oOo

SPEAKER: SPEAKER DY, BINIGYANG-DIIN ANG PAGKAKAISA SA MENSAHE PARA SA IKA-49 ANIBERSARYO NG AIPA

BINIGYANG-DIIN NI HOUSE SPEAKER FAUSTINO “BOJIE” G. DY III ANG KAHALAGAHAN NG PAGKAKAISA AT KOOPERASYONG PAN-REGIONAL SA MENSAHE NIYA PARA SA IKA-49 ANIBERSARYO NG ASEAN INTER-PARLIAMENTARY ASSEMBLY, O AIPA.

APATNAPU’T SIYAM NA TAON NA ANG NAKALILIPAS NANG MAGSAMA-SAMA SA MAYNILA ANG MGA PARLIAMENTO NG INDONESIA, MALAYSIA, PILIPINAS, SINGAPORE AT THAILAND UPANG ITATAG ANG ORGANISASYONG NAGLAYONG BIGYAN NG TINIG ANG MGA MAMAMAYAN NG ASEAN SA PAMAMAGITAN NG KANILANG MGA KINATAWAN SA PARLIAMENTO.

AYON KAY SPEAKER DY, PATULOY NA LUMALAGO ANG AIPA.

SA NAKATAKDANG PAGPUPULONG SA MAYNILA SA NOBYEMBRE, TATANGGAPIN ANG TIMOR-LESTE BILANG IKA-11 MEMBER PARLIAMENT, KASAMA ANG 26 NA OBSERVER PARLIAMENTS.

ANG PILIPINAS NAMAN AY MULING NAKATATALA NG MAHALAGANG PAPEL DAHIL ITO ANG IKAPITONG PAGKAKATAON NA HAWAK NITO ANG AIPA PRESIDENCY.

ANG SIMBOLO NG PHILIPPINE PRESIDENCY AY ANG “BALANGAY,” ANG SINAUNANG BANGKANG GINAMIT NG ATING MGA NINUNO SA PAGLALAKBAY SA KAPULUAN AT KARAGATAN NG REHIYON.

PARA KAY SPEAKER DY, SIMPLE ANG MENSAHE NG BALANGAY: SA HARAP NG MGA KAWALAN NG KASIGURUHAN, KAILANGANG MAGTULUNGAN ANG MGA BANSA NG ASEAN.

ANIYA, MAKARARATING LAMANG SA “PAMAMALAKAD” ANG REHIYON KUNG SAMA-SAMANG SASAGWAN AT IISANG DIREKSYON ANG TINATAHAK.

BINANGGIT DIN NIYA ANG MGA ISYUNG PINAGTULUNGAN NG AIPA SA LOOB NG TAON, KABILANG ANG ARTIFICIAL INTELLIGENCE, CLIMATE CHANGE, PARTISIPASYON NG KABATAAN AT KABABAIHAN, DANGEROUS DRUGS, AT IBA PANG HAMON SA REHIYON.

NGUNIT GIIT NI SPEAKER DY, HINDI DAPAT SUKATIN ANG TAGUMPAY NG AIPA SA DAMI NG PAGPUPULONG KUNDI SA KONKRETONG PAGBABAGONG NAIDUDULOT NITO SA BUHAY NG MGA TAO.

BINIGYANG-DIIN DIN NIYA NA ANG TIWALA NG PUBLIKO AY NAKUKUHA SA PAMAMAGITAN NG MAPAGKAKATIWALAANG BATAS, MATATAG NA MGA INSTITUSYON AT MGA RESULTANG NAKABUBUTI SA MAMAMAYAN.

SA NOBYEMBRE, GAGANAPIN SA MAYNILA ANG IKA-47 AIPA GENERAL ASSEMBLY, NA LAYONG PALAKASIN ANG KOOPERASYON SA REGIONAL SECURITY, ECONOMIC RESILIENCE, INTEGRATION AT KAPAKANAN NG MGA MAMAMAYAN.

SA KANYANG MENSAHE, INIHALINTULAD NI SPEAKER DY ANG AIPA SA ISANG BALANGAY—ISANG BANGKA, ISANG PANANAW, AT ISANG DESTINASYON.

SA NGALAN NG HOUSE OF REPRESENTATIVES AT NG SAMBAYANANG PILIPINO, IPINAABOT NIYA ANG PASASALAMAT SA MGA MEMBER PARLIAMENTS NG AIPA AT INANYAYAHAN ANG LAHAT NA MAKIPAGTIPON SA MAYNILA SA NOBYEMBRE.

——————-

KOMENTARYO

KOMENTARYO: ANG BALANGAY BILANG SIMBOLO NG ASEAN PAGKAKAISA

MAY MALALIM NA SIMBOLISMO ANG PAGPILI NI SPEAKER BOJIE DY SA BALANGAY BILANG SAGISAG NG PHILIPPINE PRESIDENCY NG AIPA.

ANG BALANGAY AY HINDI LAMANG SINAUNANG BANGKA.

ISA ITONG PAALALA NA MATAGAL NANG NAGLALAKBAY AT NAKIKIPAG-UGNAYAN ANG MGA TAO SA ATING REHIYON SA PAMAMAGITAN NG DAGAT.

AT KAPAG INIUUGNAY NATIN ITO SA ASEAN, MALINAW ANG MENSAHE:

WALANG BANSA SA TIMOG-SILANGANG ASYA ANG MAAARING MABUHAY AT UMUNLAD NANG GANAP NA NAG-IISA.

ANG MGA HAMON NGAYON AY HINDI NA KILALA ANG NATIONAL BORDERS.

TINGNAN NATIN ANG CLIMATE CHANGE.

ANG PAGTAAS NG SEA LEVEL, MATITINDING BAGYO, BAHA AT TAGTUYOT AY HINDI HUMIHINTO SA BORDER NG ISANG BANSA.

GANITO RIN ANG ARTIFICIAL INTELLIGENCE, CYBERSECURITY, HUMAN TRAFFICKING, ILLEGAL DRUGS AT IBA PANG TRANSNATIONAL CRIMES.

KAYA MAHALAGA ANG PARLIAMENTARY COOPERATION.

ANG MGA PARLIAMENTO ANG NAGPAPASA NG MGA BATAS NA KAILANGAN UPANG MAISAKATUPARAN ANG MGA KASUNDUAN AT REGIONAL INITIATIVES.

PERO MAY ISANG MAHALAGANG PAALALA SA MENSAHE NI SPEAKER DY:

HINDI DAPAT MATAPOS SA MGA MEETING ANG KOOPERASYON.

NAPAKAGANDA NG MGA DECLARATION, RESOLUTION AT JOINT STATEMENT.

PERO ANG TANONG NG KARANIWANG MAMAMAYAN AY:

ANO ANG NAPALA KO?

KUNG MAY COOPERATION SA CLIMATE CHANGE, MAY MAS MAHUSAY BANG PROTEKSYON SA MGA KOMUNIDAD LABAN SA BAGYO AT BAHA?

KUNG MAY COOPERATION SA DIGITAL TECHNOLOGY AT AI, MAS LIGTAS BA ANG ATING MGA MAMAMAYAN LABAN SA ONLINE FRAUD AT DISINFORMATION?

KUNG MAY ECONOMIC INTEGRATION, MAS MARAMI BA ANG TRABAHO, NEGOSYO AT OPORTUNIDAD PARA SA MGA PILIPINO?

IYAN ANG DAPAT MAGING SUKATAN NG AIPA.

AT MAHALAGA RIN ANG BINANGGIT NI SPEAKER DY TUNGKOL SA PUBLIC TRUST.

ANG TIWALA NG TAO AY HINDI NAKUKUHA SA MAGAGANDANG SALITA LAMANG.

NAKUKUHA ITO KAPAG NAKIKITA NG MAMAMAYAN NA ANG MGA INSTITUSYON AY GUMAGAWA NG TAMANG BAGAY AT MAY KONKRETONG RESULTA.

SA DARATING NA IKA-47 AIPA GENERAL ASSEMBLY SA MAYNILA, MAY PAGKAKATAON ANG PILIPINAS NA HINDI LAMANG MAGING HOST, KUNDI MAGING TAGAPAGTULAK NG MGA SOLUSYONG MAKATUTUGON SA MGA PANGKARANIWANG HAMON NG ASEAN.

AT DITO MAGANDANG BALIKAN ANG METAPORA NI SPEAKER DY:

ISANG BALANGAY, ISANG PANANAW, ISANG DESTINASYON.

ANG BALANGAY AY HINDI UMAANDAR DAHIL SA ISANG SAGWAN LAMANG.

KAILANGAN NG SABAY-SABAY NA PAGKILOS.

KAILANGAN NG DIREKSYON.

KAILANGAN NG TIWALA SA ISA’T ISA.

AT GANIYAN DIN ANG ASEAN.

MAAARING MAGKAIBA ANG WIKA, KULTURA, POLITIKA AT INTERES NG MGA BANSA.

PERO KAPAG MAY KRISIS, MAY SAKUNA, MAY BANTA SA SEGURIDAD O MAY MALAKING HAMON SA EKONOMIYA, MAS MALAKAS ANG REHIYON KUNG SAMA-SAMA.

KAYA ANG PINAKAMALAKING HAMON SA AIPA SA IKALIMANG DEKADA NITO AY HINDI KUNG GAANO KARAMING PAGPUPULONG ANG MAISASAGAWA.

ANG HAMON AY KUNG GAANO KARAMING BUHAY ANG MAPAPABUTI NG MGA DESISYON NA GAGAWIN SA LOOB NG BALANGAY.

DAHIL SA HULI, ANG BALANGAY AY HINDI DAPAT BANGKA LANG NA NAGLALAYAG. DAPAT ITONG MAGHATID SA MGA TAO SA MAS LIGTAS, MAS MATATAG AT MAS MAUNLAD NA PAMPANG.

oOo

SPEAKER: AIPA SA IKA-49 ANIBERSARYO: SPEAKER DY, NANAWAGAN NG MGA BATAS AT RESULTANG MAKAPAGPAPABUTI SA BUHAY NG MAMAMAYAN

NANAWAGAN SI HOUSE SPEAKER AT AIPA PRESIDENT FAUSTINO “BOJIE” G. DY III SA MGA PARLIAMENTO NG SOUTHEAST ASIA NA TIYAKING ANG HALOS LIMANG DEKADANG KOOPERASYON SA LOOB NG ASEAN INTER-PARLIAMENTARY ASSEMBLY, O AIPA, AY MAGBUNGA NG KONKRETONG RESULTA PARA SA MGA MAMAMAYAN.

SA KANYANG MENSAHE PARA SA IKA-49 ANIBERSARYO NG AIPA, BINIGYANG-DIIN NI SPEAKER DY NA HINDI DAPAT SUKATIN ANG TAGUMPAY NG ORGANISASYON SA DAMI NG MGA PAGPUPULONG, KUNDI SA MGA PAGBABAGONG NAIDUDULOT NITO SA BUHAY NG MGA TAO.

ANIYA, ANG PUBLIC TRUST AY HINDI NAKUKUHA SA MGA PAHAYAG AT DECLARATION LAMANG, KUNDI SA PAMAMAGITAN NG MAPAGKAKATIWALAANG BATAS, MATATAG NA MGA INSTITUSYON AT MGA RESULTANG DIREKTANG NAKABUBUTI SA MAMAMAYAN.

NAGSIMULA ANG AIPA 49 NA TAON NA ANG NAKALILIPAS SA MAYNILA, NANG MAGSAMA-SAMA ANG MGA PARLIAMENTO NG INDONESIA, MALAYSIA, PILIPINAS, SINGAPORE AT THAILAND UPANG ITATAG ANG REGIONAL PARLIAMENTARY ORGANIZATION.

MULA SA LIMANG FOUNDING PARLIAMENTS, LALAKI PA ANG AIPA SA PAGDAGDAG NG TIMOR-LESTE BILANG IKA-11 MEMBER PARLIAMENT SA GAGANAPING 47TH AIPA GENERAL ASSEMBLY SA MAYNILA SA NOBYEMBRE.

DALAWAMPU’T ANIM NA OBSERVER PARLIAMENTS DIN ANG INAASAHANG MAKIKIBAHAGI.

ANG PHILIPPINE AIPA PRESIDENCY AY SINASAGISAGAN NG BALANGAY—ANG SINAUNANG BANGKA NA SUMASAGISAG SA PAGLALAKBAY AT PAGKAKAUGNAYAN NG MGA TAO SA SOUTHEAST ASIA.

AYON KAY SPEAKER DY, SIMPLE ANG MENSAHE NITO: SA HARAP NG MGA KAWALAN NG KASIGURUHAN, KAILANGANG MAGTULUNGAN ANG MGA BANSA NG ASEAN AT “SABAY-SABAY NA SAGWAN” PATUNGO SA IISANG DIREKSYON.

BINANGGIT DIN NIYA NA SA ILALIM NG PHILIPPINE PRESIDENCY, NAKIPAGTULUNGAN ANG AIPA SA MGA ISYU TULAD NG ARTIFICIAL INTELLIGENCE, CLIMATE CHANGE, PARTISIPASYON NG KABATAAN AT KABABAIHAN, DANGEROUS DRUGS, AT IBA PANG HAMON SA REHIYON.

SA NOBYEMBRE, MAGTATAPOS ANG PHILIPPINE PRESIDENCY SA 47TH AIPA GENERAL ASSEMBLY SA MAYNILA.

LAYON NITO NA PALAKASIN PA ANG KOOPERASYON SA REGIONAL SECURITY, ECONOMIC RESILIENCE, REGIONAL INTEGRATION, AT KAPAKANAN NG MGA MAMAMAYAN NG SOUTHEAST ASIA.

SA MENSAHE NI SPEAKER DY, ANG LIMANG FOUNDING PARLIAMENTS AY PINILING “BUMUO NG ISANG BANGKA SA HALIP NA MAGLAYAG NANG NAG-IISA.”

NGAYON, PATULOY ANG PAGLALAKBAY NG AIPA—ISANG BALANGAY, ISANG PANANAW, AT ISANG DESTINASYON.

—————

KOMENTARYO

KOMENTARYO: AIPA—MULA SA PAGPUPULONG PATUNGO SA KONKRETONG RESULTA

MAHALAGA ANG MENSAHE NI SPEAKER BOJIE DY SA IKA-49 ANIBERSARYO NG AIPA DAHIL TINAMAAN NITO ANG ISANG HAMON NA HINDI LAMANG PARA SA ASEAN, KUNDI PARA SA LAHAT NG PARLIAMENTO SA BUONG MUNDO:

PAANO NATIN MAPAPATUNAYAN NA ANG MGA PAGPUPULONG AT RESOLUSYON NG MGA MAMBABATAS AY MAY TUNAY NA EPEKTO SA BUHAY NG MGA TAO?

APATNAPU’T SIYAM NA TAON NA ANG AIPA.

MULA SA LIMANG PARLIAMENTO, NGAYON AY PAPASOK NA ANG TIMOR-LESTE BILANG IKA-11 MEMBER PARLIAMENT.

MALAKI ANG NAGING PAGLAGO.

PERO TAMA SI SPEAKER DY: HINDI DAPAT ANG SUKATAN NG TAGUMPAY AY ANG DAMI NG MEETING, DELEGATES O RESOLUTIONS.

ANG DAPAT TANUNGIN AY:

ANO ANG NAGBAGO SA BUHAY NG MAMAMAYAN?

HALIMBAWA, KUNG NAGKAKASUNDO ANG MGA PARLIAMENTO SA CLIMATE CHANGE, NAKATUTULONG BA ITO PARA MAPROTEKTAHAN ANG MGA KOMUNIDAD LABAN SA BAGYO, BAHA AT IBA PANG EPEKTO NG CLIMATE CHANGE?

KUNG ARTIFICIAL INTELLIGENCE ANG PINAG-UUSAPAN, NAKATUTULONG BA ANG KOOPERASYON UPANG MAPROTEKTAHAN ANG MGA MAMAMAYAN LABAN SA AI-POWERED FRAUD, DEEPFAKES AT DISINFORMATION?

KUNG REGIONAL ECONOMIC INTEGRATION NAMAN, MAS DUMADAMI BA ANG OPORTUNIDAD PARA SA MGA PILIPINO AT SA IBANG MAMAMAYAN NG ASEAN?

IYAN ANG TUNAY NA TEST NG PARLIAMENTARY COOPERATION.

AT MAGANDA RING PAGTUUNAN NG PANSIN ANG SIMBOLO NG BALANGAY.

ANG BANGKA AY HINDI UMAANDAR DAHIL SA ISANG TAO LANG.

KAILANGAN NG SABAY-SABAY NA PAGGAWA NG MGA SAKAY.

KAILANGAN NG DIREKSYON.

KAILANGAN NG DISIPLINA.

AT HIGIT SA LAHAT, KAILANGAN NG PAGKAKAISA.

GANITO RIN ANG ASEAN.

MAY MAGKAKAIBANG WIKA, KULTURA, SISTEMANG PAMPULITIKA AT PAMBANSANG INTERES ANG MGA BANSA.

PERO MAY MGA PROBLEMANG WALANG BORDER.

KASAMA RITO ANG CLIMATE CHANGE, TRANSNATIONAL CRIME, CYBERSECURITY, ILLEGAL DRUGS, MIGRATION AT MGA HAMON SA EKONOMIYA.

KAYA KAILANGAN ANG PAGKAKAISA.

PERO ANG PAGKAKAISA AY HINDI DAPAT MAGING DAHILAN PARA MAWALA ANG INDIBIDWAL NA PANININDIGAN NG BAWAT PARLIAMENTO.

SA DEMOKRASYA, NORMAL ANG PAGKAKAIBA NG PANANAW.

ANG MAHALAGA AY MAY KAKAYAHANG MAGTULUNGAN KAPAG ANG USAPIN AY PARA SA PANGKALAHATANG KAPAKANAN.

AT DITO MAHALAGA ANG PAALALA NI SPEAKER DY TUNGKOL SA PUBLIC TRUST.

ANG TIWALA NG PUBLIKO AY HINDI NAKUKUHA SA MAGAGANDANG SALITA.

NAKUKUHA ITO SA RESULTA.

KAPAG NAKIKITA NG MAMAMAYAN NA ANG BATAS AY NAGDUDULOT NG TRABAHO, KALIGTASAN, EDUKASYON, MAS MAAYOS NA SERBISYO AT MAS MAGANDANG BUHAY, DOON NAGKAKAROON NG KREDIBILIDAD ANG PARLIAMENTO.

KAYA SA PAGHAHANDA NG PILIPINAS PARA SA 47TH AIPA GENERAL ASSEMBLY SA MAYNILA SA NOBYEMBRE, SANA AY HIGIT PA SA MAGANDANG SEREMONYA AT MATATAG NA MGA PAHAYAG ANG ATING MAIPAKITA.

DAPAT MAY KONKRETONG MGA PANUKALA.

DAPAT MAY MALINAW NA ACTION PLAN.

AT DAPAT MAY RESULTANG MARARAMDAMAN NG MGA TAO.

DAHIL ANG PINAKAMAGANDANG LEGACY NG AIPA SA IKALIMANG DEKADA NITO AY HINDI LAMANG ANG PAGPAPATULOY NG PAGKAKAIBIGAN NG MGA PARLIAMENTO.

ITO AY ANG PAGPAPATUNAY NA KAPAG ANG MGA BANSA AY SABAY-SABAY NA SUMAGWAN, MAS MALAYO ANG KANILANG MARARATING—AT MAS MARAMING MAMAMAYAN ANG MAKARARATING SA MAS MAUNLAD AT MAS LIGTAS NA PAMPANG.

oOo

FAJARDO: KAMPO NI DATING SPEAKER ROMUALDEZ, NAGULAT SA ANILA’Y PAGTUON NG OMBUDSMAN SA LEYTE CONGRESSMAN

NAGPAHAYAG NG PAGKABAGOT AT PAGKAHILONG ANG KAMPO NI DATING HOUSE SPEAKER FERDINAND MARTIN G. ROMUALDEZ SA PATULOY UMANO NITONG PAGTUON NG OFFICE OF THE OMBUDSMAN SA LEYTE CONGRESSMAN KAUGNAY NG ISYU NG UMANO’Y KURAPSIYON SA FLOOD CONTROL PROJECTS.

AYON KAY ATTY. ADE FAJARDO, LEGAL COUNSEL AT TAGAPAGSALITA NI ROMUALDEZ, WALA NA UMANO’Y CREDIBLE EVIDENCE NA NAG-UUGNAY SA KANYANG KLIYENTE SA ISYU.

ANI FAJARDO, HINDI NILA MAINTINDIHAN KUNG BAKIT PATULOY UMANONG BINIBIGYAN NG OMBUDSMAN NG MALAKING ATENSIYON AT PRESSURE SI ROMUALDEZ.

BINANGGIT NIYA NA MAY ILANG MATATAAS NA OPISYAL NG GOBYERNO AT MGA MAMBABATAS NA NAIUUGNAY SA FLOOD CONTROL SCAM BATAY SA ORIHINAL NA MGA PARATANG NG 18 “MALETA BOYS.”

NGUNIT, AYON SA KAMPO NI ROMUALDEZ, MATAPOS BUMAWI O MAG-URONG-SULONG ANG ILANG NAGBIGAY NG PARATANG AT SABIHING WALA SILANG ALAM SA SINASABING DELIVERIES, AY TILA SI ROMUALDEZ NA LAMANG ANG PATULOY NA TINUTUTUKAN.

PARTIKULAR NA ITINAMPOK NI FAJARDO NA LIMANG “MALETA BOYS,” KABILANG SI ORLY GUTEZA NA ITINUTURING NA STAR WITNESS, ANG PORMAL NA BUMAWI SA MGA PARATANG LABAN SA DATING SPEAKER.

BINIGYANG-DIIN NIYA NA ANG MGA PAGBAWI AY NASA ANYO NG FORMAL AFFIDAVITS AT HINDI LAMANG MGA PAHAYAG SA MEDIA.

SINABI RIN NI FAJARDO NA SINUPORTAHAN ANG MGA PAGBAWI NG PAHAYAG NG 25 KASAMAHAN NG MGA NAG-URONG NG PARATANG NA NAGTANGGI SA MGA ORIHINAL NA AKUSASYON NG 18 MALETA BOYS.

SA KABILA NITO, IGIIT NG KAMPO NI ROMUALDEZ NA PATULOY PA RIN UMANONG SINUSUBUKAN NG OMBUDSMAN NA BUMUO NG KASO LABAN SA DATING SPEAKER.

DAHIL DITO, SINABI NI FAJARDO NA NAGUGULUHAN SILA KUNG BAKIT ANILA’Y GANITO ANG PAGTRATO KAY ROMUALDEZ AT KUNG BAKIT TILA SIYA ANG “SINGLED OUT” SA ISYU.

MAHALAGANG LINAWIN NA ANG MGA PAHAYAG NA ITO AY GALING SA KAMPO AT LEGAL COUNSEL NI DATING SPEAKER ROMUALDEZ. ANG PAGKAKAROON O WALA NG SAPAT NA EBIDENSIYA AT ANUMANG POSIBLENG PANANAGUTAN AY MANANATILING USAPIN NG IMBESTIGASYON AT DUE PROCESS.

KAYA HANGGA’T WALANG PORMAL NA PASYA ANG KOMPETENTENG AHENSIYA O HUKUMAN, ANG MGA PARATANG AY DAPAT ITURING NA MGA ALLEGATION LAMANG.

——————-

KOMENTARYO

KOMENTARYO: SA GITNA NG MGA RETRACTION, ANO ANG DAPAT GAWIN NG OMBUDSMAN?

ANG BALITANG ITO AY MULING NAGBUBUKAS NG ISANG MAHALAGANG TANONG:

KAPAG ANG MGA PANGUNAHING TESTIGO SA ISANG KASO AY BUMAWI SA KANILANG MGA PARATANG, ANO ANG DAPAT MAGING EPEKTO NITO SA ISANG IMBESTIGASYON?

SA PANIG NG KAMPO NI DATING SPEAKER MARTIN ROMUALDEZ, MALINAW ANG KANILANG POSISYON.

SINASABI NILA NA LIMANG “MALETA BOYS,” KABILANG SI ORLY GUTEZA, ANG PORMAL NA BUMAWI SA MGA PARATANG LABAN SA DATING SPEAKER.

AT HINDI RAW ITO simpleng PRESS STATEMENT LAMANG. MGA FORMAL AFFIDAVITS DAW ANG INIHARAP.

KUNG GANOON, NATURAL LAMANG NA MAGTANONG ANG PUBLIKO:

ANO ANG EPEKTO NG MGA RETRACTION NA ITO SA CREDIBILITY NG ORIHINAL NA MGA PARATANG?

PERO MAY ISA PANG MAHALAGANG PRINSIPYO NA DAPAT NATIN TANDAAN.

ANG PAGBAWI NG ISANG TESTIGO AY HINDI AUTOMATIC NA NAGPAPATUNAY NA WALANG KRIMEN.

SA KABILANG BANDA, ANG ORIHINAL NA PARATANG AY HINDI RIN AUTOMATIC NA NAGPAPATUNAY NA MAY PANANAGUTAN ANG INAKUSAHAN.

KAILANGAN PA RING SURIIN ANG LAHAT NG EBIDENSIYA—DOCUMENTARY EVIDENCE, FINANCIAL RECORDS, PROJECT RECORDS, TESTIMONYA NG MGA TESTIGO, AT IBA PANG INDEPENDENTENG EBIDENSIYA.

AT DITO DAPAT MAGING LALO PANG MAINGAT ANG OFFICE OF THE OMBUDSMAN.

KUNG MAY SAPAT NA INDEPENDENTENG EBIDENSIYA LABAN KAY ROMUALDEZ, DAPAT ITULOY ANG IMBESTIGASYON AT ILATAG ANG EBIDENSIYANG IYON SA TAMANG PROSESO.

PERO KUNG ANG KASO AY NAKASANDIG LAMANG SA MGA TESTIMONYA NA BINAWI NA NG MGA NAGBIGAY NITO, NATURAL LAMANG NA HINGIN NG PUBLIKO ANG MAS MALINAW NA BATAYAN.

DAHIL ANG OMBUDSMAN AY HINDI DAPAT MAGING TAGAPAGHATOL SA OPINYON NG PUBLIKO.

ANG TUNGKULIN NITO AY MAG-IMBESTIGA, MAGTAYA NG EBIDENSIYA, AT KUMILOS AYON SA BATAS.

SA PANIG NAMAN NI DATING SPEAKER ROMUALDEZ, ANG PINAKAMABUTING DEPENSA AY HINDI LAMANG ANG SABIHING “WALA KAMING EBIDENSIYA LABAN SA AMIN.”

MAS MATIBAY KUNG MAILALATAG NANG BUO ANG MGA DOCUMENTO AT INDEPENDENTENG EBIDENSIYA NA MAKAPAGPAPAKITA KUNG BAKIT WALANG BATAYAN ANG MGA PARATANG.

SA HULI, ANG USAPIN AY HINDI DAPAT MAGING PALIGSAHAN NG MGA PRESS RELEASE.

HINDI RIN DAPAT MANALO ANG KUNG SINO ANG MAS MALAKAS ANG Boses SA MEDIA.

ANG DAPAT MANALO AY ANG KATOTOHANAN NA NAKABATAY SA EBIDENSIYA AT DUE PROCESS.

AT MAY MAS MALAKING DAHILAN KUNG BAKIT MAHALAGA ITO.

ANG FLOOD CONTROL ISSUE AY HINDI LAMANG TUNGKOL KAY MARTIN ROMUALDEZ O SA MGA “MALETA BOYS.”

PERA ITO NG BAYAN.

KALIGTASAN ITO NG MGA KOMUNIDAD NA TAON-TAON AY BINABAHA.

AT TIWALA ITO NG PUBLIKO SA MGA INSTITUSYON NG GOBYERNO.

KAYA ANG HILING NG PUBLIKO AY SIMPLE:

KUNG MAY EBIDENSIYA, ILATAG. KUNG MAY PANANAGUTAN, PANAGUTIN. PERO KUNG WALANG SAPAT NA EBIDENSIYA, HUWAG GAWING PERSONAL ANG PROSESO.

SA ISANG DEMOKRATIKONG BANSA, ANG DUE PROCESS AY HINDI PRIBILEHIYO NG MAKAPANGYARIHAN.

ITO AY KARAPATAN NG BAWAT TAO.

oOo

SPEAKER: HOUSE LEADERS, PINAABOT ANG PAGBATI KAY SPEAKER DY SA KANYANG IKA-65 KAARAWAN

PINARANGALAN NG MGA PINUNO NG KAMARA DE REPRESENTANTES SI SPEAKER FAUSTINO “BOJIE” G. DY III SA PAGGUNITA NG KANYANG IKA-65 KAARAWAN NOONG AGOSTO TREINTA Y UNO.

BINIGYANG-DIIN NG MGA HOUSE LEADERS ANG KANYANG MATATAG, INCLUSIVE AT RESULTA-ORIENTED NA PAMUMUNO, NA ANILA’Y NAKATULONG UPANG MAPALAKAS ANG INSTITUSYON, MAIBALIK ANG TIWALA NG PUBLIKO, AT MAPABUTI ANG KAPAKANAN NG MGA KAWANI AT MIYEMBRO NG KAMARA.

AYON KAY SENIOR DEPUTY SPEAKER FERDINAND “DINAND” HERNANDEZ, SI SPEAKER DY AY ISANG TAIMTIM AT DETERMINADONG LIDER NA HINDI UMIIWAS SA MAHIHIRAP NA DESISYON, LALO NA KUNG ANG LAYUNIN AY MAKAPAGHATID NG MAKABULUHANG PAGBABAGO SA CONGRESS.

SAMANTALA, PINASALAMATAN NI MAJORITY LEADER FERDINAND ALEXANDER “SANDRO” MARCOS SI SPEAKER DY SA PAGKAKAISA NG MGA MAMBABATAS AT PAGPAPANATILI NG POKUS NG KAMARA SA KONSTITUSYONAL NITONG MANDATO.

PARA NAMAN KAY MINORITY LEADER MARCELINO LIBANAN, ANG PAGIGING MABUTING TAO, MASIPAG AT MAPAGKUMBABA NI DY ANG ILAN SA MGA DAHILAN KUNG BAKIT APAT NA DEKADA NA SIYANG NAGLILINGKOD SA PUBLIKO.

BINIGYANG-PURI RIN NI HOUSE SECRETARY GENERAL CHELOY VELICARIA-GARAFIL ANG MALASAKIT NI DY SA MGA KAWANI NG KAMARA.

SA KANYANG PASASALAMAT, BINIGYANG-DIIN NI SPEAKER DY ANG KAHALAGAHAN NG PAGKAKAISA, ANUMAN ANG POLITIKAL NA PANINIWALA O POSISYON SA BUHAY.

ANIYA, SA PAGTUTULUNGAN PARA SA KABUTIHAN NG NAKARARAMI, KAYANG-KAYA NG KAMARA NA “IANGAT ANG BAGONG KONGRESO.”

—————-

KOMENTARYO

KOMENTARYO: ANG HAMON SA “BAGONG KONGRESO”  aNI SPEAKER DY

SA UNANG PAGTINGIN, ANG PAGBATI NG MGA HOUSE LEADERS KAY SPEAKER BOJIE DY SA KANYANG KAARAWAN AY ISANG SIMPLE AT MASAYANG OKASYON.

PERO KUNG SUSURIIN, MAY MAS MALALIM NA MENSAHE ANG MGA PAHAYAG NA BINITAWAN NG MGA PINUNO NG KAMARA.

ANG PINAKAPUSO NG MENSAHE AY “UNITY” O PAGKAKAISA.

SINABI MISMO NI SPEAKER DY NA ANUMAN ANG PANINIWALA, POLITIKAL NA POSISYON O KATAYUAN SA BUHAY, DAPAT AY NAGKAKAISA ANG MGA MAMBABATAS KAPAG ANG PINAG-UUSAPAN AY ANG TRABAHO AT ANG KABUTIHAN NG MAS NAKARARAMI.

MAHALAGA ANG PUNTONG ITO DAHIL ANG KONGRESO AY LIKAS NA ISANG PULITIKAL NA INSTITUSYON. MAY MAYORYA AT MINORYA. MAY MAGKAKAIBANG PARTIDO. MAY MAGKAKAIBANG PANININDIGAN AT MAGKAKAIBANG INTERES NA KINAKATAWAN ANG MGA MAMBABATAS.

KAYA HINDI IBIG SABIHIN NG PAGKAKAISA NA LAHAT AY DAPAT PARE-PAREHO NG OPINYON.

SA DEMOKRASYA, NORMAL AT KAILANGAN ANG PAGKAKAIBA NG PANANAW.

ANG TUNAY NA PAGKAKAISA AY ANG PAGKAKAROON NG KAKAYAHANG MAGTULUNGAN SA MGA BAGAY NA MAY PANGKALAHATANG KAPAKANAN—KAHIT MAY PAGKAKAIBA SA POLITIKA.

AT DITO MAHALAGA ANG BINIGYANG-DIIN NG MGA HOUSE LEADERS SA PAMUMUNO NI SPEAKER DY: ANG PAGIGING RESULTS-DRIVEN.

SA HULI, HINDI NAMAN NASUSUKAT ANG ISANG SPEAKER SA DAMI NG SEREMONYA, TALUMPATI O PAPURI NA KANYANG NATATANGGAP.

MAS MAHALAGA KUNG ANO ANG NAIHATID NG KAMARA SA TAO.

NAIPAPASA BA ANG MGA BATAS NA KAILANGAN NG BANSA?

NAIPAGTATANGGOL BA ANG INSTITUSYONAL NA INTEGRIDAD NG KONGRESO?

NAPAKIKINGGAN BA ANG MAYORYA AT MINORYA?

AT HIGIT SA LAHAT, NARARAMDAMAN BA NG KARANIWANG PILIPINO NA MAY SILBI SA KANYANG BUHAY ANG MGA BATAS NA PINAPASA NG KONGRESO?

ITO ANG TUNAY NA PAGSUBOK SA KONSEPTO NG “BAGONG KONGRESO.”

AT MAY ISA PANG MAHALAGANG PUNTO SA MENSAHE NI SPEAKER DY—ANG MALASAKIT SA MGA EMPLEYADO NG KAMARA.

MADALAS, KAPAG PINAG-UUSAPAN ANG KONGRESO, ANG NAPAPANSIN NATIN AY ANG MGA MAMBABATAS. PERO SA LIKOD NG BAWAT PLENARY SESSION, COMMITTEE HEARING, BUDGET DELIBERATION AT PAGBUO NG BATAS AY MAY LIBU-LIBONG KAWANI NA NAGTATRABAHO.

KAYA ANG PAMUMUNO NA KUMIKILALA SA KANILANG KONTRIBUSYON AY MAHALAGA RIN SA PAGPAPALAKAS NG INSTITUSYON.

SA AKING PANANAW, ANG PINAKAMAHALAGANG HAMON NGAYON AY HINDI KUNG GAANO KARUNONG MAGDIWANG ANG KAMARA SA ISANG KAARAWAN.

ANG MAS MAHALAGANG TANONG AY:

ANO ANG LEGACY NA MAIIWAN NG PAMUMUNO NI SPEAKER DY?

KUNG ANG “BAGONG KONGRESO” AY MAGIGING MAS NAGKAKAISA, MAS DISIPLINADO, MAS TRANSPARENT, MAS PRODUKTIBO, AT MAS NAKATUTOK SA PANGANGAILANGAN NG TAO—IYAN ANG PINAKAMAKABULUHANG REGALO NA MAIBIBIGAY HINDI LAMANG KAY SPEAKER DY, KUNDI SA BUONG BAYAN.

DAHIL SA HULI, ANG KONGRESO AY HINDI PARA SA MGA MAMBABATAS LAMANG.

ITO AY PARA SA SAMBAYANANG PILIPINO.

AT ANG PAGKAKAISA, KAPAG TUNAY AT NAKABATAY SA SERBISYO PUBLIKO, AY MAAARING MAGING PUNDASYON NG ISANG MAS MATATAG AT MAS MAPAGKAKATIWALAANG KONGRESO.

MAARI KO RING GAWING MAS “RADIO COMMENTARY” ANG IKALAWANG BAHAGI—MAS MATAPANG, MAS EDITORIAL, AT MAS MAY PUNCHLINE SA BAWAT TALATA.

oOo

FAJARDO: FAJARDO, TUMUTOL SA “DAGDAG EBIDENSIYA” NA PAGTINGIN SA MGA RECANTATION LABAN KAY ROMUALDEZ

TUMUTOL SI ATTY. ADE FAJARDO, ABOGADO AT TAGAPAGSALITA NI DATING HOUSE SPEAKER FERDINAND MARTIN G. ROMUALDEZ, SA POSISYON NA ANG MGA RECANTATION O PAGBawi NG MGA TESTIGO SA KANILANG NAUNANG PAHAYAG AY MAAARING ITURING NA “DAGDAG EBIDENSIYA” LABAN SA DATING SPEAKER.

AYON KAY FAJARDO, HINDI AWTOMATIKONG NAGPAPALAKAS SA REKLAMO ANG PAGKAKAROON NG MAGKASALUNGAT NA PAHAYAG NG ISANG TESTIGO.

TINUTUTULAN NIYA ANG PANANAW NI ASSISTANT OMBUDSMAN MICO CLAVANO NA ANG ORIHINAL NA PAHAYAG AT ANG SUMUNOD NA RECANTATION AY DAPAT PAREHONG ITURING NA EBIDENSIYA AT PAGTABIHIN UPANG MATUKOY KUNG ALIN ANG TOTOO.

AYON SA KAMPO NI ROMUALDEZ, SA HALIP NA PALAKASIN ANG KASO, ANG MGA RECANTATION AY NAGLALABAS NG MALALAKING TANONG HINGGIL SA CREDIBILITY AT RELIABILITY NG MGA NAUNANG PARATANG.

KABILANG DITO SI ORLY GUTEZA, NA BUMAWI SA NAUNA NIYANG PARATANG NA NAKILAHOK SIYA SA PAGHAHATID NG MGA MALETA NA NAGLALAMAN UMANO NG PERA SA ISANG RESIDENSIYANG INIUUGNAY KAY ROMUALDEZ.

ILANG DATING SECURITY AIDES NI DATING AKO BICOL PARTY-LIST REPRESENTATIVE ZALDY CO AY BUMAWI RIN SA KANILANG MGA NAUNANG PAHAYAG HINGGIL SA UMANO’Y PAGHAHATID NG PERA.

SA AUGUST 20 SUPPLEMENTAL COUNTER-AFFIDAVIT NG DEPENSA, ITINABI ANG MGA RECANTATION SA 25 SWORN STATEMENTS NG IBA PANG DATING DRIVER AT SECURITY AIDES NI CO NA NAGTANGGING MAY ALAM O NAKILAHOK SA ANUMANG PAGHAHATID NG PERA KAY ROMUALDEZ O SA SINUMANG OPISYAL.

GIIT NI FAJARDO, ANG MAHALAGANG TANONG AY KUNG MAY CREDIBLE AT SAPAT NA INDEPENDENTENG EBIDENSIYA NA DIREKTANG NAG-UUGNAY KAY ROMUALDEZ SA UMANO’Y ILEGAL NA TRANSAKSIYON.

PATULOY NAMANG ITINATANGGI NI ROMUALDEZ ANG MGA PARATANG AT IGIIT NA DAPAT RESOLBAHIN ANG REKLAMO BATAY SA EBIDENSIYA AT DUE PROCESS.

—————-

KOMENTARYO

RECANTATION: DAGDAG EBIDENSIYA BA O HAMON SA CREDIBILITY NG TESTIGO?

SA ISYUNG ITO, MAY ISANG MAHALAGANG LEGAL QUESTION NA DAPAT NATIN MAUNAWAAN:

KAPAG ANG ISANG TESTIGO AY BUMAWI SA KANIYANG NAUNANG PAHAYAG, NAGIGING MAS MALAKAS BA ANG KASO DAHIL DALAWA NA ANG VERSION NG KANIYANG SALAYSAY?

ITO ANG PUNTO NG PAGKAKAIBA NG PANANAWAN NG OMBUDSMAN AT NG DEPENSA NI DATING SPEAKER ROMUALDEZ.

PARA SA PANIG NG OMBUDSMAN, ANG RECANTATION AY HINDI PARANG “ERASER” NA BINUBURA ANG NAUNANG PAHAYAG.

MAAARI ITONG ITURING NA PANIBAGONG EBIDENSIYA DAHIL KAILANGANG PAGHAMBINGIN ANG DALAWANG VERSION AT ALAMIN KUNG ALIN ANG MAS MAPAGKAKATIWALAAN.

SA PANIG NAMAN NI ATTY. ADE FAJARDO, ANG PAGKAKAROON NG DALAWANG MAGKASALUNGAT NA PAHAYAG AY HINDI DAPAT AUTOMATICALLY ITURING NA DAGDAG NA EBIDENSIYANG NAGPAPALAKAS SA KASO.

AT DITO, SA AKING PALAGAY, NARARAPAT NATIN MAGING MAINGAT SA PAGTATASA.

ANG RECANTATION AY HINDI RIN AUTOMATICALLY NAGPAPATUNAY NA TOTOO ANG IKALAWANG PAHAYAG.

KAYA ANG TAMANG TANONG AY HINDI, “ALIN ANG SINABI MUNA?”

ANG TAMANG TANONG AY:

“ALIN ANG SINUPORTAHAN NG INDEPENDENTENG EBIDENSIYA?”

HALIMBAWA, KUNG MAY TESTIGO NA UNA AY NAGSABING PERSONAL NIYANG NALAMAN ANG ISANG INSIDENTE, PERO LUMITAW PAGKARAAN ANG RECANTATION, DAPAT ALAMIN KUNG BAKIT SIYA BUMAWI.

MAY PRESSURE BA?

MAY BAGONG IMPORMASYON BA?

MAY PAGKAKAMALI BA SA UNANG SALAYSAY?

O ANG IKALAWANG PAHAYAG BA ANG MAY PROBLEMA?

LAHAT NG IYAN AY DAPAT SURIIN.

AT DITO NAPAKAHALAGA NG CREDIBILITY OF WITNESSES.

HINDI SAPAT NA MAY TESTIGO.

DAPAT TINGNAN ANG KANIYANG PERSONAL NA KAALAMAN, CONSISTENCY, MOTIVE, CIRCUMSTANCES NG PAGKUHA NG STATEMENT, AT KUNG MAY INDEPENDENTENG EBIDENSIYANG SUMUSUPORTA SA KANIYANG SALAYSAY.

SA KASONG ITO, LALONG NAGIGING MAHALAGA ANG PAGKAKAROON NG MGA RECANTATION AT NG 25 SWORN STATEMENTS NA, AYON SA DEPENSA, AY NAGTATANGGING MAY ALAM O NAKILAHOK SA MGA UMANO’Y PAGHAHATID NG PERA.

PERO DAPAT DIN NATING SABIHIN NANG MALINAW:

HINDI RIN AUTOMATICALLY NAGPAPAWALANG-SALA SA ISANG AKUSADO ANG RECANTATION.

KUNG MAY IBA PANG EBIDENSIYA ANG OMBUDSMAN—MGA DOKUMENTO, FINANCIAL RECORDS, COMMUNICATIONS, PROJECT RECORDS O IBANG TESTIMONYA—DAPAT DIN ITONG ISAILALIM SA MASUSING PAGSUSURI.

KAYA ANG PINAKAMAHALAGANG ISSUE AY HINDI KUNG “DAGDAG EBIDENSIYA” BA ANG RECANTATION.

ANG MAS MAHALAGANG ISSUE AY:

SA KABUUAN NG RECORD, MAY CREDIBLE, COMPETENT AT SUFFICIENT EVIDENCE BA NA DIREKTANG NAG-UUGNAY KAY ROMUALDEZ SA UMANO’Y KRIMEN?

ITO ANG DAPAT SAGUTIN NG PRELIMINARY INVESTIGATION.

AT PARA SA PUBLIKO, MAHALAGANG HUWAG TAYONG MAGBIGAY NG HATOL BASE LAMANG SA ISANG TESTIGO—LALO NA KUNG ANG TESTIGO MISMO AY NAGBAGO NG SALAYSAY.

SA ISANG KASONG MAY MABIGAT NA PARATANG, ANG HINAHANAP NATIN AY HINDI DAMI NG PAHAYAG.

ANG HINAHANAP NATIN AY KATOTOHANAN NA SINUSUPORTAHAN NG MAPAGKAKATIWALAANG EBIDENSIYA.

KAYA SA AKING PANANAW, DAPAT PAG-ARALAN NG OMBUDSMAN ANG MAGKABALIGTARANG PAHAYAG NANG WALANG PREJUDGMENT.

KUNG MAY EBIDENSIYANG NAGPAPATUNAY SA NAUNANG PARATANG, ILABAS AT SURIIN ITO.

KUNG ANG RECANTATION NAMAN AY NAGLALANTAD NG MALUBHANG PROBLEMA SA CREDIBILITY NG MGA UNANG TESTIGO, DAPAT DIN ITONG BIGYAN NG TAMANG BIGAT.

SA HULI, HINDI DAPAT ANG SALITANG “RECANTATION” O “DAGDAG EBIDENSIYA” ANG MAGDESISYON SA KASO.

ANG DAPAT MAGDESISYON AY ANG KABUUAN NG EBIDENSIYA, BATAS, CREDIBILITY, AT DUE PROCESS.

oOo

ASISTIO: HOUSE PANEL, ITINUTULAK ANG BUONG IMPLEMENTASYON NG MGA BATAS PARA SA PAGPAPALAWAK NG MGA OSPITAL SA METRO MANILA

ITINUTULAK NG HOUSE COMMITTEE ON METRO MANILA DEVELOPMENT ANG BUONG IMPLEMENTASYON NG MGA BATAS NA NAGPAPALAWAK SA BED CAPACITY NG MGA PAMPUBLIKONG OSPITAL SA METRO MANILA.

AYON KAY COMMITTEE CHAIRPERSON AT CALOOCAN CITY REPRESENTATIVE DEAN ASISTIO, DAPAT MAISAKATUPARAN ANG MGA BATAS UPANG MAGKAROON NG SAPAT NA HOSPITAL BEDS, PASILIDAD, MEDICAL EQUIPMENT AT HEALTH WORKERS PARA SA MGA PASYENTE.

SINABI NI ASISTIO NA MAY MGA BATAS NA IPINASA PA NOONG 17TH CONGRESS NA HANGGANG NGAYON AY HINDI PA GANAP NA NAIPATUTUPAD—HALOS ISANG DEKADA NA ANG NAKALILIPAS.

AYON SA MAMBABATAS, ANG DELAY SA IMPLEMENTASYON AY HINDI LAMANG ISANG ADMINISTRATIVE PROBLEM DAHIL ANG PINAKAMALAKING EPEKTO NITO AY NARARAMDAMAN NG MGA PASYENTE AT PAMILYA, LALO NA NG MGA UMAASA SA SERBISYO NG GOBYERNONG OSPITAL.

KAYA HUMINGI ANG KOMITE NG PALIWANAG MULA SA MGA AHENSIYA NG GOBYERNO, OSPITAL AT MEDICAL DIRECTORS HINGGIL SA MGA DAHILAN NG DELAY, UPANG MAKATULONG ANG KONGRESO SA PAGHAHANAP NG MGA SOLUSYON.

BINIGYANG-DIIN NI ASISTIO NA ANG PAGDAGDAG NG BED CAPACITY AY HINDI LAMANG PAGDAGDAG NG MGA KAMA.

KAILANGAN DIN NG KARAGDAGANG INFRASTRUCTURE AT FACILITIES, MEDICAL EQUIPMENT, AT SAPAT NA MEDICAL AT ALLIED HEALTH PERSONNEL.

SINABI NIYA NA HINDI LAYUNIN NG PAGDINIG NA MANISI, KUNDI MATUKOY ANG PROBLEMA AT MAKAPAGLATAG NG AGARANG SOLUSYON.

SA PAGPASOK NG BUDGET SEASON, LAYUNIN NG KOMITE NA MALAMAN ANG TOTOONG PANGANGAILANGAN NG MGA OSPITAL UPANG MAISAMA ANG MGA ITO SA PAGPAPLANO NG PONDO.

PARA SA HOUSE PANEL, ANG TAGUMPAY NG ISANG BATAS AY HINDI DAPAT NATATAPOS SA PAGPAPASA NITO.

DAPAT ITONG MAGBUNGA NG AKTUWAL, NAPAPANAHON AT MAKATAONG SERBISYONG MEDIKAL PARA SA MGA MAMAMAYAN NG METRO MANILA.

——————

KOMENTARYO

MULA SA BATAS PATUNGO SA OSPITAL: BAKIT MAHALAGA ANG IMPLEMENTASYON?

MAHALAGA ANG ISYUNG BINUBUKSAN NG HOUSE COMMITTEE ON METRO MANILA DEVELOPMENT DAHIL TUMUTUKOY ITO SA ISANG PROBLEMA NA MADALAS NATING NAKIKITA SA GOBYERNO:

NAIPASA NA ANG BATAS, PERO HINDI PA GANAP NA NAIPAPATUPAD.

SA PAPEL, NAPAKAGANDA NG LAYUNIN NG MGA BATAS NA NAGPAPALAWAK NG BED CAPACITY NG MGA PAMPUBLIKONG OSPITAL.

PERO KUNG WALANG DAGDAG NA KAMA, WALANG SAPAT NA EQUIPMENT, KULANG ANG MGA DOKTOR, NURSES AT IBA PANG HEALTH WORKERS, AT HINDI MAAYOS ANG FACILITIES, MANANATILING NASA PAPEL LAMANG ANG BATAS.

ITO ANG PINAKAMAHALAGANG MENSAHE NG HEARING NI REPRESENTATIVE DEAN ASISTIO.

ANG BATAS AY DAPAT MARAMDAMAN NG MAMAMAYAN.

KUNG ANG BATAS AY NAGMANDATO NG MAS MALAKING BED CAPACITY, DAPAT MAKITA ITO SA AKTUWAL NA OSPITAL.

KUNG ANG LAYUNIN AY MAS ACCESSIBLE NA HEALTHCARE, DAPAT MAS MADALI PARA SA PASYENTE NA MAKAKUHA NG SERBISYO.

AT KUNG ANG BATAS AY HALOS ISANG DEKADA NANG NAKABATAS PERO HINDI PA RIN GANAP NA NAIPATUTUPAD, MAKATWIRAN LAMANG NA MAGTANONG ANG KONGRESO:

ANO ANG HUMAHADLANG?

ITO ANG MAGANDANG DIREKSYON NG HEARING.

HINDI AGAD NANUNUYA O NANINISI, KUNDI NAGHAHANAP MUNA NG “DIAGNOSIS” SA PROBLEMA.

AT KAPAG NATUKOY ANG PROBLEMA, DOON DAPAT MAGHANAP NG SOLUSYON.

MAAARING BUDGET ANG PROBLEMA.

MAAARING PROCUREMENT.

MAAARING LUMA O KULANG NA INFRASTRUCTURE.

MAAARING KULANG ANG AUTHORIZED POSITIONS PARA SA HEALTH WORKERS.

MAAARING MAY ADMINISTRATIVE O IMPLEMENTING RULES NA HINDI PA NAKUMPLETO.

AT MAAARI RING MAGKAKAIBA ANG PROBLEMA NG BAWAT OSPITAL.

KAYA HINDI SAPAT ANG ISANG GENERAL SOLUTION PARA SA LAHAT.

NAPAKAHALAGA RIN NG PAGKAKASABAY NG LEGISLATION AT BUDGET.

KUNG MAY BATAS NA NAGSASABING DAGDAGAN ANG BED CAPACITY NG ISANG OSPITAL, DAPAT MAKITA SA BUDGET KUNG MAGKANO ANG KAKAILANGAN PARA SA CONSTRUCTION, EQUIPMENT, MAINTENANCE AT PERSONNEL.

DAHIL ANG ISANG HOSPITAL BED AY HINDI LANG ISANG KAMA.

ITO AY KAILANGAN NG ROOM, ELECTRICITY, WATER, MEDICAL EQUIPMENT, SUPPLIES, DOCTORS, NURSES, TECHNICIANS, CLEANING SERVICES AT IBA PANG SUPPORT SYSTEMS.

KAYA TAMA ANG DIIN NI ASISTIO NA ANG BED CAPACITY AY KASAMA ANG INFRASTRUCTURE, EQUIPMENT AT MANPOWER.

MAY ISA PA AKONG NAKIKITANG MAHALAGANG ASPETO.

ANG IMPLEMENTATION NG BATAS AY BAHAGI RIN NG ACCOUNTABILITY NG KONGRESO.

KADALASAN, KAPAG NAPASA NA ANG BATAS, PARANG TAPOS NA ANG TRABAHO NG MAMBABATAS.

PERO HINDI DAPAT GANON.

KUNG ANG BATAS AY HINDI NAIIMPLEMENT, DAPAT ALAMIN KUNG BAKIT.

AT KUNG MAY KAILANGANG AMYENDAHAN, DAGDAGAN NG PONDO, LINAWIN ANG GUIDELINES O AYUSIN ANG COORDINATION NG MGA AHENSIYA, DAPAT GAWIN ITO.

SA HULI, ANG TUNAY NA SUKAT NG ISANG BATAS AY HINDI KUNG GAANO KAGANDA ANG MGA SALITA NITO SA STATUTE BOOK.

ANG TUNAY NA SUKAT AY KUNG MAY PASYENTENG NAKAKUHA NG KAMA, MAY DOKTOR AT NURSE NA NAKAPAGLILINGKOD, MAY EQUIPMENT NA GUMAGANA, AT MAY OSPITAL NA MAKAPAGBIBIGAY NG SERBISYONG MAKATAO AT NASA TAMANG PANAHON.

KAYA MAHALAGA ANG PAGTUTULUNGAN NG KONGRESO, DBM, DOH, MGA OSPITAL AT LOCAL GOVERNMENTS.

DAHIL SA HULI, HINDI NAMAN BATAS ANG DAPAT MAKARAMDAM NG BENEPISYO.

ANG DAPAT MAKARAMDAM AY ANG TAO.

AT PARA SA ISANG PASYENTENG NAKAHARAP SA OSPITAL, ANG PAGKAKAROON NG KAMA AY HINDI ISANG STATISTIC.

MINSAN, ITO ANG PAGITAN NG PAGHIHINTAY AT AGARANG PAGGAMOT.

KAYA ANG PANAWAGAN NG HOUSE PANEL AY NAPAKALINAW:

MULA SA BATAS, DAPAT MAY IMPLEMENTASYON. MULA SA IMPLEMENTASYON, DAPAT MAY SERBISYO. AT MULA SA SERBISYO, DAPAT MAY TUNAY NA BENEPISYO PARA SA MAMAMAYAN.

oOo

SPEAKER: LMP: P58.32-BILYONG LGSF PARA SA 2027, DAPAT MALAYA SA PARTISAN INTERESTS

TINIYAK NG LEAGUE OF MUNICIPALITIES OF THE PHILIPPINES, O LMP, NA MAY MAHIGPIT NA SAFEGUARDS UPANG MAPANATILING MAKATARUNGAN AT MALAYA SA POLITICAL FAVORITISM ANG PANUKALANG P58.32-BILYONG LOCAL GOVERNMENT SUPPORT FUND, O LGSF, PARA SA 2027.

ITO NA ANG PINAKAMALAKING LGSF ALLOCATION SA KASAYSAYAN NG PILIPINAS.

AYON KAY LMP PRESIDENT AT ECHAGUE, ISABELA MAYOR FAUSTINO “INNO” DY V, NAGLATAG ANG DEPARTMENT OF BUDGET AND MANAGEMENT, O DBM, NG MGA “GUARDRAILS” UPANG TIYAKING PANTAY AT PROPORTIONAL ANG DISTRIBUSYON NG LGSF SA MGA PROBINSYA, LUNGSOD AT BAYAN, ANUMAN ANG POLITICAL AFFILIATION NG MGA LOCAL OFFICIAL.

IGINIIT NI DY NA DAPAT MANATILING MALAYA SA PARTISAN INTERESTS ANG PAGPAPALABAS NG PONDO, ALINSUNOD SA DIREKTIBA NI PRESIDENT FERDINAND MARCOS JR.

MAY MGA PANUNTUNAN DIN ANG DBM KUNG ANONG MGA PROGRAMA AT PROYEKTO ANG MAAARING PONDOHAN GAMIT ANG LGSF, KABILANG ANG FARM-TO-MARKET ROADS, WATER SYSTEMS, HEALTH FACILITIES AT MULTIPURPOSE BUILDINGS NA MAAARING GAMITING EVACUATION CENTERS.

KABILANG SA P58.32-BILYONG LGSF ANG P37.49 BILYON PARA SA FINANCIAL ASSISTANCE SA LGUS, P10.3 BILYON PARA SA GROWTH EQUITY FUND, P9.74 BILYON PARA SA BARANGAY DEVELOPMENT PROGRAM, AT P1 BILYON PARA SA PARTICIPATORY BUDGETING.

AYON KAY DY, MAKAKATULONG ANG LGSF BILANG “EQUITY TOOL” UPANG MAS PANTAY NA MAIPAMAHAGI ANG NATIONAL RESOURCES SA MGA LGU AT MABAWASAN ANG PUWANG PARA SA PATRONAGE POLITICS.

HIWALAY PA SA LGSF ANG NATIONAL TAX ALLOTMENT, O NTA, NA TATANGGAPIN NG MGA LGU.

BINIGYANG-DIIN NI DY NA MALAKI MAN ANG PONDO, MAS MAHALAGA PA RIN ANG MGA PANUNTUNAN, AUDITING AT ACCOUNTABILITY UPANG MATIYAK NA BAWAT PISO AY MAPUPUNTA SA TAMANG PROGRAMA AT SERBISYO.

—————

KOMENTARYO

P58.32-BILYONG LGSF: ANG TUNAY NA HAMON AY FAIR DISTRIBUTION AT ACCOUNTABILITY

MALAKI ANG P58.32 BILYONG LOCAL GOVERNMENT SUPPORT FUND PARA SA 2027.

SA KATUNAYAN, AYON SA LEAGUE OF MUNICIPALITIES OF THE PHILIPPINES, ITO ANG PINAKAMALAKING LGSF ALLOCATION SA KASAYSAYAN NG BANSA.

PERO SA GANITONG KALAKING HALAGA, NATURAL LAMANG NA MAY MAS MALAKING TANONG:

PAANO NATIN SISIGURADUHIN NA ANG PONDO AY MAPUPUNTA SA MGA LGU BATAY SA PANGANGAILANGAN AT PANUNTUNAN—AT HINDI BATAY SA POLITIKA?

ITO ANG MAHALAGANG PUNTO SA PAHAYAG NI LMP PRESIDENT FAUSTINO “INNO” DY V.

SINABI NIYA NA NAGLATAG ANG DEPARTMENT OF BUDGET AND MANAGEMENT NG MGA GUARDRAILS UPANG TIYAKING EQUITABLE AT PROPORTIONAL ANG DISTRIBUSYON NG LGSF.

MAHALAGA ANG MGA GUARDRAILS NA ITO DAHIL ANG LOCAL GOVERNMENT UNITS AY NASA MAGKAKAIBANG KALAGAYAN.

MAY MGA BAYAN NA MALALAKI ANG POPULASYON.

MAY MGA LGU NAMAN NA MALAWAK ANG TERITORYO PERO MALIIT ANG REVENUE-GENERATING CAPACITY.

MAY MGA LUGAR NA PALAGING TINATAMAAN NG BAGYO AT SAKUNA.

AT MAY MGA PAMAYANAN NA MAS MALAKI ANG PANGANGAILANGAN SA INFRASTRUCTURE, TUBIG, HEALTH FACILITIES AT AGRICULTURAL SUPPORT.

KAYA ANG PAGIGING “EQUITABLE” AY HINDI DAPAT NANGANGAHULUGAN LAMANG NA PARE-PAREHO ANG HALAGA.

DAPAT ISINASAALANG-ALANG DIN ANG PANGANGAILANGAN, CAPACITY AT DEVELOPMENT GAP NG BAWAT LGU.

DITO MAHALAGA ANG GROWTH EQUITY FUND NA BAHAGI NG LGSF.

ANG IDEYA NG EQUITY AY BIGYAN NG MAS MALAKING TULONG ANG MGA LGU NA MAY MAS MALAKING DEVELOPMENT NEEDS UPANG MAS MAPANTAY ANG KANILANG PAGKAKATAON NA MAKAPAGHATID NG SERBISYO AT MAKAPAGPAUNLAD NG KANILANG PAMAYANAN.

PERO MAY IKALAWANG HALIGI ANG USAPING ITO: ACCOUNTABILITY.

KAHIT GAANO KAGANDA ANG FORMULA O PANUNTUNAN, KUNG MAHINA ANG MONITORING AT AUDITING, MAY PUWANG PA RIN PARA SA MISUSE NG PONDO.

KAYA NAPAKAHALAGA NG PAHAYAG NI MAYOR DY NA ANG MGA PONDO AY DAPAT GASTUSIN AYON SA DBM GUIDELINES AT SUMAILALIM SA MAHIGPIT NA AUDITING AT ACCOUNTABILITY RULES.

SA AKING PANANAW, DAPAT MAY TATLONG BAGAY NA MAKITA ANG PUBLIKO.

UNA: MALINAW NA KRITERIYA.

DAPAT ALAM NG BAWAT LGU KUNG PAANO NAKUKUHA ANG KANILANG ALLOCATION AT KUNG ANONG MGA PROYEKTO ANG KARAPAT-DAPAT PONDOHAN.

IKALAWA: TRANSPARENCY.

DAPAT MAKITA KUNG MAGKANO ANG NATANGGAP NG BAWAT LGU, SAAN IGINASTOS, AT ANO ANG RESULTA.

AT IKATLO: ACCOUNTABILITY.

KAPAG MAY NAGAMIT NA PONDO SA HINDI TAMANG PARAAN, DAPAT MAY MANANAGOT—ANUMAN ANG POLITICAL AFFILIATION.

MAHALAGA RIN NA ANG LGSF AY HIWALAY SA NATIONAL TAX ALLOTMENT, O NTA.

IBIG SABIHIN, ANG RECORD P58.32-BILYONG LGSF AY HINDI KAPALIT NG REGULAR NA NTA NG MGA LGU. ITO AY KARAGDAGANG SUPPORTA PARA SA MGA PROGRAMANG ITINUTURING NA PRIORITY.

KAYA MALAKI ANG RESPONSIBILIDAD NG NATIONAL GOVERNMENT AT MGA LOCAL EXECUTIVES.

HINDI SAPAT NA SABIHING “MALAKI ANG BUDGET.”

ANG DAPAT NATIN ITANONG AY:

MAY NAGAWA BANG TOTOONG PROYEKTO? MAY NATULUNGAN BANG MAMAMAYAN? MAY NABAWASAN BANG PROBLEMA?

SA HULI, ANG P58.32 BILYON AY HINDI LANG NUMERO SA NATIONAL BUDGET.

ITO AY PERANG DAPAT MAGING KALSADA, TUBIG, HEALTH FACILITY, EVACUATION CENTER, SUPORTA SA KABUHAYAN AT IBA PANG SERBISYO PARA SA MGA PILIPINO.

KAYA TAMA ANG DIIN NG LMP:

MAHALAGA ANG RECORD ALLOCATION, PERO MAS MAHALAGA KUNG ANG BAWAT PISO AY MAPUPUNTA SA TAMANG LUGAR, TAMANG PROGRAMA, AT TAMANG BENEPISYARYO.

AT ANG PINAKAMABUTING PANANGGA LABAN SA PATRONAGE POLITICS AY HINDI LAMANG MAGANDANG PANUNTUNAN.

ITO AY TRANSPARENCY, MAHIGPIT NA AUDIT, AT PANANAGUTAN.

oOo

ARENAS: HOUSE AT AIPA, PINALALAKAS ANG KAKAYAHAN NG SECRETARIAT BAGO ANG 47TH AIPA GENERAL ASSEMBLY

SINIMULAN NG HOUSE OF REPRESENTATIVES AT ASEAN INTER-PARLIAMENTARY ASSEMBLY, O AIPA, ANG TATLONG-ARAW NA CAPACITY DEVELOPMENT PROGRAM PARA PALAKASIN ANG KAHANDAAN NG HOUSE SECRETARIAT SA PAGHO-HOST NG PILIPINAS SA 47TH AIPA GENERAL ASSEMBLY SA NOBYEMBRE.

ANG PROGRAMA AY GINAGANAP MULA SEPTYEMBRE 1 HANGGANG 3 AT PINANGUNGUNAHAN NI DEPUTY SPEAKER MARIA RACHEL J. ARENAS, CHAIRPERSON NG AIPA 2026 ORGANIZING COMMITTEE.

AYON KAY ARENAS, HINDI LAMANG LAYUNIN NG TRAINING NA MATIYAK ANG MAAYOS NA PAGDARAOS NG GENERAL ASSEMBLY, KUNDI MAPALAKAS DIN ANG INSTITUTIONAL CAPABILITY NG HOUSE SECRETARIAT PARA SA PANGMATAGALANG PAKIKIPAG-UGNAYAN NITO SA AIPA.

KABILANG SA MGA PAKSANG TATALAKAYIN ANG ASEAN CONTEXT AT CHAIRSHIP PRIORITIES, PARLIAMENTARY DIPLOMACY, PAGBUO NG PARLIAMENTARY DOCUMENTS, AIPA RULES AT COMMITTEE PROCESSES, CONSENSUS-BUILDING, AT ISANG SIMULATED STANDING COMMITTEE.

KASAMA RIN SA PROGRAMA ANG PAGBABAHAGI NG KARANASAN NG MGA BETERANONG NAKALAHOK SA MGA NAKARAANG AIPA GENERAL ASSEMBLIES SA BAGONG HENERASYON NG HOUSE SECRETARIAT PERSONNEL.

AYON NAMAN KAY HOUSE SECRETARY GENERAL ATTY. CHELOY E. VELICARIA-GARAFIL, MAHALAGA ANG PAPEL NG SECRETARIAT SA TAGUMPAY NG GENERAL ASSEMBLY—MULA SA PAGDRAFT NG MGA DOKUMENTO AT COORDINATION NG MGA DELEGATE HANGGANG SA SCHEDULES, LOGISTICS AT COMMITTEE SUPPORT.

SINABI NAMAN NI AIPA SECRETARY GENERAL DR. CHEM WIDHYA NA ANG PROFESSIONALISM AT KAHANDAAN NG MGA OPISYAL AT STAFF AY MAHALAGA SA MATAGUMPAY NA PARLIAMENTARY COOPERATION.

ANG PILIPINAS ANG AIPA PRESIDENT SA 2026, SA PAMUMUNO NI SPEAKER FAUSTINO “BOJIE” DY III.

KASAMA SA MALALAKING REGIONAL ENGAGEMENTS ANG ASEAN-AIPA LEADERS’ INTERFACE SA NOVEMBER 12 HANGGANG 14 AT ANG 47TH AIPA GENERAL ASSEMBLY SA NOVEMBER 16 HANGGANG 22 SA MAYNILA.

——————

KOMENTARYO

AIPA 2026: ANG LIKOD NG TAGUMPAY NG ISANG INTERNATIONAL PARLIAMENTARY EVENT

KAPAG NARINIG NATIN ANG “AIPA GENERAL ASSEMBLY,” ANG KARANIWANG NAIISIP NATIN AY ANG MGA SPEAKER, PARLIAMENTARIANS AT DELEGATES MULA SA MGA BANSA NG ASEAN NA NAGTITIPON, NAGDIDISKUSYON AT NAGHAHANAP NG MGA PUNTOS NG PAGKAKAISA.

PERO MAY ISANG NAPAKAHALAGANG BAHAGI NG GANITONG INTERNATIONAL EVENT NA MADALAS HINDI NAKIKITA NG PUBLIKO:

ANG SECRETARIAT.

AT ITO ANG DAHILAN KUNG BAKIT MAHALAGA ANG TATLONG-ARAW NA CAPACITY DEVELOPMENT PROGRAM NA SINIMULAN NG HOUSE OF REPRESENTATIVES AT AIPA.

ANG ISANG GENERAL ASSEMBLY AY HINDI NAGAGAWA SA ISANG ARAW O SA ISANG MEETING LAMANG.

MAY RESEARCH.

MAY DRAFTING NG DOCUMENTS.

MAY PAGHAHANDA NG AGENDA.

MAY COORDINATION SA MGA DELEGATE.

MAY COMMITTEE MEETINGS.

MAY PROTOCOL.

MAY LOGISTICS.

AT HIGIT SA LAHAT, MAY MGA NEGOSASYON AT PROSESONG KAILANGANG MAUNAWAAN UPANG MAABOT ANG CONSENSUS.

KAYA TAMA ANG DIIN NI DEPUTY SPEAKER RACHEL ARENAS NA ANG LAYUNIN NG TRAINING AY HINDI LANG ANG TAGUMPAY NG ISANG GENERAL ASSEMBLY.

ANG LAYUNIN AY MAGTAYO NG INSTITUTIONAL CAPACITY.

NAPAKAHALAGANG KONSEPTO NIYAN SA ISANG LEGISLATIVE INSTITUTION.

ANG ISANG ORGANISASYON AY HINDI DAPAT UMAASA LAMANG SA PERSONAL NA KADALUBHASAAN NG ILANG TAO.

DAPAT MAY SISTEMA.

DAPAT MAY TRAINED PERSONNEL.

DAPAT MAY NAPAPASAANG KAALAMAN MULA SA MGA BETERANO PATUNGO SA BAGONG HENERASYON.

AT DITO MAGANDA ANG PAGBIBIGAY-DIIN SA “NEXT GENERATION” NG HOUSE SECRETARIAT.

ANG MGA BATIKANG STAFF AY MAY NAPAKAHALAGANG INSTITUTIONAL MEMORY—MGA KARANASAN NA HINDI LAGING NABABASA SA MANUAL.

PAANO MAKIPAG-COORDINATE SA IBANG PARLIAMENT.

PAANO MAGHANDA NG DOCUMENTS.

PAANO HUMAWAK NG COMMITTEE PROCESS.

PAANO MAGHANAP NG CONSENSUS KAPAG MAGKAKAIBA ANG POSISYON NG MGA DELEGATION.

ANG MGA KASANAYANG ITO AY MAHALAGA HINDI LANG PARA SA AIPA.

MAHALAGA RIN ITO SA MAS MALAWAK NA PAPEL NG HOUSE OF REPRESENTATIVES SA ASEAN PARLIAMENTARY DIPLOMACY.

SA 2026, ANG PILIPINAS ANG AIPA PRESIDENT AT ANG HOUSE SPEAKER FAUSTINO “BOJIE” DY III ANG NASA PAMUMUNO.

IBIG SABIHIN, HINDI LAMANG TAYO HOST.

MAY RESPONSIBILIDAD DIN TAYONG MAGBIGAY NG DIREKSYON AT MAMUNO SA PARLIAMENTARY COOPERATION SA LOOB NG AIPA.

KAYA ANG PROFESSIONALISM NG SECRETARIAT AY MAY DIRECT NA EPEKTO SA CREDIBILITY NG PILIPINAS.

KUNG MAAYOS ANG PREPARATION, MALINAW ANG DOCUMENTATION, MAHUSAY ANG COORDINATION AT MAEPEKTIBO ANG COMMITTEE PROCESSES, MAS MALAKI ANG TSANSA NA MAGING SUBSTANTIVE AT PRODUCTIVE ANG GENERAL ASSEMBLY.

AT MAY ISA PA AKONG NAKIKITANG MAHALAGANG BENEPISYO.

ANG GANITONG TRAINING AY NAGPAPATIBAY SA IDEA NA ANG PARLIAMENTARY DIPLOMACY AY HINDI LANG TRABAHO NG MGA MAMBABATAS.

ITO AY TEAM EFFORT.

ANG MGA MAMBABATAS ANG NAGBIBIGAY NG POLITICAL DIRECTION, PERO ANG SECRETARIAT ANG NAGHAHANDA NG MALAKING BAHAGI NG TECHNICAL AT INSTITUTIONAL SUPPORT.

KAYA ANG PINAKAMAGANDANG RESULTA NG CAPACITY-BUILDING PROGRAM NA ITO AY HINDI LAMANG ANG MATAGUMPAY NA 47TH AIPA GENERAL ASSEMBLY SA NOBYEMBRE.

KUNG MAGTATAGUMPAY ITO, MAG-iiWAN ITO NG ISANG MAS SANAY, MAS PROPESYONAL AT MAS HANDA NA HOUSE SECRETARIAT.

AT SA HULI, IYAN ANG MAS MAHALAGANG PAMANA NG ISANG INTERNATIONAL EVENT:

HINDI LAMANG ANG MAAYOS NA PAGHO-HOST, KUNDI ANG PAGTAAS NG KAKAYAHAN NG INSTITUSYON NA MAGLINGKOD SA PILIPINAS AT MAKIBAHAGI SA PAGBUO NG MAS MATIBAY NA KOOPERASYON SA ASEAN.

oOo

SPEAKER DY: KABAYANIHAN, HINDI LAMANG PARA SA MGA BAYANI NG NAKARAAN

HINIMOK NI HOUSE SPEAKER FAUSTINO “BOJIE” DY III ANG LAHAT NG PILIPINO NA IPAGPATULOY ANG PAMANA NG MGA BAYANI SA PAMAMAGITAN NG PAGIGING MABUTING MAMAMAYAN AT PAGLILINGKOD SA BAYAN.

SA KANYANG MENSAHE PARA SA NATIONAL HEROES DAY, BINIGYANG-DIIN NI SPEAKER DY NA ANG ARAW NG MGA BAYANI AY HINDI LAMANG PANAHON NG PAGGUNITA SA MGA TAONG NAGSAKRIPISYO PARA SA BANSA.

ITO RIN, ANIYA, AY PAALALA SA KASALUKUYANG HENERASYON NG KANILANG RESPONSIBILIDAD SA BAYAN, SA KAPWA, AT SA KINABUKASAN NG MGA SUSUNOD NA HENERASYON.

AYON KAY DY, SA PANAHON NG MABILIS NA PAGBABAGO SA LIPUNAN AT SA BUONG MUNDO, DAPAT MANATILI ANG MGA PAGPAPAHALAGANG NAGPAPAKILALA SA PAGIGING PILIPINO.

KABILANG DITO ANG KATAPATAN SA SALITA AT GAWA, PAGGALANG SA KAPWA, MALASAKIT SA MGA NANGANGAILANGAN, TAPANG NA PANINDIGAN ANG TAMA, AT PAGMAMAHAL SA BAYAN.

BINIGYANG-DIIN DIN NG SPEAKER NA HINDI KAILANGANG MAGING TANYAG UPANG MAGING BAYANI AT HINDI RIN KAILANGANG GUMAWA NG PAMBIHIRANG BAGAY UPANG MAKAPAGLINGKOD.

SA HALIP, ANIYA, ANG KABAYANIHAN AY MAAARING MAISABUHAY SA ARAW-ARAW SA PAMAMAGITAN NG PAGPILI NA MAGING MABUTING PILIPINO.

AYON KAY DY, ANG MAS MATATAG AT MAS MAUNLAD NA PILIPINAS AY HINDI LAMANG ITINATAYO NG MGA LIDER.

ITO AY ITINATAYO NG BAWAT PILIPINONG MAY MALASAKIT AT PANININDIGAN.

KAYA SA NATIONAL HEROES DAY, PANAWAGAN NI SPEAKER DY: ALALAHANIN NATIN ANG MGA BAYANI NG NAKARAAN, MAHALIN ANG ATING BAYAN AT KAPWA, AT IPAGPATULOY ANG PILIPINAS NA KANILANG IPINAGLABAN.

————-

KOMENTARYO

NATIONAL HEROES DAY: ANG KABAYANIHAN AY RESPONSIBILIDAD NATIN LAHAT

SA MENSAHE NI SPEAKER FAUSTINO “BOJIE” DY III, MAY ISANG NAPAKAHALAGANG IDEYA NA DAPAT NATING PAGTUUNAN NG PANSIN:

ANG KABAYANIHAN AY HINDI LAMANG BAHAGI NG ATING KASAYSAYAN. ITO AY RESPONSIBILIDAD DIN NG KASALUKUYANG HENERASYON.

KAPAG NATIONAL HEROES DAY, NATURAL LAMANG NA ALALAHANIN NATIN ANG MGA TAONG NAGSAKRIPISYO PARA SA KALAYAAN AT KINABUKASAN NG ATING BANSA.

PERO ANG MENSAHE NI SPEAKER DY AY HUWAG LANG TAYONG HUMINTO SA PAGGUNITA.

DAHIL KUNG ANG MGA BAYANI NOON AY NAGSAKRIPISYO PARA SA PILIPINAS NA KANILANG PINANGARAP, ANO NAMAN ANG GINAGAWA NATIN NGAYON PARA SA PILIPINAS NA IPAPASA NATIN SA SUSUNOD NA HENERASYON?

ITO ANG MAS MALALIM NA TANONG.

HINDI NAMAN LAHAT SA ATIN AY MAGIGING BAYANI SA PARAANG NAKASULAT SA MGA AKLAT NG KASAYSAYAN.

HINDI LAHAT AY MAGIGING PINUNO.

HINDI LAHAT AY MAKAKAGAWA NG ISANG MALAKING BAGAY NA MAKIKILALA NG BUONG BANSA.

PERO LAHAT TAYO AY MAY PAGKAKATAONG MAGING MABUTING PILIPINO.

AT DITO NAGIGING MAKABULUHAN ANG MGA HALIMBAWANG IBINIGAY NI SPEAKER DY: KATAPATAN, PAGGALANG, MALASAKIT, TAPANG NA PANINDIGAN ANG TAMA, AT PAGMAMAHAL SA BAYAN.

SA TOTOO LANG, HINDI LAGING MADALI ANG MGA ITO.

ANG PAGIGING TAPAT, HALIMBAWA, AY NASUSUBOK KAPAG MAY PAGKAKATAONG MAKALUSOT SA ISANG PAGLABAG.

ANG PAGGALANG SA KAPWA AY NASUSUBOK KAPAG MAGKAIBA ANG ATING PANANAW SA POLITIKA, RELIHIYON O MGA ISYUNG PANLIPUNAN.

ANG MALASAKIT AY NASUSUBOK KAPAG WALA TAYONG PERSONAL NA MAPAPALA SA PAGTULONG.

AT ANG PAGPANIG SA TAMA AY PINAKAMAHIRAP KAPAG ANG PAGGAWA NITO AY MAY KAPALIT NA PANGANIB O PAGKAWALA.

KAYA ANG KABAYANIHAN SA MAKABAGONG PANAHON AY HINDI DAPAT SUKATIN SA LAKI NG ISANG GAWA LAMANG.

MINSAN, ANG KABAYANIHAN AY NASA MALILIIT NA DESISYON NA GINAGAWA NATIN ARAW-ARAW.

PAGIGING TAPAT SA ATING TRABAHO.

PAGTANGGI SA KORAPSYON.

PAGRESPETO SA BATAS.

PAG-IINGAT SA IMPORMASYONG ATING IBINABAHAGI.

PAGTULONG SA ISANG KABABAYANG NANGANGAILANGAN.

AT HIGIT SA LAHAT, ANG PAGPILI SA KAPAKANAN NG BAYAN KAPAG MAY PAGKAKATAONG GAWIN ITO.

MAHALAGA RIN ANG PUNTO NI SPEAKER DY NA ANG PAGPAPATATAG NG BANSA AY HINDI RESPONSIBILIDAD NG MGA LIDER LAMANG.

OO, MALAKI ANG PAPEL NG PAMAHALAAN.

PERO ANG PAMAHALAAN AY BINUBUO RIN NG MGA MAMAMAYAN, AT ANG LAKAS NG ISANG BANSA AY NAKASALALAY SA KALIDAD NG MGA TAONG BUMUBUO RITO.

KAYA SA PAGGUNITA NATIN SA MGA BAYANI, HUWAG LANG NATIN ITANONG KUNG SINO ANG NAGING BAYANI NOON.

ITANONG DIN NATIN:

“ANO ANG MAGAGAWA KO NGAYON PARA SA BAYANG IPINAGLABAN NILA?”

HINDI KAILANGANG MAGING TANYAG.

HINDI KAILANGANG MAGING MAKAPANGYARIHAN.

HINDI KAILANGANG GUMAWA NG PAMBIHIRANG BAGAY.

KAILANGAN LAMANG NATIN PILIING GAWIN ANG TAMA, MAGING MABUTI SA KAPWA, AT MAGLINGKOD SA BAYAN SA PARAANG KAYA NATIN.

DAHIL ANG PINAKAMABUTING PARANGAL SA ATING MGA BAYANI AY HINDI LAMANG ANG PAG-ALALA SA KANILA.

ANG PINAKAMABUTING PARANGAL AY ANG PAGPAPATULOY SA PILIPINAS NA KANILANG PINANGARAP AT IPINAGLABAN.

oOo

CORVERA: HINDI MAKATARUNGAN ANG NTA FORMULA PARA SA MGA BAYBAYING LGU

IGINIIT NI AGUSAN DEL NORTE REPRESENTATIVE DALE B. CORVERA NA HINDI MAKATARUNGAN PARA SA MGA BAYBAYING LOCAL GOVERNMENT UNITS, O LGUS, ANG KASALUKUYANG FORMULA SA PAGBABAHAGI NG NATIONAL TAX ALLOTMENT, O NTA.

SI CORVERA ANG PANGUNAHING MAY-AKDA NG HOUSE BILL NUMBER 3779, NA NAGMUMUNGKAHING AMYENDAHAN ANG LOCAL GOVERNMENT CODE AT ISAMA ANG LAWAK NG MUNICIPAL WATERS SA PAGKUWENTA NG NTA SHARE NG ISANG LGU.

SA KASALUKUYANG FORMULA, 50 PORSIYENTO NG NTA AY BATAY SA POPULASYON, 25 PORSIYENTO SA LAND AREA, AT 25 PORSIYENTO SA EQUAL SHARING.

AYON KAY CORVERA, NAKATUON ANG FORMULANG ITO SA SUKAT NG LUPAIN AT HINDI SAPAT NA KINIKILALA ANG ARCHIPELAGIC NA KATANGIAN NG PILIPINAS, KUNG SAAN MAHALAGANG BAHAGI NG NASASAKUPANG LUGAR NG MGA COASTAL LGU ANG KANILANG MUNICIPAL WATERS.

ANIYA, MALAKI ANG RESPONSIBILIDAD NG MGA BAYBAYING LGU SA PAGPAPANATILI, PAMAMAHALA AT PAGPAPAUNLAD NG KANILANG KATUBIGAN, NGUNIT HINDI ITO NAKIKITA SA KASALUKUYANG FORMULA NG NTA.

SA HOUSE BILL 3779, PAREHO PA RING 25 PORSIYENTO ANG ILALAAN PARA SA AREA COMPONENT. ANG PAGBABAGO LAMANG AY ISASAMA SA PAGKUWENTA ANG LAND AREA AT MUNICIPAL WATERS.

DAHIL DITO, AYON KAY CORVERA, HINDI KAILANGANG DAGDAGAN ANG KABUUANG PONDO PARA SA NTA.

IGINIIT NG MAMBABATAS NA HINDI HUMIHINGI NG MAS MALAKING PARTE NG NATIONAL BUDGET ANG MGA COASTAL LGU.

ANG HINIHILING LAMANG, ANIYA, AY MAS MAKATARUNGANG FORMULA SA PAGHAHATI NG NATIONAL TAX ALLOTMENT UPANG MAPANTAY ANG MGA RESOURCES NA MAGAGAMIT NG MGA PAMAYANAN PARA SA KANILANG PAG-UNLAD.

—————

KOMENTARYO

NTA FORMULA: DAPAT BANG ISAMA ANG DAGAT SA PAGKUWENTA?

MAHALAGANG PAG-USAPAN ANG PANUKALA NI REPRESENTATIVE DALE CORVERA DAHIL TUMUTUKOY ITO SA ISANG NATATANGING KATANGIAN NG ATING BANSA: ANG PILIPINAS AY ISANG ARCHIPELAGIC COUNTRY.

KAPAG SINABI NATIN NA “AREA” NG ISANG LGU, KARANIWAN NATING INIISIP ANG LUPANG NASASAKUPAN NITO.

PERO PARA SA ISANG BAYBAYING LGU, HINDI NAGTATAPOS SA DALAMPASIGAN ANG RESPONSIBILIDAD NG LOKAL NA PAMAHALAAN.

MAY MUNICIPAL WATERS NA KAILANGANG PAMAHALAAN, PROTEKTAHAN AT PAUNLARIN.

MAY MGA MANGINGISDA NA UMAASA SA KATUBIGAN PARA SA KANILANG KABUHAYAN. MAY MGA ISYUNG MAY KAUGNAYAN SA MARINE RESOURCES, COASTAL PROTECTION, ENVIRONMENTAL MANAGEMENT, DISASTER PREPAREDNESS AT LOCAL ECONOMIC DEVELOPMENT.

ANG TANONG NGAYON: KUNG MAY RESPONSIBILIDAD ANG ISANG LGU SA MALAWAK NA MUNICIPAL WATERS, MAKATARUNGAN BANG HINDI ITO ISAMA SA PAGTATAYA NG AREA COMPONENT NG NTA?

ITO ANG PUNTO NG HOUSE BILL 3779.

SA KASALUKUYANG FORMULA, 25 PORSIYENTO NG NTA AY NAKABATAY SA LAND AREA. SA PANUKALA, HINDI TATAAS ANG 25 PORSIYENTONG ITO.

ANG PAGBABAGO AY SA DEPINISYON NG “AREA” NA PAGBIBIGYAN NG BIGAT SA FORMULA—ISASAMA ANG MUNICIPAL WATERS.

MAHALAGA ANG DETALYENG ITO.

DAHIL HINDI SINASABI NG PANUKALA NA BABAGO ANG KABUUANG 25 PORSIYENTO. ANG LAYUNIN AY MAS MAAYOS NA DISTRIBUSYON NG PAREHONG AREA COMPONENT.

SA MADALING SALITA, HINDI DAGDAG NA PERA ANG HINIHILING—KUNDI MAS MAKATARUNGANG PARAAN NG PAGHAHATI.

NGUNIT MAY ISA RING DAPAT PAG-ARALAN ANG KONGRESO.

KUNG ISASAMA ANG MUNICIPAL WATERS, PAANO ITO SUSUKATIN AT PAANO ITO IKUKUMPARA SA LAND AREA?

DAPAT MALINAW ANG DATA, MGA BOUNDARIES AT OFFICIAL MAPS NA GAGAMITIN. KAILANGAN DING SIGURADUHIN NA WALANG LGU NA MAKAKATANGGAP NG HINDI MAKATARUNGANG ADVANTAGE DAHIL LAMANG SA LAWAK NG KANILANG KATUBIGAN.

PERO SA MAS MALAWAK NA PERSPEKTIBO, MAY MATIBAY NA POLICY QUESTION DITO.

ANG NTA AY HINDI LAMANG NUMERO SA NATIONAL BUDGET. ITO ANG ISA SA MAHAHALAGANG PINAGKUKUNAN NG PONDO NG MGA LGU PARA SA MGA SERBISYO AT DEVELOPMENT PROGRAMS SA KANILANG MGA NASASAKUPAN.

KUNG ANG ISANG COASTAL LGU AY MAY MAS MALAKING RESPONSIBILIDAD DAHIL SA LAWAK NG KANILANG MUNICIPAL WATERS, MAKATWIRAN LAMANG NA PAG-ARALAN KUNG DAPAT BA ITONG MASALAMIN SA FORMULA.

SA HULI, ANG USAPIN AY HINDI COASTAL LGUS LABAN SA LANDLOCKED LGUS.

ANG TUNAY NA USAPIN AY KUNG ANG FORMULA BA NG NTA AY SUMASALAMIN SA TOTOONG RESPONSIBILIDAD, PANGANGAILANGAN AT KALAGAYAN NG BAWAT PAMAYANAN.

AT DAHIL 1991 PA ANG LOCAL GOVERNMENT CODE, MAAARING PANAHON NA RIN UPANG SURIIN KUNG ANG MGA PAMANTAYANG GINAMIT NOON AY ANGKOP PA RIN SA KALAGAYAN NG ISANG MODERNONG, ARCHIPELAGIC NA PILIPINAS.

KUNG MAY RESPONSIBILIDAD SA LUPA, DAPAT PAG-ARALAN DIN ANG RESPONSIBILIDAD SA DAGAT.

SA AKING PANANAW, ANG PANUKALA NI CORVERA AY NAGBUBUKAS NG MAHALAGANG DEBATE: PAANO NATIN GAGAWING MAS MAKATARUNGAN, MAS MAKATOTOHANAN AT MAS RESPONSIVE ANG FORMULA SA PAGBABAHAGI NG PONDO SA MGA LGU?

DAHIL SA HULI, ANG LAYUNIN NG NTA AY HINDI LAMANG ANG PAGHAHATI NG PERA.

ANG LAYUNIN AY TIYAKING MAY SAPAT AT MAKATARUNGANG RESOURCES ANG BAWAT PAMAYANAN UPANG MAPAGSILBIHAN ANG KANILANG MGA MAMAMAYAN.

oOo

YAMSUAN: YAMSUAN, ITUTULAK ANG SAFEGUARDS SA PONDO NG CHED SA 2027 BUDGET KAPAG NAABOLISH ANG TRAVEL TAX

NANGAKO SI PARAÑAQUE SECOND DISTRICT REPRESENTATIVE BRIAN YAMSUAN NA SISIGURADUHIN NIYANG MAY ALTERNATIBONG PAGKUKUNAN NG PONDO ANG COMMISSION ON HIGHER EDUCATION, O CHED, SA PANUKALANG 2027 NATIONAL BUDGET KUNG MAISASABATAS NGAYONG TAON ANG PAG-AABOLISH NG TRAVEL TAX.

SA KASALUKUYAN, BAHAGI NG PONDO NG CHED AY NAGMUMULA SA 40 PORSIYENTO NG KABUUANG GROSS COLLECTIONS MULA SA TRAVEL TAX.

AYON KAY YAMSUAN, BILANG MIYEMBRO NG HOUSE BUDGET AMENDMENTS AND REVIEW SUBCOMMITTEE, O BARSC, KAILANGANG MATIYAK NA HINDI MAAAPEKTUHAN ANG MGA PROGRAMA NG CHED KAPAG MAWALA ANG TRAVEL TAX REVENUES.

SA PROPOSED 2027 NATIONAL EXPENDITURE PROGRAM, MAY BAHAGI PA RIN NG PONDO PARA SA HIGHER EDUCATION DEVELOPMENT FUND, O HEDF, NA NAKALAAN MULA SA TRAVEL TAX COLLECTIONS NG TIEZA.

NAUNA NANG NAGBABALA SI CHED CHAIRPERSON SHIRLEY AGRUPIS NA KUNG MAABOLISH ANG TRAVEL TAX NANG WALANG KAPALIT NA PONDO, MAAARING MAWALA ANG 85.6 PORSIYENTO NG PONDO NG HEDF.

MAAAPEKTUHAN DITO ANG SCHOLARSHIPS, RESEARCH, INSTITUTIONAL UPGRADING AT TOURISM EDUCATION PROGRAMS.

SAMANTALA, INAPRUBAHAN NA NG HOUSE OF REPRESENTATIVES NOONG MARSO 16 ANG PANUKALANG PAG-AABOLISH NG TRAVEL TAX, AT SINABI NAMAN NI SENATE PRESIDENT SHERWIN GATCHALIAN NA PRIORITY NG SENADO ANG KANILANG BERSIYON NG PANUKALA.

BINIGYANG-DIIN DIN NI YAMSUAN ANG TULONG-DUNONG PROGRAM NG CHED, NA NAGBIBIGAY NG HANGGANG PITONG LIBO AT LIMANG DAANG PISO BAWAT SEMESTER SA MGA KWALIPIKADONG COLLEGE STUDENTS.

HINILING DIN NIYA SA CHED NA PALAWAKIN ANG PAKIKIPAG-UGNAYAN SA LOCAL UNIVERSITIES AND COLLEGES DAHIL 116 LAMANG SA 170 LUCs ANG CHED-RECOGNIZED AT KASALUKUYANG KWALIPIKADONG TUMANGGAP NG TULONG-DUNONG GRANTS.

—————

KOMENTARYO

TRAVEL TAX ABOLITION: HINDI DAPAT MAABOLISH ANG PONDO PARA SA EDUKASYON

SA UNANG PAGTINGIN, MAGANDA AT KAAYA-AYA ANG PANUKALANG PAG-AABOLISH NG TRAVEL TAX.

PARA SA MGA PILIPINONG BIBIYAHE SA IBANG BANSA, ANG PAGTANGGAL SA ISANG KARAGDAGANG GASTUSIN AY MAAARING ITURING NA PANTULONG SA MGA MANLALAKBAY.

PERO MAY ISANG MAHALAGANG TANONG: KAPAG INALIS ANG TRAVEL TAX, ANO ANG MANGYAYARI SA MGA PROGRAMANG UMAASA SA KITA NITO?

DITO NAGIGING MAHALAGA ANG PANAWAGAN NI REPRESENTATIVE BRIAN YAMSUAN.

ANG CHED AY HINDI LAMANG ISANG REGULATORY AGENCY. ITO RIN ANG NANGANGASIWA SA MAHAHALAGANG PROGRAMA PARA SA MGA ESTUDYANTE SA KOLEHIYO—KABILANG ANG MGA SCHOLARSHIP AT FINANCIAL ASSISTANCE PROGRAMS.

AT AYON SA CHED, MALAKI ANG POSIBLENG MAWALANG PONDO SA HIGHER EDUCATION DEVELOPMENT FUND KUNG MAABOLISH ANG TRAVEL TAX NANG WALANG KAPALIT NA FUNDING SOURCE.

KAYA ANG ISYU AY HINDI SIMPLENG TRAVEL TAX O WALANG TRAVEL TAX.

ANG TUNAY NA ISYU AY: PAANO NATIN PAPALITAN ANG REVENUE NA MAWAWALA NANG HINDI NAPIPINSALA ANG EDUKASYON?

DITO DAPAT MAGING MAINGAT ANG KONGRESO SA PAGBUO NG 2027 NATIONAL BUDGET.

MAAARING SABIHIN NA ILALAGAY NA LANG SA GENERAL FUND ANG KULANG NA PONDO. PERO KAILANGAN NATIN TANDAAN NA MARAMI RING IBANG SEKTOR ANG NANGANGAILANGAN NG PONDO—KALUSUGAN, AGRIKULTURA, INFRASTRUCTURE, SOCIAL SERVICES AT NATIONAL DEFENSE, KABILANG NA RITO.

KAYA ANG PAGHAHANAP NG ALTERNATIBONG PONDO AY HINDI DAPAT MAGING LAST-MINUTE ADJUSTMENT LAMANG.

DAPAT, HABANG TINATALAKAY ANG PANUKALANG PAG-AABOLISH NG TRAVEL TAX, SABAY NA RIN NATING TINITINGNAN KUNG SAAN MANGGAGALING ANG PANTAPAL SA PONDO NG CHED.

IKALAWA, MAHALAGA RIN ANG PUNTO NI YAMSUAN HINGGIL SA TULONG-DUNONG PROGRAM.

KUNG MAY ESTUDYANTE NA KARAPAT-DAPAT TUMANGGAP NG FINANCIAL ASSISTANCE PERO HINDI MAKAKUHA DAHIL HINDI RECOGNIZED O ACCREDITED ANG KANIYANG SCHOOL O COURSE, MAY POLICY QUESTION DITO NA DAPAT PAG-ARALAN.

MAY QUALITY STANDARDS ANG CHED, AT MAHALAGA IYON. ANG CERTIFICATE OF PROGRAM COMPLIANCE, O COPC, AY MAY LAYUNING TIYAKING NAKAKATUGON SA NATIONAL QUALITY STANDARDS ANG MGA DEGREE PROGRAMS.

PERO KASABAY NG QUALITY CONTROL, DAPAT MAY MEKANISMO RIN PARA MATULUNGAN ANG MGA LOCAL UNIVERSITIES AND COLLEGES NA MAKATUGON SA MGA REQUIREMENTS.

DAHIL KUNG ANG LAYUNIN NG TULONG-DUNONG AY MATULUNGAN ANG MGA KABATAANG PILIPINO NA MAKAPAGPATULOY SA KOLEHIYO, DAPAT ANG SISTEMA AY HINDI LALONG MAGPAPALAYO SA MGA ESTUDYANTENG PINAKANANGANGAILANGAN NITO.

KAYA SA AKING PAGTINGIN, ANG HAMON SA KONGRESO AY MAY DALAWANG BAHAGI:

UNA, KUNG AABOLISHIN ANG TRAVEL TAX, DAPAT MAY MALINAW, TIYAK AT SUSTAINABLE NA KAPALIT NA PONDO PARA SA CHED.

AT IKALAWA, DAPAT PATULOY NA PALAWAKIN ANG ACCESS NG MGA KWALIPIKADONG ESTUDYANTE SA FINANCIAL ASSISTANCE HABANG PINANANATILI ANG QUALITY STANDARDS NG HIGHER EDUCATION.

SA HULI, ANG PAGTANGGAL NG ISANG BUWIS AY MAAARING MAKATULONG SA ISANG GRUPO NG MGA PILIPINO.

PERO HINDI DAPAT ANG KAPALIT NITO AY PAGKAKAIT NG PAGKAKATAON SA EDUKASYON NG IBANG PILIPINO.

ANG TRAVEL TAX AY MAAARING MAABOLISH—PERO ANG PONDO PARA SA EDUKASYON, DAPAT MAY MATIBAY NA KAPALIT.

oOo

SPEAKER: SPEAKER DY, HINIMOK ANG BAWAT PILIPINO NA GAMPANAN ANG BAHAGI SA PAGPAPATATAG NG BANSA

HINIMOK NI HOUSE SPEAKER FAUSTINO “BOJIE” DY III ANG BAWAT PILIPINO NA GAMPANAN ANG KANILANG BAHAGI SA PAGBUO NG MAS MATATAG AT MAS MAUNLAD NA PILIPINAS.

SA KANYANG MENSAHE PARA SA NATIONAL HEROES DAY, BINIGYANG-DIIN NI SPEAKER DY NA ANG ISANG MALAKAS AT MASAGANANG BANSA AY HINDI LAMANG ITINATAYO NG MGA LIDER, KUNDI NG BAWAT PILIPINONG MAY MALASAKIT, PANININDIGAN AT PAGMAMAHAL SA BAYAN.

AYON SA SPEAKER, ANG PAGGUNITA SA MGA BAYANI AY HINDI DAPAT NATATAPOS SA PAG-ALALA SA KANILANG MGA SAKRIPISYO.

SA HALIP, DAPAT ITONG MAGING PAALALA SA KASALUKUYANG HENERASYON NA IPAGPATULOY ANG PAMANA NG MGA BAYANI.

KABILANG SA MGA HALAGAHANG DAPAT PANATILIHIN, AYON KAY DY, ANG KATAPATAN SA SALITA AT GAWA, PAGGALANG SA KAPWA, MALASAKIT SA MGA NANGANGAILANGAN, TAPANG NA PANINDIGAN ANG TAMA, AT PAGMAMAHAL SA BAYAN.

IGINIIT DIN NIYA NA ANG NATIONAL HEROES DAY AY HINDI LAMANG ARAW NG PAGGUNITA SA NAKARAAN, KUNDI ISANG PAALALA SA RESPONSIBILIDAD NG KASALUKUYANG HENERASYON.

AYON SA SPEAKER, HINDI KAILANGANG MAGING TANYAG UPANG MAGING BAYANI, AT HINDI RIN KAILANGANG GUMAWA NG PAMBIHIRANG BAGAY UPANG MAKAPAGLINGKOD.

SA HALIP, MAAARING MAISABUHAY ANG KABAYANIHAN SA MGA KARANIWANG GAWAIN—SA PAGIGING MABUTING PILIPINO, PAGTULONG SA KAPWA, AT PAGLILINGKOD SA BAYAN ARAW-ARAW.

PARA KAY SPEAKER DY, ITO ANG TUNAY NA MUKHA NG KABAYANIHAN SA MAKABAGONG PANAHON.

—————-

KOMENTARYO

KABAYANIHAN SA MAKABAGONG PANAHON: HINDI LANG PARA SA MGA BAYANI

KAPAG NARIRINIG NATIN ANG SALITANG “BAYANI,” KADALASAN AY ANG MGA PANGALAN NG MGA TAONG NAGSAKRIPISYO PARA SA ATING KALAYAAN ANG AGAD NATING NAALALA.

MGA TAONG HUMARAP SA PANGANIB. MGA TAONG NAGBUWIS NG BUHAY. MGA TAONG NAGPUNYAGI PARA SA BAYAN.

PERO MAY MAHALAGANG MENSAHE SI SPEAKER FAUSTINO “BOJIE” DY III SA PAGGUNITA NATIN SA NATIONAL HEROES DAY: ANG KABAYANIHAN AY HINDI LAMANG PARA SA MGA TAONG NASA AKLAT NG KASAYSAYAN.

MAY KABAYANIHAN DIN SA KARANIWANG PAMUMUHAY.

SA PANAHON NGAYON, HINDI MAN TAYO HINIHINGING HUMARAP SA DIGMAAN O MAGBUWIS NG BUHAY, MAYROON PA RIN TAYONG MGA PAGPAPASYANG KAILANGANG GAWIN BILANG MGA MAMAMAYAN.

HALIMBAWA, ANG PAGIGING MATAPAT SA TRABAHO.

ANG HINDI PANDARAYA.

ANG PAGGALANG SA BATAS.

ANG PAGTULONG SA KAPWA.

ANG PAGTANGGI SA KORAPSYON KAHIT WALANG NAKAKAKITA.

AT ANG PAGPILI SA KUNG ANO ANG TAMA, KAHIT MAS MADALI SANANG PILIIN ANG SARILING INTERES.

ITO ANG MAHALAGANG PUNTO NG MENSAHE NI SPEAKER DY: ANG PAGMAMAHAL SA BAYAN AY HINDI LAMANG NASA MGA SALITA. DAPAT MAKITA ITO SA ATING MGA GAWA.

AT DITO, MAY MALAKING PAPEL ANG BAWAT PILIPINO SA PAGPAPATATAG NG BANSA.

MADALING SABIHIN NA RESPONSIBILIDAD NG GOBYERNO ANG PAGPAPAUNLAD NG PILIPINAS.

OO, MALAKI ANG RESPONSIBILIDAD NG MGA PINUNO. SILA ANG GUMAGAWA NG MGA BATAS, NAGPAPATUPAD NG MGA PROGRAMA AT NAGPAPASIYA SA MGA POLISIYA NG PAMAHALAAN.

PERO HINDI SILA ANG NAG-IISA.

KUNG MAGANDA ANG BATAS PERO HINDI IGINAGALANG NG MAMAMAYAN, MAY PROBLEMA.

KUNG MAY MGA PROGRAMA ANG GOBYERNO PERO MAY PANDARAYA SA PAGPAPATUPAD, MAY PROBLEMA.

KUNG NANANAWAGAN TAYO NG MALINIS NA PAMAHALAAN PERO TOLERADO NAMAN NATIN ANG MALILIIT NA PANDARAYA SA ATING PANG-ARAW-ARAW NA BUHAY, MAY KONTRADIKSIYON.

KAYA ANG NATIONAL HEROES DAY AY MAAARING TINGNAN BILANG ISANG PAALALA NG PANANAGUTAN.

HINDI LANG NATIN TINATANONG, “SINO ANG MGA BAYANI NG NAKARAAN?”

DAPAT DIN NATING ITANONG:

“ANO ANG MAGAGAWA KO PARA SA PILIPINAS NGAYON?”

MAAARING MALIIT LANG ANG ATING GAWIN.

ISANG MATAPAT NA SERBISYO.

ISANG PAGTULONG SA KAPWA.

ISANG RESPONSABLENG PAGGAMIT NG ATING KARAPATAN BILANG BOTANTE.

ISANG PAGTANGGI SA FAKE NEWS.

ISANG PAGPAPAHALAGA SA KATOTOHANAN.

ISANG PAGIGING DISIPLINADO SA PAMPUBLIKONG LUGAR.

MALIIT MAN ANG MGA ITO KAPAG TINITINGNAN NANG ISA-ISA, PERO KAPAG GINAWA NG MILYUN-MILYONG PILIPINO, NAGIGING MALAKI ANG EPEKTO.

KAYA SANG-AYON AKO SA DIWA NG MENSAHE NI SPEAKER DY:

HINDI KAILANGANG MAGING TANYAG UPANG MAGING BAYANI.

SA MAKABAGONG PANAHON, ANG KABAYANIHAN AY MAAARING MAGSIMULA SA ISANG SIMPLENG DESISYON—ANG PAGPILING MAGING MABUTING PILIPINO ARAW-ARAW.

DAHIL ANG MALAKAS NA PILIPINAS AY HINDI NABUBUO SA ISANG TAO LAMANG.

NABUBUO ITO SA MILYUN-MILYONG PILIPINONG MAY KATAPATAN, MALASAKIT, PANININDIGAN AT PAGMAMAHAL SA BAYAN.

AT IYAN, SA AKING PANANAW, ANG PINAKAMALAKING HAMON NG NATIONAL HEROES DAY:

HINDI LAMANG NATIN ALALAHANIN ANG MGA BAYANI—DAPAT NATIN IPAGPATULOY ANG KANILANG SINIMULAN.

oOo

CORVERA: HINDI MAKATARUNGAN ANG NTA FORMULA PARA SA MGA BAYBAYING LGU

IGINIIT NI AGUSAN DEL NORTE REPRESENTATIVE DALE B. CORVERA NA HINDI MAKATARUNGAN PARA SA MGA BAYBAYING LOCAL GOVERNMENT UNITS, O LGUS, ANG KASALUKUYANG FORMULA SA PAGBABAHAGI NG NATIONAL TAX ALLOTMENT, O NTA.

SI CORVERA ANG PANGUNAHING MAY-AKDA NG HOUSE BILL NUMBER 3779, NA NAGMUMUNGKAHING AMYENDAHAN ANG LOCAL GOVERNMENT CODE AT ISAMA ANG LAWAK NG MUNICIPAL WATERS SA PAGKUWENTA NG NTA SHARE NG ISANG LGU.

SA KASALUKUYANG FORMULA, 50 PORSIYENTO NG NTA AY BATAY SA POPULASYON, 25 PORSIYENTO SA LAND AREA, AT 25 PORSIYENTO SA EQUAL SHARING.

AYON KAY CORVERA, NAKATUON ANG FORMULANG ITO SA SUKAT NG LUPAIN AT HINDI SAPAT NA KINIKILALA ANG ARCHIPELAGIC NA KATANGIAN NG PILIPINAS, KUNG SAAN MAHALAGANG BAHAGI NG NASASAKUPANG LUGAR NG MGA COASTAL LGU ANG KANILANG MUNICIPAL WATERS.

ANIYA, MALAKI ANG RESPONSIBILIDAD NG MGA BAYBAYING LGU SA PAGPAPANATILI, PAMAMAHALA AT PAGPAPAUNLAD NG KANILANG KATUBIGAN, NGUNIT HINDI ITO NAKIKITA SA KASALUKUYANG FORMULA NG NTA.

SA HOUSE BILL 3779, PAREHO PA RING 25 PORSIYENTO ANG ILALAAN PARA SA AREA COMPONENT. ANG PAGBABAGO LAMANG AY ISASAMA SA PAGKUWENTA ANG LAND AREA AT MUNICIPAL WATERS.

DAHIL DITO, AYON KAY CORVERA, HINDI KAILANGANG DAGDAGAN ANG KABUUANG PONDO PARA SA NTA.

IGINIIT NG MAMBABATAS NA HINDI HUMIHINGI NG MAS MALAKING PARTE NG NATIONAL BUDGET ANG MGA COASTAL LGU.

ANG HINIHILING LAMANG, ANIYA, AY MAS MAKATARUNGANG FORMULA SA PAGHAHATI NG NATIONAL TAX ALLOTMENT UPANG MAPANTAY ANG MGA RESOURCES NA MAGAGAMIT NG MGA PAMAYANAN PARA SA KANILANG PAG-UNLAD.

—————

KOMENTARYO

NTA FORMULA: DAPAT BANG ISAMA ANG DAGAT SA PAGKUWENTA?

MAHALAGANG PAG-USAPAN ANG PANUKALA NI REPRESENTATIVE DALE CORVERA DAHIL TUMUTUKOY ITO SA ISANG NATATANGING KATANGIAN NG ATING BANSA: ANG PILIPINAS AY ISANG ARCHIPELAGIC COUNTRY.

KAPAG SINABI NATIN NA “AREA” NG ISANG LGU, KARANIWAN NATING INIISIP ANG LUPANG NASASAKUPAN NITO.

PERO PARA SA ISANG BAYBAYING LGU, HINDI NAGTATAPOS SA DALAMPASIGAN ANG RESPONSIBILIDAD NG LOKAL NA PAMAHALAAN.

MAY MUNICIPAL WATERS NA KAILANGANG PAMAHALAAN, PROTEKTAHAN AT PAUNLARIN.

MAY MGA MANGINGISDA NA UMAASA SA KATUBIGAN PARA SA KANILANG KABUHAYAN. MAY MGA ISYUNG MAY KAUGNAYAN SA MARINE RESOURCES, COASTAL PROTECTION, ENVIRONMENTAL MANAGEMENT, DISASTER PREPAREDNESS AT LOCAL ECONOMIC DEVELOPMENT.

ANG TANONG NGAYON: KUNG MAY RESPONSIBILIDAD ANG ISANG LGU SA MALAWAK NA MUNICIPAL WATERS, MAKATARUNGAN BANG HINDI ITO ISAMA SA PAGTATAYA NG AREA COMPONENT NG NTA?

ITO ANG PUNTO NG HOUSE BILL 3779.

SA KASALUKUYANG FORMULA, 25 PORSIYENTO NG NTA AY NAKABATAY SA LAND AREA. SA PANUKALA, HINDI TATAAS ANG 25 PORSIYENTONG ITO.

ANG PAGBABAGO AY SA DEPINISYON NG “AREA” NA PAGBIBIGYAN NG BIGAT SA FORMULA—ISASAMA ANG MUNICIPAL WATERS.

MAHALAGA ANG DETALYENG ITO.

DAHIL HINDI SINASABI NG PANUKALA NA BABAGO ANG KABUUANG 25 PORSIYENTO. ANG LAYUNIN AY MAS MAAYOS NA DISTRIBUSYON NG PAREHONG AREA COMPONENT.

SA MADALING SALITA, HINDI DAGDAG NA PERA ANG HINIHILING—KUNDI MAS MAKATARUNGANG PARAAN NG PAGHAHATI.

NGUNIT MAY ISA RING DAPAT PAG-ARALAN ANG KONGRESO.

KUNG ISASAMA ANG MUNICIPAL WATERS, PAANO ITO SUSUKATIN AT PAANO ITO IKUKUMPARA SA LAND AREA?

DAPAT MALINAW ANG DATA, MGA BOUNDARIES AT OFFICIAL MAPS NA GAGAMITIN. KAILANGAN DING SIGURADUHIN NA WALANG LGU NA MAKAKATANGGAP NG HINDI MAKATARUNGANG ADVANTAGE DAHIL LAMANG SA LAWAK NG KANILANG KATUBIGAN.

PERO SA MAS MALAWAK NA PERSPEKTIBO, MAY MATIBAY NA POLICY QUESTION DITO.

ANG NTA AY HINDI LAMANG NUMERO SA NATIONAL BUDGET. ITO ANG ISA SA MAHAHALAGANG PINAGKUKUNAN NG PONDO NG MGA LGU PARA SA MGA SERBISYO AT DEVELOPMENT PROGRAMS SA KANILANG MGA NASASAKUPAN.

KUNG ANG ISANG COASTAL LGU AY MAY MAS MALAKING RESPONSIBILIDAD DAHIL SA LAWAK NG KANILANG MUNICIPAL WATERS, MAKATWIRAN LAMANG NA PAG-ARALAN KUNG DAPAT BA ITONG MASALAMIN SA FORMULA.

SA HULI, ANG USAPIN AY HINDI COASTAL LGUS LABAN SA LANDLOCKED LGUS.

ANG TUNAY NA USAPIN AY KUNG ANG FORMULA BA NG NTA AY SUMASALAMIN SA TOTOONG RESPONSIBILIDAD, PANGANGAILANGAN AT KALAGAYAN NG BAWAT PAMAYANAN.

AT DAHIL 1991 PA ANG LOCAL GOVERNMENT CODE, MAAARING PANAHON NA RIN UPANG SURIIN KUNG ANG MGA PAMANTAYANG GINAMIT NOON AY ANGKOP PA RIN SA KALAGAYAN NG ISANG MODERNONG, ARCHIPELAGIC NA PILIPINAS.

KUNG MAY RESPONSIBILIDAD SA LUPA, DAPAT PAG-ARALAN DIN ANG RESPONSIBILIDAD SA DAGAT.

SA AKING PANANAW, ANG PANUKALA NI CORVERA AY NAGBUBUKAS NG MAHALAGANG DEBATE: PAANO NATIN GAGAWING MAS MAKATARUNGAN, MAS MAKATOTOHANAN AT MAS RESPONSIVE ANG FORMULA SA PAGBABAHAGI NG PONDO SA MGA LGU?

DAHIL SA HULI, ANG LAYUNIN NG NTA AY HINDI LAMANG ANG PAGHAHATI NG PERA.

ANG LAYUNIN AY TIYAKING MAY SAPAT AT MAKATARUNGANG RESOURCES ANG BAWAT PAMAYANAN UPANG MAPAGSILBIHAN ANG KANILANG MGA MAMAMAYAN.