AFP Radio: 2026-08-09

SPEAKER: PANUKALANG 2027 NATIONAL BUDGET, MASUSING SUSURIIN NG KAMARA

MASUSING SUSURIIN NG KAMARA DE REPRESENTANTES ANG PANUKALANG 2027 NATIONAL BUDGET UPANG MATIYAK NA ANG BAWAT PISONG GAGASTUSIN NG GOBYERNO AY MAY KONKRETONG PAKINABANG SA MGA PILIPINO.

ITO ANG BINIGYANG-DIIN NI HOUSE SPEAKER FAUSTINO “BOJIE” DY III SA PORMAL NA PAGTANGGAP NG KAMARA SA 2027 NATIONAL EXPENDITURE PROGRAM, O NEP.

SINABI NI SPEAKER DY NA HINDI DAPAT MATAPOS SA PAGTUKOY LAMANG NG HALAGA NG PONDO ANG PROSESO NG BUDGET.

KAILANGANG MALINAW KUNG SAAN MAPUPUNTA ANG PERA, ANO ANG KONKRETONG PAGBABAGONG IDUDULOT NITO, AT PAANO ITO MARARAMDAMAN NG ORDINARYONG PILIPINO.

BIBIGYANG-PANSIN, ANIYA, ANG MGA PANGANGAILANGAN SA PAGKAIN AT ENERHIYA, EDUKASYON, SERBISYONG PANGKALUSUGAN, TRABAHO, AGRIKULTURA, INFRASTRUCTURE, NATIONAL SECURITY, AT DISASTER PREPAREDNESS.

AYON KAY SPEAKER DY, ANG NATIONAL BUDGET AY HINDI LAMANG KOLEKSIYON NG MGA NUMERO AT ALLOCATION.

SA LIKOD NG BAWAT PISONG INILAAN SA ISANG PROGRAMA AY MAY PAMILYANG UMAASA SA MAS ABOT-KAYANG PAGKAIN, MAGULANG NA NANGANGAILANGAN NG MAAYOS NA SERBISYONG PANGKALUSUGAN, BATANG NAG-AARAL, MAGSASAKANG KAILANGAN NG SUPORTA, AT MANGGAGAWANG NAGNANAIS NG DISENTENG HANAPBUHAY.

KAUGNAY NITO, NANGAKO ANG SPEAKER NA MAGIGING BUKAS AT TRANSPARENT ANG PROSESO NG PAGBUO NG 2027 NATIONAL BUDGET.

BINANGGIT NIYA ANG MGA REPORMANG SINIMULANG IPATUPAD NOONG NAKARAANG TAON, KABILANG ANG BUDGET AMENDMENTS AND REVIEW SUBCOMMITTEE, O BARSC, AT ANG LIVE-STREAMING NG MGA BICAMERAL MEETINGS.

IGINIIT DIN NI DY NA DAPAT MAIWASAN ANG WASTEFUL SPENDING, HINDI WASTONG PAGGAMIT NG PONDO, AT KORAPSIYON.

SA MGA SUSUNOD NA LINGGO, SUSURIIN NG MGA MAMBABATAS ANG NEP, TATANUNGIN ANG MGA AHENSIYA NG PAMAHALAAN, MAKIKINIG SA MGA STAKEHOLDER, AT IPAAALAM SA PUBLIKO ANG MGA MAHAHALAGANG HAKBANG SA PROSESO.

LAYUNIN, ANI SPEAKER, NA MAISALIN ANG MGA PANGAKO NG GOBYERNO SA MGA PROGRAMANG MAY KONKRETONG EPEKTO SA BUHAY NG MGA PILIPINO.

SA HULI, AYON PA SA KANYA, IISA ANG DAPAT MAGING SUKATAN: ISANG BUDGET NA TUNAY NA PARA SA TAO AT TUNAY NA NARARAMDAMAN NG TAO.

————

PAGSUSURI

MAHALAGA ANG PAHAYAG NI SPEAKER BOJIE DY DAHIL ANG PAGTALAKAY SA 2027 NATIONAL BUDGET AY HINDI LAMANG USAPIN NG PAGDADAGDAG O PAGBABAWAS NG MGA NUMERO.

ITO AY USAPIN NG PRIORIDAD, ACCOUNTABILITY, AT RESULTA.

KAPAG SINABI NG KAMARA NA “BAWAT PISO AY DAPAT MAY KATUMBAS NA GINHAWA,” ANG HAMON AY KUNG PAANO ITO ISASALIN SA AKTUWAL NA PAGBABAGO SA BUHAY NG MGA MAMAMAYAN.

HALIMBAWA, KUNG MALAKI ANG PONDO PARA SA EDUKASYON, DAPAT MAKITA ANG RESULTA SA MGA SILID-ARALAN, LEARNING MATERIALS, TEACHERS, AT KALIDAD NG PAGKATUTO.

KUNG MALAKI NAMAN ANG PONDO PARA SA HEALTHCARE, DAPAT MARARAMDAMAN ITO SA MAS MABILIS AT MAS ABOT-KAYANG SERBISYONG MEDIKAL, AT HINDI LAMANG SA MGA DOKUMENTO NG ISANG AHENSIYA.

GANITO RIN SA AGRIKULTURA, INFRASTRUCTURE, DISASTER PREPAREDNESS, ENERHIYA, AT PAGLIKHA NG TRABAHO.

ANG MAHALAGA AY HINDI LANG MAGKANO ANG INILAAN, KUNDI KUNG ANO ANG NAKUKUHA NG TAUMBAYAN KAPALIT NG PERANG GINAGASTOS NG GOBYERNO.

POSITIBO RIN ANG BINIGYANG-DIIN NG SPEAKER SA TRANSPARENCY AT PUBLIC PARTICIPATION.

ANG NATIONAL BUDGET AY PERA NG TAUMBAYAN. KAYA MAKATWIRANG MALAMAN NG PUBLIKO KUNG PAANO ITO BINUBUO, ANO ANG MGA PRAYORIDAD, AT KUNG BAKIT MAY MGA PROGRAMANG NADARAGDAGAN, NABABAWASAN, O INILILIPATAN NG PONDO.

NGUNIT DITO RIN MASUSUBOK ANG KREDIBILIDAD NG BUDGET PROCESS.

ANG MASUSING PAG-AARAL AY DAPAT HINDI MAUWI SA POLITICAL NEGOTIATIONS LAMANG. DAPAT ANG BAWAT AMENDMENT AY MAY MALINAW NA BATAYAN, PANGANGAILANGAN, AT INAASAHANG RESULTA.

MAHALAGA RIN ANG PAGBANTAY SA MGA PROGRAMA NA MALAKI ANG PONDO PERO MAHIRAP SUKATIN ANG RESULTA.

SA USAPIN NG WASTEFUL SPENDING AT KORAPSIYON, MALINAW ANG HAMON: ANG PERANG HINDI NASASAYANG AY MAAARING MAGING KARAGDAGANG SILID-ARALAN, OSPITAL, SUPORTA SA MAGSASAKA, TRABAHO, AT SERBISYO PARA SA MGA NANGANGAILANGAN.

SA GANITONG PERSPEKTIBA, ANG 2027 BUDGET AY DAPAT TIGNAN BILANG ISANG KONTRATA NG GOBYERNO SA SAMBAYANAN.

MAY PONDO. MAY PROGRAMA. MAY TARGET. AT DAPAT MAY RESULTA.

KAYA ANG PINAKAMAHALAGANG TANONG SA MGA SUSUNOD NA LINGGO AY HINDI LANG, “MAGKANO ANG BUDGET?”

ANG DAPAT ITANONG AY:

SAAN MAPUPUNTA ANG PERA?

ANO ANG MATATAPOS O MABABAGO?

SINO ANG MAKIKINABANG?

AT PAANO NATIN MASUSUKAT KUNG NAGING MATAGUMPAY ANG PAGGASTOS?

KUNG MASASAGOT NG KAMARA AT NG MGA AHENSIYA NG GOBYERNO ANG MGA TANONG NA ITO NANG MALINAW AT MAY EBIDENSIYA, MAS MALAKI ANG PAGKAKATAONG ANG 2027 NATIONAL BUDGET AY HINDI LANG MAGANDANG NASA PAPEL, KUNDI ISANG BADYET NA TALAGANG MARARAMDAMAN NG SAMBAYANANG PILIPINO.

(30)

NAFARRETE: KUMPIRMADO NA NG COMMISSION ON APPOINTMENTS ANG PAGTATALAGA KAY GENERAL ANTONIO NAFARRETE BILANG BAGONG CHIEF OF STAFF NG ARMED FORCES OF THE PHILIPPINES.

INAPRUBAHAN NG COMMISSION ON APPOINTMENTS NOONG HUWEBES, AGOSTO 13, ANG APPOINTMENT NI NAFARRETE, KASAMA ANG 37 IBA PANG FLAG OFFICERS AT GENERALS.

KASAMA RIN SA MGA KINUMPIRMA SI DATING 1-PACMAN REPRESENTATIVE MIKEE ROMERO BILANG BRIGADIER GENERAL NG AIR FORCE RESERVE, AT ZAMBOANGA DEL SUR GOVERNOR DIVINA GRACE YU BILANG COLONEL NG ARMY RESERVE.

SA PAGDINIG NG COMMISSION ON APPOINTMENTS, TINANONG SI NAFARRETE TUNGKOL SA NAGING OPERASYONG MILITAR LABAN SA MGA PINAGHIHINALAANG REBELDE SA TOBOSO, NEGROS OCCIDENTAL, NA NAGRESULTA SA 19 NA NASAWI.

IPINAGTANGGOL NI NAFARRETE ANG NASABING OPERASYON AT SINABING ANG MGA COMBAT MISSION LABAN SA MGA ARMADONG INSURGENTS AY ISINAGAWA ALINSUNOD SA LEGITIMATE, PLANNED, AT SUPERVISED MILITARY PROTOCOLS.

SINABI RIN NI NAFARRETE NA KABILANG ANG DRONE TECHNOLOGY SA MGA PRAYORIDAD NG MILITARY MODERNIZATION.

TINANGGAP NAMAN NG MGA MAMBABATAS ANG PAHAYAG AT NAG-ALOK NG TULONG SA PAGHAHANAP NG PONDO PARA SA MGA KAILANGAN NG AFP SA 2027 NATIONAL BUDGET.

HINILING RIN SA HENERAL NA ISUMITE ANG KANILANG BUDGETARY REQUIREMENTS AT TECHNICAL SPECIFICATIONS UPANG MAAARING MAISAMA AT MAIPAGTANGGOL SA BUDGET DELIBERATIONS NG KONGRESO.

ANG PAGPAPATIBAY SA APPOINTMENT NI NAFARRETE AY NAGBIBIGAY SA BAGONG AFP CHIEF NG MAS MATIBAY NA MANDATO HABANG HINAHARAP NG SANDATAHANG LAKAS ANG MGA HAMON SA INTERNAL SECURITY AT TERRITORIAL DEFENSE.

⸻

KOMENTARYO

MAHALAGA ANG CONFIRMATION NI GENERAL ANTONIO NAFARRETE DAHIL ANG CHIEF OF STAFF NG AFP AY MAY MALAKING RESPONSIBILIDAD SA PAGPAPATUPAD NG NATIONAL DEFENSE POLICY AT SA PAGPAPATULOY NG MODERNIZATION NG ATING SANDATAHANG LAKAS.

AT NAPAPANAHON DIN UMANO DITO ANG PAGTUTOK SA DRONE TECHNOLOGY.

ANG DRONES AY MAAARING GAMITIN PARA SA INTELLIGENCE, SURVEILLANCE, RECONNAISSANCE, BORDER MONITORING, DISASTER RESPONSE, AT IBA PANG NON-COMBAT AT DEFENSIVE MISSIONS.

SA ISANG BANSANG MAY MALAWAK NA TERITORYONG DAGAT AT MARAMING MALALAYONG LUGAR, MALAKI ANG MAITUTULONG NG UNMANNED SYSTEMS SA PAGMAMATYAG AT PAGKUHA NG REAL-TIME INFORMATION.

PERO DAPAT LINAWIN: ANG MODERNIZATION AY HINDI DAPAT MAGING PALIGSAHAN LANG SA PAGBILI NG PINAKAMODERNONG EQUIPMENT.

DAPAT MAY MALINAW NA OPERATIONAL REQUIREMENTS.

ANO ANG BANTA? SAAN GAGAMITIN? ILANG SYSTEMS ANG KAILANGAN? MAGKANO ANG MAINTENANCE? MAY TRAINED PERSONNEL BA? AT MAY LONG-TERM FUNDING BA PARA SA OPERATIONS AT UPGRADES?

MAHALAGA ANG PUNTO NI SENADOR LACSON NA ISUMITE NG AFP ANG TIYAK NA BUDGETARY REQUIREMENTS AT TECHNICAL SPECIFICATIONS.

BILANG TAGAPAGBANTAY NG PONDO NG BAYAN, DAPAT MAKITA NG KONGRESO KUNG ANG BAWAT PISO PARA SA MODERNIZATION AY MAY MALINAW NA DEFENSE VALUE.

SAMANTALA, HINDI RIN DAPAT MAWALA SA USAPIN ANG TOBOSO OPERATIONS.

MAHALAGA ANG PANININDIGAN NG MILITARY NA ISINAGAWA ANG OPERASYON AYON SA PROTOCOLS. NGUNIT DAHIL MAY 19 NA NAMATAY, KABILANG ANG MGA TAONG INANGKIN NG ILANG GRUPO BILANG CIVILIANS, MAKATWIRAN LAMANG NA ANG MGA PANGYAYARI AY MASUSURI NANG MAAYOS AT OBHETIBO. MAY MGA PANAWAGAN PARA SA INDEPENDENT PROBE SA INSIDENTE.

SA ISANG DEMOKRATIKONG BANSA, ANG MALAKAS NA SANDATAHANG LAKAS AY DAPAT KASABAY NG MALAKAS NA ACCOUNTABILITY.

ANG MODERNIZATION, KASAMA ANG DRONES, AY DAPAT MAGPALAKAS SA KAKAYAHAN NG AFP NA MAGPROTEKTA SA BANSA HABANG PINANANATILI ANG PAGGALANG SA INTERNATIONAL HUMANITARIAN LAW AT HUMAN RIGHTS.

SA HULI, ANG HAMON KAY GENERAL NAFARRETE AY DALAWA: PALAKASIN ANG AFP PARA SA MGA BANTA NG MAKABAGONG PANAHON, AT TIYAKING ANG LAHAT NG OPERASYON NITO AY MAY DISIPLINA, PANANAGUTAN, AT PAGGALANG SA BUHAY NG MGA PILIPINO.

ANG MODERNONG AFP AY HINDI LANG DAPAT MAS MAHUSAY ANG KAGAMITAN.

DAPAT DIN MAS MAHUSAY ANG INTELLIGENCE, TRAINING, LEADERSHIP, ACCOUNTABILITY, AT TIWALA NG SAMBAYANANG PILIPINO.

(30)

MARCOS: MAY BAGONG PAGBUBUNYAG SI HOUSE MAJORITY FLOOR LEADER AT ILOCOS NORTE REPRESENTATIVE FERDINAND ALEXANDER “SANDRO” MARCOS TUNGKOL SA UMANO’Y MGA KONDISYON NA INIHAHAIN NG ISANG OPISYAL NG DUTERTE ADMINISTRATION KAPALIT NG PAGSUPORTA SA KANYANG AMA, NOONG 2022 PRESIDENTIAL ELECTION.

AYON KAY MARCOS, PUMUNTA SILA NG KANYANG AMA, NA NOON AY PRESIDENTIAL CANDIDATE FERDINAND R. MARCOS JR., SA MALACAÑANG UPANG HUMINGI NG ENDORSEMENT MULA SA NOON AY PANGULONG RODRIGO DUTERTE.

SINABI NIYA NA NAGHINTAY SILA NANG HUMIGIT-KUMULANG DALAWANG ORAS, NGUNIT SA HALIP NA DIREKTANG MAKIPAGKITA KAY DATING PANGULONG DUTERTE, HINARAP SILA SA TATLONG TAO.

HINDI IBINUNYAG NI SANDRO MARCOS ANG MGA PANGALAN NG MGA ITO.

AYON SA KANYA, MAY ISANG TAO, NA SINABI NIYANG KASALUKUYANG OPISYAL PA RIN, NA NAGHAIN NG KONDISYON PARA SA PAGSUPORTA SA KANDIDATURA NG KANYANG AMA.

KAPALIT UMANO NG SUPPORTA, GUSTO NG GRUPO NA SILA ANG PUMILI KUNG SINO ANG MAGIGING EXECUTIVE SECRETARY, SPEAKER OF THE HOUSE, SENATE PRESIDENT, MGA KALIHIM NG DEPARTAMENTO, AT IBA PANG MAHAHALAGANG OPISYAL NG PAMAHALAAN.

AYON KAY SANDRO MARCOS, MARAMI RAW ANG HINIHINGI NG GRUPO BILANG KAPALIT NG POLITICAL SUPPORT.

HINDI NAMAN DIREKTANG SINABI NIYA KUNG SINO ANG MGA OPISYAL NA TINUTUKOY NIYA.

ANG PAGBUBUNYAG AY LUMITAW HABANG TINATANONG SIYA TUNGKOL SA PAGKASIRA NG UNITEAM, ANG POLITICAL ALLIANCE NINA PRESIDENT FERDINAND MARCOS JR. AT VICE PRESIDENT SARA DUTERTE NOONG 2022.

AYON SA HOUSE MAJORITY LEADER, NAKITA NA NIYA ANG POSIBILIDAD NA MAGKAROON NG PROBLEMA ANG ALLIANCE, HINDI DAHIL SA ISANG TAO LAMANG, KUNDI DAHIL SA MARAMING PARTIDO AT POLITICAL FACTIONS NA NAKAPALIGID DITO.

TINAWAG NIYA ITONG ISANG “POWER STRUGGLE.”

ANG MGA PAHAYAG NI SANDRO MARCOS AY ISANG POLITICAL ACCOUNT NG MGA PANGYAYARI BAGO ANG 2022 ELECTION AT HINDI PA, SA SARILI NITO, PATUNAY NA MAY NAGANAP NA ILLEGAL NA KASUNDUAN.

KAYA MAHALAGA ANG KARAGDAGANG EBIDENSYA, DOKUMENTO, AT MGA TESTIMONYA NG MGA TAONG DIREKTANG SANGKOT SA NASABING PAGPUPULONG.

———-

ANALYSIS

MGA KATROPA, MALAKI ANG POLITICAL IMPLICATION NG MGA IBINUNYAG NI HOUSE MAJORITY FLOOR LEADER SANDRO MARCOS.

BAKIT?

DAHIL ANG KANYANG SALAYSAY AY TUMUTUKOY SA ISANG NAPAKASENSITIBONG TANONG SA ATING POLITICAL SYSTEM:

MAY MGA GRUPONG NAGTATANGKANG IPAGPALIT ANG KANILANG ELECTORAL SUPPORT SA KAPANGYARIHANG MAGTALAGA NG MGA PANGUNAHING OPISYAL NG GOBYERNO?

KUNG TOTOO ANG SALAYSAY, HINDI ITO MALIIT NA USAPIN.

ANG EXECUTIVE SECRETARY, SPEAKER OF THE HOUSE, SENATE PRESIDENT AT MGA DEPARTMENT SECRETARIES AY MAY MALALAKING RESPONSIBILIDAD SA PAGPAPATUPAD NG MGA PATAKARAN AT SA DIREKSYON NG BANSA.

KAYA ANG PAGPILI SA MGA POSISYONG ITO AY DAPAT NAKABATAY SA KONSTITUSYONAL NA PROSESO, KAKAYAHAN, INTEGRIDAD AT PUBLIC TRUST—HINDI LAMANG SA POLITICAL BARGAINING.

PERO DAPAT DIN TAYONG MAGING MAINGAT.

ANG INILAHAD NI SANDRO MARCOS AY ISANG ALLEGATION O POLITICAL ACCOUNT.

HINDI PA NATIN DAPAT ITURING NA NAPATUNAYANG KATOTOHANAN ANG LAHAT NG DETALYE HANGGA’T WALANG INDEPENDENT CONFIRMATION, DOCUMENTS, O TESTIMONYA MULA SA IBANG TAONG NAKALALAM SA NASABING PANGYAYARI.

ITO ANG MAHALAGANG DISTINCTION SA RESPONSABLENG POLITICAL COMMENTARY:

ANG ISANG PARATANG AY DAPAT SINUSURI, HINDI AGAD HINAHATULAN.

PERO KUNG TOTOO MAN O HINDI ANG LAHAT NG DETALYE, MAY MAS MALAKING ARAL DITO.

ANG 2022 UNITEAM ALLIANCE AY NAGBUO NG ISANG MALAKING COALITION NA NAGTIPON NG MAGKAKAIBANG POLITICAL INTERESTS.

AT KAPAG MARAMING POLITICAL GROUPS ANG NAGSASAMA-SAMA, NATURAL NA MAY PAGKAKAIBA SA INTERES, POSISYON AT PAGHAHATI NG KAPANGYARIHAN.

KAYA MAKATWIRAN ANG PAGLALARAWAN NI SANDRO MARCOS SA PAGKASIRA NG UNITEAM BILANG ISANG “POWER STRUGGLE.”

PERO DITO DAPAT PUMASOK ANG MAS MALALIM NA TANONG:

SA DEMOKRASYA, HANGGANG SAAN DAPAT ANG POLITICAL NEGOTIATION?

NORMAL SA POLITICS ANG PAGBUO NG ALLIANCE.

NORMAL DIN ANG PAG-UUSAP NG MGA PARTIDO TUNGKOL SA POLITICAL SUPPORT.

PERO KAPAG ANG SUPPORTA SA ISANG PRESIDENTIAL CANDIDATE AY MAY KAPALIT NA KARAPATANG KONTROLIN ANG MGA PANGUNAHING PUWESTO SA GOBYERNO, MAAARI NANG MAGING USAPIN ITO NG PUBLIC INTEREST AT ACCOUNTABILITY.

DAHIL ANG MGA POSISYON SA GOBYERNO AY HINDI PERSONAL NA PAG-AARI NG SINUMANG POLITIKO.

ANG MGA ITO AY MAY PANANAGUTAN SA SAMBAYANAN.

KAYA ANG PINAKAMAHALAGANG SUSUNOD NA HAKBANG AY HINDI ANG MAGPALITAN NG PARATANG.

ANG KAILANGAN AY EBIDENSYA AT TRANSPARENCY.

KUNG MAY MEETING, SINO ANG NANDOON?

MAY DOCUMENTATION BA?

MAY IBA PA BANG MAKAPAGPAPATUNAY SA SALAYSAY?

AT HIGIT SA LAHAT, MAY NAGING ACTUAL NA POLITICAL AGREEMENT BA?

MGA KATROPA, ANG POLITICS AY LAGING MAY NEGOTIATION.

PERO DAPAT MAY HANGGANAN ANG NEGOSASYON.

ANG KAPANGYARIHAN AY HINDI DAPAT IPINAMIMIGAY BILANG KAPALIT NG POLITICAL SUPPORT.

SA HULI, ANG MGA PUWESTO SA GOBYERNO AY HINDI PARA SA MGA POLITICAL ALLIES.

ANG MGA ITO AY PARA SA PUBLIKO AT PARA SA REPUBLIKA.

(30)

YAMSUAN: ISINUSULONG NI PARAÑAQUE SECOND DISTRICT REPRESENTATIVE BRIAN YAMSUAN ANG PAGGAMIT NG SCIENCE-BASED SOLUTIONS, KASABAY NG DISIPLINA NG MGA MAMAMAYAN SA TAMANG PAGTATAPON AT PAGSISIGREGATE NG BASURA, BILANG PANGMATAGALANG SOLUSYON SA PERENNIAL FLOODING SA MGA LOW-LYING COMMUNITIES.

AYON KAY YAMSUAN, MAAARING MAKATULONG AGAD ANG MGA SHORT-TERM MEASURES GAYA NG BACKHOES, MOBILE PUMPING STATIONS, AT DREDGERS PARA LINISIN ANG MGA CREEK AT PAABUTIN ANG BAHA.

PERO PARA SA PANGMATAGALANG SOLUSYON, KAILANGAN UMANO NG SCIENCE-BASED URBAN PLANNING AT DISIPLINA.

HINIKAYAT DIN NIYA ANG MGA LOCAL GOVERNMENT UNIT NA MAHIGPIT NA IPATUPAD ANG MGA BATAS SA TAMANG PAGTATAPON AT PAGHIHIWALAY NG BASURA, AT MAKIPAG-UGNAYAN SA NATIONAL GOVERNMENT PARA SA MAS MAAYOS NA FLOOD CONTROL PROGRAMS.

BINIGYANG-DIIN DIN NI YAMSUAN NA DAPAT HARAPIN NG MGA LGU ANG PROBLEMA NG INFORMAL SETTLEMENTS SA MGA LUGAR NA MATAAS ANG FLOOD RISK.

NGUNIT AYON SA MAMBABATAS, HINDI RIN DAPAT ISISI LAHAT SA MGA MAMAMAYAN ANG PROBLEMA SA BASURA.

DAPAT MAGBIGAY ANG MGA LGU NG MADALI AT ACCESSIBLE NA PARAAN PARA SA TAMANG PAGTATAPON NG BASURA.

HALIMBAWA, MAARING MAGLAGAY NG MGA GARBAGE BINS NA MAY WASTE SEGREGATION CONTAINERS SA MGA STRATEGIC LOCATION.

KASABAY NITO, DAPAT MAHIGPIT NA IPATUPAD ANG MGA PENALTY LABAN SA ILLEGAL DUMPING AT PAGLABAG SA LOCAL WASTE MANAGEMENT ORDINANCES.

SAMANTALA, PATULOY ANG KOORDINASYON NI YAMSUAN KAY PUBLIC WORKS SECRETARY VINCE DIZON PARA SA PAGBAWAS NG BAHA SA PARAÑAQUE SECOND DISTRICT.

NAGPADALA NA ANG DPWH NG BACKHOES AT MOBILE WATER PUMPING STATIONS SA MGA BINABAHANG KOMUNIDAD.

MAY MGA ISINASAGAWANG DECLOGGING AT DREDGING OPERATIONS, HABANG NAKATAKDANG SIMULAN ANG FLOOD INTERCEPTOR PROJECT SA DR. SANTOS AVENUE.

NAGPAPLANO RIN ANG DPWH NG PONDO SA 2027 NATIONAL BUDGET PARA SA PAG-UPGRADE NG MGA LUMANG DIKES AT PAGTATAYO NG DETENTION BASINS SA ILALIM NG MGA BASKETBALL COURTS AT OPEN SPACES.

⸻

KOMENTARYO

MAHALAGA ANG PUNTO NI REPRESENTATIVE BRIAN YAMSUAN NA HINDI SAPAT ANG BAND-AID SOLUTIONS SA PROBLEMA NG PAGBAHA.

KAPAG UMUULAN NANG MALAKAS, KAILANGAN TALAGA ANG BACKHOES, PUMPS, DREDGERS, AT IBA PANG EQUIPMENT PARA AGARANG MAPABABA ANG TUBIG.

PERO KUNG PAGKATAPOS NG BAWAT BAHA AY MAGDE-DECLogGING LANG TAYO, AT SA SUSUNOD NA MALAKAS NA ULAN AY BABAHANG MULI, IBIG SABIHIN AY HINDI NATIN NATUTUGUNAN ANG ROOT CAUSE NG PROBLEMA.

DITO PAPASOK ANG SCIENCE-BASED URBAN PLANNING.

DAPAT GAMITIN ANG DATA AT ENGINEERING STUDIES PARA MATUKOY KUNG SAAN DUMADALOY ANG TUBIG, SAAN NAGKAKAROON NG BOTTLENECK, GAANO KALAKI ANG DRAINAGE CAPACITY, AT SAAN DAPAT MAGLAGAY NG PUMPING STATIONS, DETENTION BASINS, FLOOD INTERCEPTORS, AT IBA PANG INFRASTRUCTURE.

MAHALAGA RIN ANG PUNTO TUNGKOL SA BASURA.

HINDI DAPAT ITAPON SA ILOG, ESTERO, KANAL, AT DRAINAGE SYSTEM ANG BASURA DAHIL NAKABABARA ITO SA DALUYAN NG TUBIG.

PERO TAMA RIN SI YAMSUAN NA HINDI PUWEDENG DISIPLINA LANG NG MAMAMAYAN ANG SOLUSYON.

KUNG WALANG SAPAT NA GARBAGE COLLECTION, WALANG ACCESSIBLE NA SEGREGATION BINS, AT HINDI MAAYOS ANG WASTE MANAGEMENT SYSTEM, MAS MAHIRAP HINGIN SA PUBLIKO ANG TAMANG PAGTATAPON.

KAYA DAPAT MAGKASAMA ANG RESPONSIBILIDAD NG PAMAHALAAN AT MAMAMAYAN.

ANG LGU AY DAPAT MAGBIGAY NG SISTEMA; ANG MAMAMAYAN NAMAN AY DAPAT SUMUNOD AT MAGING DISIPLINADO.

MAHALAGA RIN ANG PANUKALANG DETENTION BASINS SA ILALIM NG BASKETBALL COURTS AT OPEN SPACES. KUNG MAAYOS ANG ENGINEERING AT MAINTENANCE, MAAARI ITONG MAGING PRAKTIKAL NA PARAAN UPANG PANSAMANTALANG MAG-IPON NG TUBIG SA PANAHON NG MALAKAS NA ULAN.

PERO DAPAT MAY MALINAW NA DESIGN, MAINTENANCE PLAN, AT SAFETY MEASURES.

SA HULI, ANG PAGBAHA AY HINDI LAMANG PROBLEMA NG DRAINAGE.

ITO AY KONEKTADO SA URBAN PLANNING, WASTE MANAGEMENT, LAND USE, INFORMAL SETTLEMENTS, CLIMATE CHANGE, AT INFRASTRUCTURE.

KAYA ANG TUNAY NA SOLUSYON AY HINDI ISANG PROJECT LANG.

KAILANGAN NG PINAGSAMANG SCIENCE, ENGINEERING, MAAYOS NA PAMAMAHALA, TAMANG PONDO, AT DISIPLINA NG MAMAMAYAN.

AT KUNG MAISASAKATUPARAN ANG MGA ITO, ANG LAYUNIN AY HINDI LAMANG MAPABILIS ANG PAGHUPA NG BAHA.

ANG MAS MAHALAGA AY MAIWASAN NATING UMABOT SA PUNTONG KAILANGAN PA NATING ILIGTAS ANG MGA PAMILYANG MULING LUBOG SA TUBIG SA BAWAT MALAKAS NA PAG-ULAN.

(30)

SPEAKER: INAPRUBAHAN NG KAMARA DE REPRESENTANTES SA THIRD AND FINAL READING ANG HOUSE BILL NUMBER 9532, O PROPOSED “UNIVERSAL ACCESS TO DIGITAL ACADEMIC LEARNING RESOURCES ACT,” NA NAGLALAYONG BIGYAN NG LIBRENG ACCESS SA DIGITAL LEARNING MATERIALS AT HIGH-SPEED WI-FI ANG MGA ESTUDYANTE SA PUBLIC AT PRIVATE HIGHER EDUCATION INSTITUTIONS.

AYON KAY HOUSE SPEAKER FAUSTINO “BOJIE” DY THE THIRD, LAYUNIN NG PANUKALA NA BAWASAN ANG EDUCATION INEQUALITY NA NAGMUMULA SA MAGKAIBANG ACCESS NG MGA ESTUDYANTE SA BOOKS, ACADEMIC MATERIALS, AT RELIABLE INTERNET CONNECTION.

NAIPASA ANG PANUKALA NOONG MIYERKULES SA BOTONG 202 PABOR, WALANG LABAN, AT WALANG ABSTENTION.

SA ILALIM NG HB 9532, ITATATAG ANG NATIONAL ACADEMIC CONTENT REPOSITORY O NACR SA ILALIM NG COMMISSION ON HIGHER EDUCATION O CHED, SA PAKIKIPAGTULUNGAN SA DEPARTMENT OF INFORMATION AND COMMUNICATIONS TECHNOLOGY O DICT AT MGA HIGHER EDUCATION INSTITUTIONS.

MAGLALAMAN ANG NACR NG DIGITAL TEXTBOOKS, LECTURE VIDEOS, SYLLABI, RESEARCH PAPERS, AT OPEN EDUCATIONAL RESOURCES NA LIBRENG MAA-ACCESS NG MGA ESTUDYANTE AT GURO SA BUONG BANSA.

MANDATORY DIN SA PANUKALA ANG LIBRENG CAMPUS-WIDE HIGH-SPEED WI-FI PARA SA MGA NAKAENROLL NA ESTUDYANTE AT FACULTY SA PUBLIC AT PRIVATE HIGHER EDUCATION INSTITUTIONS.

BIBIGYANG-PRIORIDAD SA UNANG YUGTO ANG MGA RURAL AT UNDER-RESOURCED CAMPUSES.

SINABI NI SPEAKER DY NA SA PANAHON NGAYON, ANG ACCESS SA EDUKASYON AY KASAMA NA ANG ACCESS SA TECHNOLOGY.

AYON SA SPEAKER, HINDI DAPAT NAKADEPEDE ANG KALIDAD NG PAG-AARAL SA KAKAYAHAN NG ISANG ESTUDYANTE NA BUMILI NG MAHAL NA LIBRO O MAGBAYAD NG INTERNET.

SINUSUPORTAHAN DIN NG PANUKALA ANG PAGLIKHA NG FILIPINO ACADEMIC CONTENT SA PAMAMAGITAN NG GRANTS PARA SA LOCALIZED AT OPEN EDUCATIONAL RESOURCES.

HINIHIKAYAT DIN ANG MGA GURO NA LUMIKHA AT MAGBAHAGI NG LEARNING MATERIALS, HABANG ANG CHED AY MAKIKIPAG-UGNAYAN SA LOCAL AT INTERNATIONAL PUBLISHERS PARA MAKAKUHA NG MAS MURANG O OPEN-ACCESS EDUCATIONAL RESOURCES.

MATAPOS ANG PAGPASA SA KAMARA, ANG PANUKALA AY ISUSUMITE PARA SA SUSUNOD NA HAKBANG SA LEHISLATURA.

⸻

KOMENTARYO

MAHALAGA ANG HOUSE BILL NUMBER 9532 DAHIL TINUTUGUNAN NITO ANG ISANG PROBLEMA NA MADALAS HINDI NAPAPANSIN: ANG DIGITAL DIVIDE SA EDUKASYON.

SA KASALUKUYANG PANAHON, HINDI NA SAPAT ANG MAY GURO AT CLASSROOM.

PARA MAKASABAY ANG ISANG COLLEGE STUDENT, KAILANGAN DIN NIYA NG TEXTBOOKS, RESEARCH MATERIALS, ONLINE RESOURCES, AT MATATAG NA INTERNET CONNECTION.

PERO HINDI PARE-PAREHO ANG KAKAYAHAN NG MGA PAMILYA.

MAY ESTUDYANTENG KAYANG BUMILI NG LIBRO AT MAGBAYAD NG MABILIS NA INTERNET.

MAYROON NAMANG ESTUDYANTENG KAILANGANG PAGPILIAN KUNG PAMASAHE AT PAGKAIN BA O INTERNET DATA AT SCHOOL MATERIALS ANG KANYANG GAGASTUSAN.

KAYA MAKATWIRAN ANG DIWA NG PANUKALA NA GAWING MAS PANTAY ANG ACCESS SA LEARNING RESOURCES.

PARTIKULAR NA MAHALAGA ANG NATIONAL ACADEMIC CONTENT REPOSITORY.

KUNG MAAYOS ANG PAGPAPATUPAD, MAAARI ITONG MAGING ISANG MALAKING DIGITAL LIBRARY NA MAPAKIKINABANGAN NG MGA ESTUDYANTE SA MAYNILA AT SA MALALAYONG PROBINSYA.

PERO DAPAT TIYAKIN NA DEKALIDAD, NAPAPANAHON, AT MAPAGKAKATIWALAAN ANG NILALAMAN.

MAHALAGA RIN ANG PAGPAPALAKAS NG FILIPINO ACADEMIC CONTENT. HINDI DAPAT PURO FOREIGN MATERIALS ANG MAKIKITA SA DIGITAL REPOSITORY.

DAPAT MAPALAKAS ANG RESEARCH, TEXTBOOKS, LECTURES, AT IBA PANG LEARNING MATERIALS NA GAWA NG MGA PILIPINONG GURO AT MANANALIKSIK.

SAMANTALA, MALAKING HAKBANG DIN ANG LIBRENG CAMPUS WI-FI, LALO NA SA RURAL AT UNDER-RESOURCED CAMPUSES.

PERO DAPAT TIYAKIN NA HINDI LAMANG MAGANDA SA PAPEL ANG PROGRAMA.

KAILANGAN NG SAPAT NA BANDWIDTH, RELIABLE CONNECTION, CYBERSECURITY, MAINTENANCE, AT REGULAR NA PONDO.

AT HINDI RIN DAPAT MAKALIMUTAN ANG MGA ESTUDYANTENG NAG-AARAL SA LABAS NG CAMPUS.

KUNG ANG INTERNET ACCESS AY LIBRE LAMANG SA CAMPUS, MANANATILI PA RIN ANG PROBLEMA NG DIGITAL DIVIDE PAG-UWI NILA SA KANILANG MGA TAHANAN.

SA HULI, ANG HB 9532 AY HINDI LANG TUNGKOL SA LIBRENG WI-FI O LIBRENG DIGITAL BOOKS.

ITO AY TUNGKOL SA PAGTATANGGAL NG ISANG HADLANG SA PAGKAKATAON.

ANG TALINO AT POTENSYAL NG ISANG ESTUDYANTE AY HINDI DAPAT NASUSUKAT SA LAMAN NG BULSA NG KANYANG PAMILYA O SA LUGAR KUNG SAAN SIYA NAG-AARAL.

KUNG MAAYOS ANG IMPLEMENTATION, MAAARI NATING GAWING MAS PANTAY ANG HIGHER EDUCATION—AT BIGYAN ANG MAS MARAMING KABATAANG PILIPINO NG PAGKAKATAONG MAKAPAG-ARAL, MAKAPAGSANAY, AT MAKAPAGTAGUMPAY SA DIGITAL NA MUNDO.

(30)

ALVAREZ: INAPRUBAHAN NG HOUSE COMMITTEE ON ENERGY ANG SUBSTITUTE BILL NA NAGLALAYONG MAGTATAG NG PHILIPPINE STRATEGIC PETROLEUM RESERVE O PSPR SYSTEM.

LAYUNIN NG PANUKALA NA PROTEKTAHAN ANG EKONOMIYA NG BANSA LABAN SA MGA PAGKAGAMBALA SA GLOBAL OIL SUPPLY AT BIGLAANG PAGTAAS NG PRESYO NG LANGIS.

PINANGUNGUNAHAN ANG COMMITTEE NI PALAWAN REPRESENTATIVE JOSE ALVAREZ, HABANG PINAMUNOAN NI COMMITTEE VICE-CHAIRPERSON AT MURANG KURYENTE PARTY-LIST REPRESENTATIVE ARTHUR YAP ANG PAGPUPULONG.

AYON KAY YAP, MAGTATATAG ANG PSPR NG GOVERNMENT-OWNED PETROLEUM RESERVE NA GAGAMITIN BILANG NATIONAL BUFFER KAPAG MAY SUPPLY DISRUPTION, MATINDING PAGBABAGO SA PRESYO NG LANGIS, NATURAL DISASTERS, GEOPOLITICAL CONFLICTS, AT IBA PANG EMERGENCIES.

MAHALAGA ITO DAHIL MALAKI ANG DEPENDENCY NG PILIPINAS SA IMPORTED CRUDE OIL AT PETROLEUM PRODUCTS.

IPINALIWANAG NI YAP NA APAT NA PAGPUPULONG ANG ISINAGAWA NG TECHNICAL WORKING GROUP BAGO BUUIN ANG COMMITTEE REPORT, KASAMA ANG MGA AHENSYA NG GOBYERNO, PHILIPPINE NATIONAL OIL COMPANY, AT MGA STAKEHOLDERS SA OIL AT LPG INDUSTRY.

LAYUNIN NG PANUKALA, AYON SA MAMBABATAS, NA PALAKASIN ANG ENERGY SECURITY NG BANSA HABANG PINANANATILI ANG COMPETITIVE AT DEREGULATED DOWNSTREAM OIL INDUSTRY.

KAPAG NAGING BATAS, AAMYENDAHAN NG PANUKALA ANG REPUBLIC ACT NUMBER 9513 O RENEWABLE ENERGY ACT OF 2008.

SAMANTALA, ISINULONG DIN NI APEC PARTY-LIST REPRESENTATIVE SERGIO DAGOOC ANG MGA AMENDMENT SA RENEWABLE ENERGY LAW UPANG HIKAYATIN ANG MAS MALAKING PRIVATE SECTOR PARTICIPATION SA RENEWABLE ENERGY.

KABILANG DITO ANG PAGPAPAUNLAD NG ENERGY STORAGE SYSTEMS AT PAGPAPADALI NG PERMITTING.

NAGBUO RIN ANG COMMITTEE NG PANIBAGONG TECHNICAL WORKING GROUP PARA PAG-ARALAN ANG MGA PANUKALANG MAGPAPADALI AT MAGPAPAMURA SA PAGGAMIT NG SOLAR POWER NG MGA SAMBAHAYAN AT SMALL BUSINESSES.

AYON SA DEPARTMENT OF ENERGY, SINUSUPORTAHAN NITO ANG MGA PANUKALANG NAGBIBIGAY-DIIN SA CONSUMER-OWNED SOLAR SYSTEMS UPANG MAKAGAWA ANG MGA MAMAMAYAN NG SARILI NILANG KURYENTE AT MAKABAWAS SA ELECTRICITY BILLS.

⸻

PAGSUSURI

MAHALAGA ANG PANUKALANG PHILIPPINE STRATEGIC PETROLEUM RESERVE DAHIL ANG PRESYO NG LANGIS AY HINDI LAMANG USAPIN NG MGA MOTORISTA.

KAPAG BIGLANG TUMAAS ANG PRESYO NG PETROLEUM PRODUCTS, APEKTADO ANG HALOS LAHAT: PAMASAHE, PAGHAHATID NG MGA PRODUKTO, PRESYO NG PAGKAIN, AGRICULTURAL INPUTS, AT OPERATING COST NG MGA NEGOSYO.

KAYA ANG PAGKAKAROON NG NATIONAL PETROLEUM RESERVE AY MAAARING MAGING ISANG URI NG BUFFER KAPAG NAGKAROON NG SERIOUS SUPPLY DISRUPTION O EXTREME PRICE VOLATILITY.

PERO DAPAT MALINAW ANG RULES SA PAGGAMIT NITO.

HINDI DAPAT ANG RESERVE AY MAGING PARAAN LAMANG UPANG ARTIFICIALLY PIGILAN ANG BAWAT PAGTAAS NG PRESYO. DAPAT MAY MALINAW NA CONDITIONS KUNG KAILAN ITO ILALABAS, GAANO KARAMI, AT PAANO IRE-REPLENISH ANG RESERVE PAGKATAPOS GAMITIN.

MAHALAGA RIN ANG TRANSPARENCY. DAHIL GOVERNMENT-OWNED ANG RESERVE, DAPAT MALINAW SA PUBLIKO KUNG GAANO KARAMING STOCK ANG NAKAIMBAK, MAGKANO ANG GASTOS SA PAGPAPANATILI NITO, AT SINO ANG MAY AUTHORITY NA MAGDESISYON KUNG KAILAN ITO GAGAMITIN.

SA MAS MALAWAK NA PERSPEKTIBA, MAGANDA RING ISINASABAY ANG PETROLEUM RESERVE SA PAGPAPAUNLAD NG RENEWABLE ENERGY.

HINDI SAPAT NA MAGING HANDA TAYO SA KAKULANGAN NG LANGIS. KAILANGAN DIN NATING BAWASAN, SA PAGLIPAS NG PANAHON, ANG ATING DEPENDENCY SA IMPORTED FOSSIL FUELS.

DITO MAHALAGA ANG MGA PANUKALA PARA SA SOLAR POWER AT ENERGY STORAGE.

KUNG MAS MARAMING SAMBAHAYAN AT SMALL BUSINESSES ANG MAKAGAWA NG SARILI NILANG KURYENTE, MAAARING MABAWASAN ANG ELECTRICITY BILLS AT MADAGDAGAN ANG ENERGY RESILIENCE NG MGA KOMUNIDAD.

KAYA MAKIKITA NATIN NA MAGKAKONEKTADO ANG DALAWANG HAKBANG: ANG PETROLEUM RESERVE AY PARA SA IMMEDIATE ENERGY SECURITY, HABANG ANG RENEWABLE ENERGY AT ENERGY STORAGE AY PARA SA LONG-TERM ENERGY INDEPENDENCE.

ANG HAMON NGAYON SA KONGRESO AY TIYAKING ANG MGA PANUKALANG ITO AY MAY SAPAT NA PONDO, MALINAW NA IMPLEMENTING RULES, AT MATIBAY NA SAFEGUARDS.

SA HULI, ANG TUNAY NA ENERGY SECURITY AY HINDI LANG PAGKAKAROON NG RESERVE KAPAG MAY KRISIS.

ITO AY PAGTIYAK NA MAY SAPAT, ABOT-KAYA, AT MAPAGKAKATIWALAANG SUPPLY NG ENERHIYA NGAYON—AT MAS MATIBAY NA ENERGY SYSTEM PARA SA KINABUKASAN.

(30)

MATIBAG: INAPRUBAHAN NG HOUSE COMMITTEE ON WOMEN AND GENDER EQUALITY ANG DRAFT SUBSTITUTE BILL NA NAGLALAYONG TANGGALIN ANG MGA PROBISYON SA FAMILY CODE NA NAGBIBIGAY NG AUTOMATIC DECISION-MAKING AUTHORITY SA ASAWA O AMA SA ILANG MAHAHALAGANG USAPIN NG PAMILYA.

PINAMUMUNUAN ANG COMMITTEE NI LAGUNA REPRESENTATIVE MA. RENE ANN LOURDES MATIBAG.

PINAGSAMA-SAMA SA SUBSTITUTE BILL ANG HOUSE BILLS NUMBER 591, 1392, 2014, 2431, 3576, 6031, AT 7018.

LAYUNIN NG MGA PANUKALA NA TIYAKING PANTAY ANG PAPEL NG AMA AT INA SA MGA DESISYON TUNGKOL SA JOINT PROPERTY, PARENTAL CONSENT, AT GUARDIANSHIP NG MGA ANAK.

KABILANG SA MGA MAY-AKDA SI MATIBAG, MUNTINLUPA REPRESENTATIVE JAIME FRESNEDI, 4K PARTY-LIST REPRESENTATIVE IRIS MARIE MONTES, BULACAN REPRESENTATIVE LINABELLE RUTH VILLARICA, SAN JUAN REPRESENTATIVE YSABEL MARIA ZAMORA, TAGUIG-PATEROS REPRESENTATIVE RICARDO CRUZ JR., AT GABRIELA PARTY-LIST REPRESENTATIVE SARAH JANE ELAGO.

AYON KAY MONTES, HINDI MAKATARUNGAN ANG MGA PROBISYONG MAAARING MAGPAHINA SA PAPEL NG INA SA PAGDEDESISYON PARA SA KANYANG MGA ANAK.

BINIGYANG-DIIN NIYA NA ANG PAGPAPALAKI AT PAGGABAY SA MGA ANAK AY DAPAT ITURING NA SHARED RESPONSIBILITY NG AMA AT INA.

PARA NAMAN KAY MATIBAG, DAPAT MAGKASAMANG MAGDESISYON ANG MAG-ASAWA SA MGA USAPIN SA PAGPAPALAKI NG ANAK.

KUNG MAY HINDI PAGKAKAUNAWaan, DAPAT MAGHANAP NG PARAAN ANG MAG-ASAWA NA MAGKASAMANG LUMUTAS SA PAGKAKAIBA, HABANG LAGING ISINASAALANG-ALANG ANG BEST INTEREST NG PAMILYA AT NG BATA.

SAMANTALA, TINALAKAY DIN NG COMMITTEE ANG HOUSE BILL NUMBER 6021, NA NAGLALAYONG PALAKASIN ANG PHILIPPINE COMMISSION ON WOMEN O PCW.

LAYUNIN NG PANUKALA NA PALAWAKIN ANG MANDATE, POWERS, AT RESOURCES NG PCW BILANG PANGUNAHING MEKANISMO NG GOBYERNO PARA SA GENDER EQUALITY AT WOMEN’S RIGHTS.

NAPAGKASUNDUAN NG COMMITTEE NA APRUBAHAN ITO SA PRINSIPYO AT I-CONSOLIDATE SA HOUSE BILL NUMBER 10017 NI REPRESENTATIVE ZAMORA, AT BUMUO NG SUBSTITUTE BILL PARA SA PAGPAPALAKAS NG PCW.

⸻

KOMENTARYO

MAHALAGA ANG PANUKALANG ITO DAHIL ANG PAMILYA ANG ISA SA PINAKAMAHALAGANG INSTITUSYON SA ATING LIPUNAN.

KUNG ANG BATAS MISMO AY MAY MGA PROBISYONG NAGBIBIGAY NG AUTOMATIC AUTHORITY SA ISANG MAGULANG DAHIL LAMANG SA KANYANG KASARIAN, MAKATWIRAN LAMANG NA SURIIN KUNG ANG GANITONG PROBISYON AY ANGKOP PA SA MAKABAGONG PANAHON.

ANG PANGUNAHING PUNTO DITO AY HINDI KUNG SINO ANG AMA O INA.

ANG PUNTO AY KUNG ANO ANG PINAKAMABUTI PARA SA PAMILYA AT SA BATA.

SA PAGPAPALAKI NG ANAK, PAREHONG MAY RESPONSIBILIDAD ANG AMA AT INA. KAYA MAKATWIRAN NA PAREHO RIN SILANG BIGYAN NG PAGKAKATAONG MAKILAHOK SA MAHAHALAGANG DESISYON.

LALO NA SA MGA DESISYON TUNGKOL SA EDUKASYON, KALUSUGAN, KAPAKANAN, AT PAGGABAY SA ANAK.

MAHALAGA RIN ANG PROBISYON NA NAGTUTULAK SA MAG-ASAWA NA MAG-USAP AT MAGKASAMANG LUMUTAS NG KANILANG PAGKAKAIBA.

SA HALIP NA AUTOMATICALLY MAGING MAS MAKAPANGYARIHAN ANG ISANG PANIG, DAPAT PAGTULUNGAN ANG DESISYON AT UNAHIN ANG BEST INTEREST OF THE CHILD.

PERO DAPAT MAGING MAINGAT ANG KONGRESO SA PAGBABAGO NG FAMILY CODE.

ANG BATAS PAMILYA AY MAY MALALIM NA EPEKTO SA MARRIAGE, PROPERTY RELATIONS, PARENTAL AUTHORITY, AT KAPAKANAN NG MGA ANAK.

KAYA DAPAT MALAWAK ANG PUBLIC CONSULTATION AT MARINIG ANG MGA PAMILYA, LEGAL EXPERTS, WOMEN’S GROUPS, CHILD RIGHTS ADVOCATES, AT IBA PANG STAKEHOLDERS.

MAHALAGA RIN ANG PANUKALANG PALAKASIN ANG PHILIPPINE COMMISSION ON WOMEN.

KUNG MAY BATAS TAYO PARA SA GENDER EQUALITY, DAPAT MAY MATIBAY NA INSTITUSYONG MAY SAPAT NA AUTHORITY, TAO, AT RESOURCES PARA IPATUPAD ITO.

MAGANDA RIN NA ISAMA SA PAG-AARAL ANG MGA BAGONG HAMON GAYA NG DIGITAL RIGHTS, CLIMATE JUSTICE, ECONOMIC AND LABOR JUSTICE, MEDIA, AT GENDER DATA.

SA HULI, ANG GENDER EQUALITY SA PAMILYA AY HINDI DAPAT ITURING NA PAGLALABAN NG LALAKI AT BABAE.

ITO AY PAGTIYAK NA ANG BATAS AY PANTAY AT ANG DESISYON SA PAMILYA AY NAKABATAY SA RESPONSIBILIDAD, PAGGALANG, AT PINAKAMABUTING INTERES NG MGA ANAK.

ANG ISANG MATATAG NA PAMILYA AY HINDI NASUSUKAT KUNG SINO ANG MAY HULING SALITA.

MAS MAHALAGA KUNG PAANO NAGTUTULUNGAN ANG MGA MAGULANG UPANG MAPABUTI ANG KINABUKASAN NG KANILANG MGA ANAK.

(30)

ACIDRE: INAPRUBAHAN NG KAMARA DE REPRESENTANTES SA THIRD AND FINAL READING ANG HOUSE BILL NUMBER 9532, NA NAGLALAYONG MAGBIGAY NG LIBRE AT PANTAY NA ACCESS SA DIGITAL ACADEMIC MATERIALS AT HIGH-SPEED CAMPUS WI-FI PARA SA MGA ESTUDYANTE SA PUBLIC AT PRIVATE HIGHER EDUCATION INSTITUTIONS.

ANG PANUKALA, NA KILALA BILANG PROPOSED “UNIVERSAL ACCESS TO DIGITAL ACADEMIC LEARNING RESOURCES ACT,” AY PANGUNAHING INAKDA NI TINGOG PARTY-LIST REPRESENTATIVE JUDE ACIDRE, CHAIRPERSON NG HOUSE COMMITTEE ON HIGHER AND TECHNICAL EDUCATION.

AYON KAY ACIDRE, HINDI SAPAT NA MAKAPASOK SA KOLEHIYO ANG ISANG ESTUDYANTE. KAILANGAN DIN NIYANG MAGKAROON NG PANTAY NA ACCESS SA MGA KAGAMITANG KAILANGAN PARA MATUTO AT MAGTAGUMPAY.

KABILANG SA MGA HADLANG ANG MAHAL NA TEXTBOOKS, MATAAS NA GASTOS SA MOBILE DATA, LIMITADONG ACCESS SA ACADEMIC MATERIALS, AT MAHINANG INTERNET CONNECTION.

SA ILALIM NG HB 9532, ITATATAG ANG NATIONAL ACADEMIC CONTENT REPOSITORY SA ILALIM NG COMMISSION ON HIGHER EDUCATION, SA PAKIKIPAGTULUNGAN SA DEPARTMENT OF INFORMATION AND COMMUNICATIONS TECHNOLOGY AT MGA HIGHER EDUCATION INSTITUTIONS.

MAGLALAMAN ITO NG DIGITAL TEXTBOOKS, LECTURE VIDEOS, SYLLABI, RESEARCH PAPERS, AT OPEN EDUCATIONAL RESOURCES NA LIBRENG MAA-ACCESS NG MGA ESTUDYANTE AT FACULTY.

DAPAT QUALITY-ASSURED, ACCESSIBLE, INCLUSIVE, AT CULTURALLY RELEVANT ANG MGA MATERIALS NA ILALAGAY SA REPOSITORY.

SAMANTALA, INATASAN DIN ANG DICT, KASAMA ANG MGA HIGHER EDUCATION INSTITUTIONS, NA MAGBIGAY NG LIBRE, SECURE, AT HIGH-SPEED WI-FI SA MGA CAMPUS.

BIBIGYANG-PRIORIDAD SA UNANG YUGTO ANG MGA RURAL AT UNDER-RESOURCED CAMPUSES.

SINUSUPORTAHAN DIN NG PANUKALA ANG PAGLIKHA AT PAGDI-DIGITALIZE NG LOCAL ACADEMIC MATERIALS SA PAMAMAGITAN NG GRANTS PARA SA MGA HIGHER EDUCATION INSTITUTIONS AT FACULTY MEMBERS.

AYON KAY ACIDRE, DAPAT MAGING EQUALIZER ANG DIGITAL LEARNING AT HINDI PANIBAGONG DAHILAN NG PAGKAKAIBA NG MGA ESTUDYANTE.

MATAPOS ANG PAGPASA SA KAMARA, IPADADALA NA ANG HB 9532 SA SENADO PARA SA KANILANG PAGTALAKAY.

⸻

PAGSUSURI

NAPAKAHALAGA NG HOUSE BILL NUMBER 9532 DAHIL TINUTUGUNAN NITO ANG ISANG BAGONG ANYO NG EDUCATIONAL INEQUALITY—ANG DIGITAL DIVIDE.

SA MAKABAGONG EDUKASYON, HINDI NA SAPAT ANG PAGKAKAROON NG CLASSROOM AT GURO.

KAILANGAN DIN NG ESTUDYANTE NG ACCESS SA DIGITAL BOOKS, RESEARCH MATERIALS, ONLINE LECTURES, AT MATATAG NA INTERNET CONNECTION.

PERO DITO NAGKAKAROON NG MALAKING PAGKAKAIBA ANG MGA ESTUDYANTE.

ANG ISANG ESTUDYANTE NA MAY SARILING LAPTOP, MABILIS NA INTERNET, AT KAYANG BUMILI NG TEXTBOOKS AY MAY MALAKING ADVANTAGE KUMPARA SA ISANG ESTUDYANTENG NAKIKIGAMIT LAMANG NG CELLPHONE AT NAGTITIIS SA MAHAL NA MOBILE DATA.

KAYA MAGANDA ANG PRINSIPYO NG PANUKALA: HINDI DAPAT NAKABATAY SA KAYANG BAYARAN NG PAMILYA ANG ACCESS SA LEARNING RESOURCES.

MAHALAGA ANG PROPOSED NATIONAL ACADEMIC CONTENT REPOSITORY DAHIL MAAARI ITONG MAGING ISANG MALAKING DIGITAL LIBRARY PARA SA MGA ESTUDYANTE SA BUONG BANSA.

PERO DAPAT TIYAKIN NA DEKALIDAD AT NAPAPANAHON ANG NILALAMAN. HINDI SAPAT NA MARAMI ANG DIGITAL MATERIALS; DAPAT MAPAGKAKATIWALAAN, REGULAR NA NAA-UPDATE, AT ANGKOP SA CURRICULUM.

MAHALAGA RIN ANG LIBRENG CAMPUS WI-FI.

PERO DAPAT TANDAAN NA HINDI LAHAT NG ESTUDYANTE AY PALAGING NASA CAMPUS. MAY MGA NAG-AARAL SA BAHAY, DORMITORY, O MALALAYONG KOMUNIDAD.

KAYA SA LONG TERM, DAPAT PATULOY NA PALAWAKIN ANG BROADBAND CONNECTIVITY SA MGA RURAL AT UNDERSERVED AREAS.

MAGANDA RIN ANG GRANTS PARA SA LOCAL ACADEMIC MATERIALS DAHIL HINDI DAPAT PURO FOREIGN CONTENT ANG ATING DIGITAL LIBRARY.

DAPAT MAPALAKAS ANG MGA AKDA, RESEARCH, AT LEARNING MATERIALS NA GINAWA MISMO NG MGA PILIPINONG GURO AT MANANALIKSIK.

SA HULI, ANG HB 9532 AY HINDI LANG TUNGKOL SA LIBRENG WI-FI O LIBRENG DIGITAL BOOKS.

ITO AY TUNGKOL SA PAGTATANGGAL NG MGA HADLANG SA EDUKASYON.

ANG PAGPASOK SA KOLEHIYO AY SIMULA PA LAMANG.

ANG TUNAY NA HAMON AY TIYAKING ANG BAWAT ESTUDYANTE—MAYAMAN MAN O MAHIRAP, NASA LUNGSOD MAN O PROBINSYA—AY MAY PANTAY NA PAGKAKATAONG MAKAKUHA NG IMPORMASYON, MATUTO, AT MAKAPAGTAGUMPAY.

KUNG MAAYOS ANG IMPLEMENTATION, ANG DIGITAL TECHNOLOGY AY MAAARING MAGING MAKAPANGYARIHANG PANTAY-PANTAY NA PUWERSA SA HIGHER EDUCATION.

NGUNIT KUNG HINDI MAAYOS ANG CONNECTIVITY AT CONTENT, MAAARI RIN ITONG MAGING PANIBAGONG HADLANG.

KAYA ANG HAMON NGAYON AY SIMPLE: GAWIN NATIN ANG DIGITAL ACCESS NA ISANG KARAPATAN SA EDUKASYON—HINDI ISANG PRIBILEHIYO NA NAKABATAY SA LAMAN NG BULSA.

(30)

SPEAKER: PINALALAKAS NG KAMARA DE REPRESENTANTES ANG DEPENSA NG BANSA LABAN SA CYBERATTACKS SA PAMAMAGITAN NG PAGPASA SA THIRD AND FINAL READING NG HOUSE BILL NUMBER 9605 O NATIONAL CYBERSECURITY AND CRITICAL INFORMATION INFRASTRUCTURE PROTECTION ACT OF 2026.

BUMOTO ANG KAMARA NG 198 PABOR, TATLONG LABAN, AT ISANG ABSTENTION PARA APRUBAHAN ANG PANUKALA, NA KABILANG SA MGA PRIORITY MEASURES NG LEDAC.

AYON KAY HOUSE SPEAKER FAUSTINO “BOJIE” DY THE THIRD, HABANG MAS NAKADEPEDE ANG ATING BUHAY SA DIGITAL SYSTEMS, MAS LUMALAKI RIN ANG PANGANIB NG CYBERATTACKS.

KABILANG SA MGA BANTA ANG ONLINE FRAUD, IDENTITY THEFT, DATA BREACHES, RANSOMWARE, AT MGA CYBERATTACK NA MAAARING MAKAGAMBALA SA MGA PANGUNAHING SERBISYO GAYA NG KURYENTE, TELEKOMUNIKASYON, PAGBABANGKO, AT IBA PANG CRITICAL SERVICES.

ISA SA MAHAHALAGANG PROBISYON NG HB 9605 ANG PAGLIKHA NG NATIONAL CYBERSECURITY AGENCY O NCSA SA ILALIM NG OFFICE OF THE PRESIDENT.

ITO ANG MAGSISILBING PANGUNAHING AHENSYA PARA SA NATIONAL CYBERSECURITY POLICY, PLANNING, COORDINATION, AT IMPLEMENTATION.

KABILANG SA MGA GAWAIN NITO ANG PAGTATAKDA NG MINIMUM CYBERSECURITY STANDARDS, PAG-AUDIT SA CRITICAL INFORMATION INFRASTRUCTURE, PAG-UUGNAY SA RESPONSE SA CYBER INCIDENTS, AT PAGPAPALAKAS NG THREAT-INTELLIGENCE SHARING.

INATASAN DIN ANG MGA OPERATOR NG CRITICAL INFORMATION INFRASTRUCTURE NA MAGSAGAWA NG REGULAR RISK ASSESSMENTS AT CONTINUOUS MONITORING, AT MAGSUMITE NG CYBERSECURITY AUDIT AT RISK-ASSESSMENT REPORTS.

KAILANGAN DIN NILANG I-REPORT ANG MGA CRITICAL AT HIGH-RISK CYBER INCIDENTS.

SA PANIG NAMAN NG NATIONAL GOVERNMENT AGENCIES, GOCCS, AT LGUS, KAILANGAN NILANG MAGPATUPAD NG MINIMUM CYBERSECURITY MEASURES AT MAGTALAGA NG CHIEF INFORMATION SECURITY OFFICER.

PALALAKASIN DIN NG PANUKALA ANG NATIONAL COMPUTER EMERGENCY RESPONSE TEAM AT NATIONAL SECURITY OPERATIONS CENTER PARA SA MAS MABILIS NA PAGTUGON SA MGA CYBER THREATS.

⸻

PAGSUSURI

NAPAKAHALAGA NG PAGPASA NG HOUSE BILL NUMBER 9605 DAHIL ANG CYBERSECURITY AY HINDI NA LAMANG USAPIN NG MGA COMPUTER EXPERT.

ITO AY USAPIN NG PAMBANSANG SEGURIDAD AT PANG-ARAW-ARAW NA BUHAY NG MGA PILIPINO.

ISIPIN NATIN: KUNG MA-CYBERATTACK ANG SISTEMA NG ISANG BANGKO, MAAARING MAAPEKTUHAN ANG ATING MGA DEPOSIT, ONLINE TRANSACTIONS, AT PAG-ACCESS SA PERA.

KUNG TELECOMMUNICATIONS NAMAN ANG TINAMAAN, MAAARING MAWALAN NG COMMUNICATIONS ANG MILYON-MILYONG TAO.

AT KUNG CRITICAL POWER SYSTEMS ANG MAABALA, MAAARING MAAPEKTUHAN ANG MGA OSPITAL, NEGOSYO, TRANSPORTASYON, AT MGA SERBISYONG KAILANGAN NG PUBLIKO.

KAYA MAGANDA ANG DIWA NG PANUKALA NA HUWAG NANG MAGHINTAY NA MAY MALAKING CYBERATTACK BAGO KUMILOS.

ANG REGULAR RISK ASSESSMENT, CONTINUOUS MONITORING, AT MANDATORY REPORTING AY MAHALAGA UPANG MATUKOY AGAD ANG MGA KAHINAAN NG SYSTEM.

MAHALAGA RIN ANG PAGLIKHA NG NATIONAL CYBERSECURITY AGENCY DAHIL ANG CYBER THREATS AY WALANG SINASANTO NA AHENSYA O HANGGANAN.

KAILANGAN NG ISANG CENTRAL BODY NA MAG-UUGNAY SA MGA AHENSYA NG GOBYERNO, LAW ENFORCEMENT, INTELLIGENCE COMMUNITY, CRITICAL INFRASTRUCTURE OPERATORS, AT PRIVATE SECTOR.

PERO MAY ISA PANG MAHALAGANG HAMON: ANG DATA PRIVACY AT PROTEKSYON SA KARAPATAN NG MAMAMAYAN.

SA PAGPAPALAKAS NG CYBERSECURITY, DAPAT TIYAKIN NA ANG PAGKUHA, PAGBABAHAGI, AT PAGGAMIT NG INFORMATION AY MAY MALINAW NA SAFEGUARDS.

HINDI DAPAT GAMITIN ANG CYBERSECURITY BILANG DAHILAN PARA SA WALANG LIMITASYONG PAGMAMANMAN SA MGA MAMAMAYAN.

MAHALAGA RIN ANG CYBER HYGIENE NG ORDINARYONG PILIPINO—MATITIBAY NA PASSWORD, TWO-FACTOR AUTHENTICATION, PAG-IINGAT SA PHISHING LINKS, AT HINDI BASTA PAGBIBIGAY NG PERSONAL NA IMPORMASYON ONLINE.

SA HULI, ANG CYBERSECURITY AY PARANG FIRE SAFETY.

MAS MABUTING MAY FIRE EXTINGUISHER, FIRE EXIT, AT EMERGENCY PLAN BAGO PA MAGKAROON NG SUNOG.

GANOON DIN SA DIGITAL WORLD.

ANG HAMON NG HB 9605 AY TIYAKING ANG DIGITAL NA PILIPINAS AY HINDI LAMANG MAS MABILIS AT MAS MODERNO—KUNDI MAS LIGTAS, MAS MATATAG, AT MAS MAPAGKAKATIWALAAN.

DAHIL SA BAWAT DIGITAL SYSTEM NA PINOPROTEKTAHAN, MAY TAONG NAKATAYA—ANG KANYANG PERA, PAGKAKAKILANLAN, IMPORMASYON, AT KARAPATANG MAKATANGGAP NG SERBISYO.

(30)

QUIMBO: IGINIIT NI MARIKINA SECOND DISTRICT REPRESENTATIVE AT HOUSE WAYS AND MEANS COMMITTEE CHAIR MIRO QUIMBO NA DAPAT MAGING PANGUNAHING LAYUNIN NG SIN TAX REFORM ANG PAGPROTEKTA SA MGA KABATAAN LABAN SA LUMALAKING PAGGAMIT NG NICOTINE.

KASALUKUYANG TINATALAKAY NG HOUSE WAYS AND MEANS COMMITTEE ANG PANUKALANG RATIONALIZATION NG BUWIS SA SIGARILYO, ELECTRONIC CIGARETTES, AT HEATED TOBACCO PRODUCTS BILANG BAHAGI NG MAS MALAWAK NA PROGRESS O PROMOTING GROWTH, REVENUE, AND EQUITY TOWARDS SOCIO-ECONOMIC SUSTAINABILITY TAX REFORM PACKAGE.

AYON KAY QUIMBO, BAGAMA’T MAKATUTULONG ANG SIN TAX SA PAGBUO NG KITA PARA SA GOBYERNO, ANG PANGUNAHING BATAYAN NITO AY PUBLIC HEALTH.

BINANGGIT NIYA ANG PAUNANG RESULTA NG 2024 GLOBAL YOUTH TOBACCO SURVEY, NA NAGPAPAKITANG TUMAAS ANG CURRENT TOBACCO USE SA MGA KABATAANG PILIPINO MULA 12.5 PORSYENTO NOONG 2019 PATUNGONG 16.2 PORSYENTO NOONG 2024.

LUMOBO RIN UMANO SA 26.7 PORSYENTO ANG PAGGAMIT NG ELECTRONIC CIGARETTES SA MGA KABATAAN.

BINANGGIT DIN NI QUIMBO ANG NAUNANG DATOS MULA SA FOOD AND NUTRITION RESEARCH INSTITUTE NA NAGPAPAKITANG DUMOBLE UMANO ANG BILANG NG YOUTH SMOKERS NOONG 2023, MULA 500-THOUSAND NOONG 2021 PATUNGONG ISANG MILYON.

DAHIL DITO, SINABI NI QUIMBO NA KAILANGANG REASSESS ANG KASALUKUYANG TAX TREATMENT SA CIGARETTES, VAPOR PRODUCTS, AT HEATED TOBACCO PRODUCTS.

NGUNIT BABALA NIYA, DAPAT ISALANG-ALANG ANG EPEKTO NG TAX RATES SA LEGITIMATE INDUSTRIES, MGA MAGSASAKA NG TABAKO, KITA NG GOBYERNO, AT ILLEGAL MARKET.

KUNG SOBRANG MABABA ANG BUWIS, MAAARING MANATILING ABOT-KAYA ANG NICOTINE PRODUCTS PARA SA MGA KABATAAN.

PERO KUNG SOBRANG TAAS NAMAN, MAAARI ITONG MAGTULAK SA ILANG CONSUMERS SA ILLEGAL MARKET AT MAKAPINSALA SA LEGITIMATE INDUSTRIES AT REVENUES.

KAYA NANAWAGAN SI QUIMBO NG BALANCE SA PAGBUO NG BAGONG TAX STRUCTURE, KASAMA ANG MGA FISCAL EXPERTS, ECONOMISTS, HEALTH ADVOCATES, AT IBA PANG STAKEHOLDERS.

⸻

PAGSUSURI

MAHALAGA ANG PUNTO NI CHAIRMAN MIRO QUIMBO NA ANG SIN TAX AY HINDI DAPAT TINGNAN BILANG SIMPLENG PARAAN LAMANG UPANG MAKAKOLEKTA NG MAS MARAMING BUWIS.

ITO AY ISANG POLICY TOOL NA MAAARING GAMITIN UPANG BAGUHIN ANG PAG-UUGALI NG MGA CONSUMER AT PROTEKTAHAN ANG KALUSUGAN NG PUBLIKO.

LALO NA ANG MGA KABATAAN.

KUNG TOTOONG TUMAAS ANG PAGGAMIT NG NICOTINE SA MGA KABATAANG PILIPINO, KAILANGANG PAG-ARALANG MABUTI KUNG BAKIT NANGYAYARI ITO.

ISA SA MGA LAYUNIN NG MAS MAHIGPIT NA SIN TAX AY GAWING MAS MAHAL ANG MGA PRODUKTONG MAY HEALTH RISKS, KAYA MAS KAUNTI ANG MAENGGANYONG BUMILI AT GUMAMIT.

PERO DITO PAPASOK ANG DELIKADONG BALANCE NA BINANGGIT NI QUIMBO.

KAPAG SOBRANG MABABA ANG TAX, MAAARING HINDI SAPAT ANG DETERRENT EFFECT.

KAPAG SOBRANG TAAS NAMAN, MAY PANGANIB NA LUMAKI ANG DEMAND PARA SA ILEGAL NA SIGARILYO AT IBA PANG NICOTINE PRODUCTS.

AT KAPAG LUMAKI ANG ILLEGAL MARKET, DALAWANG PROBLEMA ANG SABAY NA LUMALABAN: NAWAWALA ANG TAX REVENUE NG GOBYERNO AT MAS MAHIRAP KONTROLIN ANG MGA PRODUKTONG NAKARARATING SA MGA CONSUMERS, KABILANG ANG MGA MENOR DE EDAD.

KAYA HINDI LANG TAX RATE ANG DAPAT PAGTUUNAN NG KONGRESO.

DAPAT SABAY NA PALAKASIN ANG ENFORCEMENT LABAN SA ILEGAL NA KALAKALAN, AGE VERIFICATION, REGULATION SA SALES AT ADVERTISING, AT PUBLIC EDUCATION.

MAHALAGA RIN ANG PAKIKINIG SA MGA MAGSASAKA NG TABAKO AT LEGITIMATE INDUSTRIES DAHIL MAY MGA KOMUNIDAD NA UMAASA SA INDUSTRIYANG ITO PARA SA KANILANG KABUHAYAN.

SA GANITONG PARAAN, HINDI MAGIGING ONE-SIDED ANG REFORMA.

SA ISANG PANIG, PROTEKSYON SA KABATAAN AT KALUSUGAN.

SA KABILANG PANIG, PROTEKSYON SA LEGITIMATE LIVELIHOODS AT STABLE GOVERNMENT REVENUES.

SA HULI, NAPAKAHALAGA NG PUNTO NI QUIMBO: SA PAGPAPATAW NG SIN TAX, HINDI LANG TAYO NAGPAPASYA KUNG MAGKANO ANG BUWIS.

PINIPILI RIN NATIN KUNG ANONG URI NG PAG-UUGALI ANG HIKAYATIN NG ATING TAX SYSTEM—AT KUNG ANONG URI NG KINABUKASAN ANG GUSTO NATING IPAMANA SA SUSUNOD NA HENERASYON.

(30)

ORTEGA: P31 MILYONG AYUDA, INILABAS PARA SA MGA BIKTIMA NG SUNOD-SUNOD NA PAG-UULAN SA LA UNION

MGA KATROPA, HUMIGIT-KUMULANG 31 MILYONG PISONG AYUDA ANG KUMILOS NA PARA SA MGA PAMAYANAN SA FIRST DISTRICT NG LA UNION NA TINAMAAN NG MAGKAKASUNOD NA WEATHER DISTURBANCE AT MATINDING HABAGAT.

AYON KAY LA UNION FIRST DISTRICT REPRESENTATIVE AT DEPUTY SPEAKER PAOLO ORTEGA THE FIFTH, IPAMAMAHAGI ANG AYUDA SA MGA LOCAL GOVERNMENT UNIT O LGU, DEPENDE SA DAMI NG MGA PAMILYANG APEKTADO AT SA LAWAK NG KANILANG PANGANGAILANGAN.

SINABI NI ORTEGA NA MATAPOS HUMUPA ANG UNANG TATLONG ARAW NG BAGYO, AGAD NANG NAKIPAG-UGNAYAN ANG KANYANG TANGGAPAN PARA HUMILING NG ASSISTANCE PARA SA MGA APEKTADONG RESIDENTE.

TATLO HANGGANG LIMANG MILYONG PISO ANG INAASAHANG MATATANGGAP NG BAWAT LGU, DEPENDE SA BILANG NG MGA PAMILYANG APEKTADO.

KABILANG SA MGA NAIPAMAHAGING AGARANG AYUDA ANG MGA FOOD PACK AT IBA PANG PANGUNAHING PANGANGAILANGAN, HABANG NAGSASAGAWA NAMAN ANG MGA LOCAL AT PROVINCIAL AUTHORITIES NG MGA PREEMPTIVE MEASURES SA MGA LUGAR NA BULNERABLE SA BAHA AT IBA PANG HAZARD.

SINABI RIN NI ORTEGA NA HUMILING NA ANG KANYANG TANGGAPAN NG FINANCIAL ASSISTANCE MULA SA DEPARTMENT OF SOCIAL WELFARE AND DEVELOPMENT, O DSWD, SA SANDALING PINAYAGAN NG SITWASYON ANG PAGPAPATULOY NG RELIEF OPERATIONS.

SAMANTALA, NAITALA SA LA UNION ANG PINSALA SA AGRICULTURE, LIVESTOCK AT INFRASTRUCTURE MATAPOS UMAPAW ANG MGA ILOG DAHIL SA HINDI PANGKARANIWANG LAKAS NG PAG-ULAN.

TINAMAAN NG BAHA ANG MGA PALAYAN AT IBA PANG AGRICULTURAL AREAS.

AYON KAY ORTEGA, MABILIS ANG PAGKILOS NG MGA LOCAL GOVERNMENT UNIT AT NG PROVINCIAL GOVERNMENT SA PAGTUGON SA SITWASYON.

MATATANDAANG PINALAKAS NA RIN NG PAMAHALAANG PANLALAWIGAN NOONG HULYO ANG DISASTER CONTINGENCY MEASURES, KABILANG ANG PAGPAPANATILI NG ALERT STATUS SA LAHAT NG 20 LGU AT PAGHAHANDA NG EVACUATION AT RESPONSE MEASURES SA MGA KOMUNIDAD NA BULNERABLE SA BAHA, LANDSLIDE AT STORM SURGE.

PATULOY NAMANG BINABANTAYAN NG MGA AWTORIDAD ANG RAINFALL AT WATER LEVELS DAHIL POSIBLE PA RIN ANG PASULYAP-SULYAP NA MALALAKAS NA PAG-ULAN SA LALAWIGAN.

ANG HAMON NGAYON AY TIYAKING MAKARATING SA TAMANG BENEPISYARYO ANG AYUDA, LALO NA SA MGA PAMILYANG PINAKAMALUBHANG APEKTADO.

—————

ANALYSIS

ANALYSIS: P31 MILYONG AYUDA — MABILIS NA TUGON, PERO DAPAT MAY PANANAGUTAN

MGA KATROPA, ANG PAGKILOS NG HUMIGIT-KUMULANG 31 MILYONG PISONG AYUDA PARA SA MGA BIKTIMA NG SUNOD-SUNOD NA WEATHER DISTURBANCE SA LA UNION AY MAHALAGA, LALO NA SA MGA PAMILYANG NAPINSALA ANG KABUHAYAN, AGRICULTURE AT MGA ARI-ARIAN.

SA GANITONG SITWASYON, ANG BILIS NG RESPONSE AY NAPAKAHALAGA.

KAPAG MAY BAHA, UMAAPAW ANG ILOG, AT NANGANGANIB ANG MGA PAMAYANAN, HINDI PUWEDENG MAGHINTAY NANG MATAGAL ANG GOBYERNO BAGO KUMILOS.

KAYA POSITIBONG SENYALES ANG SINABING PREEMPTIVE MEASURES NG MGA LGU, KASAMA ANG PAGHAHANDA NG EVACUATION, PAGBIBIGAY NG FOOD PACKS, AT PAGHAHANDA SA MGA LUGAR NA BULNERABLE SA BAHA, LANDSLIDE AT STORM SURGE.

PERO MGA KATROPA, MAY ISANG MAHALAGANG BAGAY NA DAPAT PAGTUUNAN NG PANSIN:

ANG AYUDA AY DAPAT MABILIS, PERO DAPAT DIN MALINAW AT NASUSUBAYBAY.

KUNG MAY 31 MILYONG PISONG AYUDA, DAPAT MALAMAN NG PUBLIKO KUNG MAGKANO ANG NAPUNTA SA BAWAT LGU, ILANG PAMILYA ANG BENEPISYARYO, AT ANONG URI NG ASSISTANCE ANG NATANGGAP NILA.

MAHALAGA ANG FORMULA NA TATLO HANGGANG LIMANG MILYONG PISO BAWAT LGU DEPENDE SA DAMAGE AT BILANG NG APEKTADO.

MAS MAKATARUNGAN ITO KAYSA SA PANTAY-PANTAY NA HALAGA NA HINDI ISINASAALANG-ALANG ANG TOTOONG LAWAK NG PINSALA.

PERO DAPAT MAY MAAYOS NA VALIDATION.

DAHIL SA PANAHON NG SAKUNA, MAY MGA PAMILYANG MAAARING HINDI AGAD MAKAPAGPAREHISTRO O MAKAPAGBIGAY NG DOKUMENTO.

KAYA DAPAT MAY MEKANISMO UPANG HINDI MAIWAN ANG MGA PINAKAMAHIHIRAP AT PINAKAMALALAYO SA SERBISYO.

IKALAWA, HINDI DAPAT MATAPOS SA FOOD PACKS AT CASH ASSISTANCE ANG RESPONSE.

ANG LA UNION AY MAY PINSALA SA PALAYAN, LIVESTOCK AT INFRASTRUCTURE.

IBIG SABIHIN, KAILANGAN DIN ANG RECOVERY AT REHABILITATION.

KAILANGAN NG MGA MAGSASAKA NG BINHI, FARM INPUTS AT POSIBLENG LIVELIHOOD ASSISTANCE.

KAILANGAN NAMAN NG MGA NASIRANG INFRASTRUCTURE NG REPAIR AT RECONSTRUCTION.

AT DITO DAPAT MAGING MAHALAGA ANG COORDINATION NG DSWD, DPWH, DA, DILG, PROVINCIAL GOVERNMENT AT MGA LGU.

ANG ISANG SAKUNA AY HINDI NATATAPOS KAPAG HUMUPA ANG ULAN.

NATATAPOS LAMANG ANG EMERGENCY PHASE KAPAG NAKABANGON NA ANG MGA PAMILYANG APEKTADO.

KAYA ANG P31 MILYONG AYUDA AY DAPAT TINGNAN BILANG UNANG HAKBANG, HINDI HULING SOLUSYON.

AT MAY ISANG MAS MALAKING ARAL DITO.

KUNG PAULIT-ULIT ANG MATINDING PAG-BAHA SA ISANG LUGAR, HINDI PUWEDENG PAULIT-ULIT DIN ANG AYUDA NANG WALANG PAG-AAYOS SA ROOT CAUSE.

KAILANGAN NG MAS MATIBAY NA DRAINAGE SYSTEM, WATERWAY MAINTENANCE, EARLY WARNING SYSTEM, LAND-USE PLANNING AT DISASTER PREPAREDNESS.

SA HULI, MAGANDA ANG MABILIS NA PAGKILOS NG MGA LGU.

PERO ANG TUNAY NA SUKAT NG MAHUSAY NA DISASTER RESPONSE AY HINDI LANG KUNG GAANO KABILIS NAKAPAGBIGAY NG AYUDA.

ITO AY KUNG GAANO KABILIS NAKABANGON ANG MAMAMAYAN — AT KUNG MAY GINAWA BA ANG PAMAHALAAN UPANG HINDI NA MULING MARANASAN ANG PAREHONG TRAHEDYA.

SA SAKUNA, ANG AYUDA AY SAGOT SA AGARANG PANGANGAILANGAN. PERO ANG PREVENTION, PREPAREDNESS AT RESILIENCE ANG TUNAY NA PANGMATAGALANG SOLUSYON.

(30)

SPEAKER: DALAWANG MAHALAGANG PANUKALA PARA SA PROTEKSYON NG MGA BATA AT KALIKASAN ANG ISINAMA SA PRIORITY LEGISLATIVE AGENDA NG LEGISLATIVE-EXECUTIVE DEVELOPMENT ADVISORY COUNCIL O LEDAC.

TINANGGAP NI HOUSE SPEAKER FAUSTINO “BOJIE” DY THE THIRD ANG PAGDAGDAG SA LEDAC COMMON LEGISLATIVE AGENDA NG HOUSE BILL NUMBER 9965 O CHILDREN’S SOCIAL MEDIA SAFETY ACT, AT NG PANUKALANG SIERRA MADRE CONSERVATION AND DEVELOPMENT ACT.

ANG MGA PANUKALA AY KABILANG SA PITONG BAGONG PRIORITY MEASURES NA INAPRUBAHAN SA IKALIMANG PAGPUPULONG NG LEDAC NA PINANGUNAHAN NI PANGULONG FERDINAND R. MARCOS JR.

ANG CHILDREN’S SOCIAL MEDIA SAFETY ACT AY PANGUNAHING INAKDA NINA SPEAKER DY, SENIOR DEPUTY SPEAKER FERDINAND “DINAND” HERNANDEZ, AT HOUSE MAJORITY LEADER FERDINAND ALEXANDER “SANDRO” MARCOS.

LAYUNIN NITO NA MAGTATAG NG MAS KOMPREHENSIBONG SISTEMA PARA SA KALIGTASAN NG MGA BATA SA SOCIAL MEDIA, KABILANG ANG AGE VERIFICATION, MAS MATIBAY NA PARENTAL CONTROLS, MAS MALINAW NA PANANAGUTAN NG MGA ONLINE PLATFORM, AT DIGITAL SAFETY STANDARDS.

AYON KAY SPEAKER DY, LUMALAKI ANG MGA BATA SA ISANG DIGITAL WORLD NA MAY MGA PANGANIB GAYA NG CYBERBULLYING, ONLINE EXPLOITATION, MAPANIRANG CONTENT, ADDICTIVE PLATFORM DESIGN, AT ALGORITHM-DRIVEN MANIPULATION.

SAMANTALA, ANG SIERRA MADRE CONSERVATION AND DEVELOPMENT ACT AY NAGLALAYONG MAGTATAG NG PINAG-ISANG GOVERNANCE FRAMEWORK PARA SA SIERRA MADRE, KASAMA ANG 25-TAONG DEVELOPMENT PLAN, SCIENCE-BASED ENVIRONMENTAL MANAGEMENT, AT SUSTAINABLE LIVELIHOODS PARA SA MGA KOMUNIDAD.

BINIGYANG-DIIN NI DY NA ANG SIERRA MADRE AY HINDI LAMANG TAHANAN NG MAYAMANG BIODIVERSITY. MAHALAGA RIN ITO BILANG NATURAL DEFENSE LABAN SA BAGYO, PINAGMUMULAN NG TUBIG, AT PANANGGA LABAN SA CLIMATE CHANGE.

TARGET NA MAIPASA ANG DALAWANG PANUKALA SA LOOB NG JUNE 2027.

SA KABUUAN, PITONG BAGONG PANUKALA ANG NADAGDAG SA LEDAC PRIORITY LIST, KAYA UMABOT NA SA 60 ANG KABUUANG PRIORITY MEASURES. SA 60, 27 NA ANG NAPASA NG KAMARA SA THIRD READING.

⸻

PAGSUSURI

MAHALAGA ANG PAGDAGDAG NG CHILD ONLINE SAFETY AT SIERRA MADRE PROTECTION BILLS SA LEDAC PRIORITY LIST DAHIL PAREHO NITONG TINUTUGUNAN ANG MGA PROBLEMANG HINDI LAMANG PARA SA KASALUKUYANG HENERASYON, KUNDI PARA SA KINABUKASAN NG BANSA.

UNANG-UNA, SA CHILD ONLINE SAFETY.

MABILIS ANG PAG-UNLAD NG TEKNOLOHIYA, AT KASABAY NITO AY DUMARAMI ANG PANGANIB NA NAKAHARAP NG MGA BATA SA INTERNET. HINDI NA LAMANG CYBERBULLYING ANG ISYU. MAY ONLINE EXPLOITATION, HARMFUL CONTENT, DATA PRIVACY RISKS, AT MGA ALGORITHM NA MAAARING MAGTULAK SA MGA BATA SA MAS MARAMI PANG CONTENT NA HINDI ANGKOP SA KANILANG EDAD.

KAYA MAHALAGA ANG AGE VERIFICATION AT PARENTAL CONTROLS. PERO DAPAT BALANSEHIN ITO SA KARAPATAN NG MGA BATA SA PRIVACY AT ACCESS SA IMPORMASYON.

MAHALAGA RING TINGNAN KUNG PAANO MANANAGOT ANG MGA SOCIAL MEDIA PLATFORM. HINDI DAPAT ANG BUONG RESPONSIBILIDAD AY MAPUNTA LAMANG SA MGA MAGULANG.

IKALAWA, ANG SIERRA MADRE.

NAPAKALAKI NG HALAGA NITO SA NATIONAL DISASTER RESILIENCE. ANG SIERRA MADRE AY NAGSISILBING NATURAL BARRIER LABAN SA MGA BAGYONG DUMARATING MULA SA PACIFIC. MAHALAGA RIN ITO SA WATER SECURITY, AGRICULTURE, BIODIVERSITY, AT CLIMATE CHANGE MITIGATION.

KAYA MAKATWIRAN ANG 25-TAONG DEVELOPMENT PLAN. ANG PANGANGALAGA SA SIERRA MADRE AY HINDI DAPAT NAKASALALAY SA PAIBA-IBANG PROGRAMA NG BAWAT ADMINISTRASYON.

NGUNIT DAPAT MAY MALINAW NA BALANCE SA PAGITAN NG CONSERVATION AT KABUHAYAN NG MGA TAONG UMAASA SA KABUNDUKAN.

SA HULI, ANG MAHALAGANG TANONG AY HINDI LAMANG KUNG MAISASABATAS ANG MGA PANUKALA.

ANG TANONG: KAPAG NAGING BATAS NA, MAY SAPAT BANG PONDO, MATIBAY BANG IMPLEMENTATION MECHANISM, AT MAY PANANAGUTAN BA ANG MGA AHENSYA AT PRIBADONG SEKTOR?

ANG LEDAC PRIORITY STATUS AY ISANG MALAKING HAKBANG. NGUNIT ANG TUNAY NA SUKAT NG TAGUMPAY AY KAPAG ANG MGA BATANG PILIPINO AY MAS LIGTAS SA DIGITAL WORLD, AT ANG SIERRA MADRE AY MAS PROTEKTADO PARA SA SUSUNOD NA MGA HENERASYON.

(30)

JSALCEDA: PINURI NI DATING HOUSE COMMITTEE ON WAYS AND MEANS CHAIRPERSON JOEY SARTE SALCEDA ANG PAGTATALAGA NI PANGULONG FERDINAND R. MARCOS JR. KAY DR. EDWIN MERCADO BILANG BAGONG SECRETARY OF HEALTH AT KAY DR. BEVERLY LORRAINE HO BILANG PRESIDENT AT CHIEF EXECUTIVE OFFICER NG PHILHEALTH.

AYON KAY SALCEDA, MAHALAGA ANG MGA PAGTATALAGANG ITO SA PAGPAPATULOY NG MGA REPORMA SA HEALTH SECTOR AT SA PAGPAPAUNLAD NG UNIVERSAL HEALTH CARE.

PINURI NIYA SI DR. MERCADO SA MGA NAKARAANG REPORMA SA PHILHEALTH, KABILANG ANG PAGPAPALAWAK NG MGA BENEPISYO AT PAGPAPABILIS NG PAGPROSESO AT PAGBABAYAD NG MGA CLAIMS.

AYON KAY SALCEDA, ANG PAG-ANGAT KAY MERCADO SA PAMUMUNO NG DEPARTMENT OF HEALTH AY NAGBIBIGAY NG PAGKAKATAON UPANG MAIPAGPATULOY AT MAPALAWAK ANG MGA REPORMANG NASIMULAN SA PHILHEALTH AT MAISAKATUPARAN ANG MGA ITO SA BUONG HEALTH SYSTEM.

SAMANTALA, PERSONAL NAMANG PINURI NI SALCEDA SI DR. BEVERLY LORRAINE HO, NA ITINALAGA BILANG BAGONG PRESIDENT AT CEO NG PHILHEALTH.

SINABI NI SALCEDA NA NAKATRABAHO NIYA SI DR. HO SA MGA REPORMA SA SIN TAX, AT INILARAWAN NIYA ITO BILANG ISANG KREDIBLE AT EPEKTIBONG TAGAPAGTAGUYOD NG MGA REPORMA NA MAY TIWALA NG CIVIL SOCIETY AT PRIVATE SECTOR.

BAGAMA’T MAIKLI ANG PAHAYAG NI SALCEDA, MALINAW ANG MENSAHE: ANG MGA BAGONG APPOINTMENT AY NAKATUON SA PAGPAPATULOY NG MGA REPORMA SA PHILHEALTH AT PAGPAPALAKAS NG HEALTHCARE SYSTEM.

BINIGYANG-DIIN NI SALCEDA ANG KOMPETENSYA, MALINIS NA RECORD, AT ENERHIYA NI DR. HO BILANG MGA KATANGIANG MAKATUTULONG SA PAGPAPATULOY NG TURNAROUND NG PHILHEALTH.

SA HULI, TINAWAG NI SALCEDA ANG MGA PAGTATALAGA BILANG “EXCELLENT APPOINTMENTS” PARA SA UNIVERSAL HEALTH CARE.

⸻

PAGSUSURI

ANG PAGPAPALIT O PAGTATALAGA NG MGA PINUNO SA HEALTH SECTOR AY HINDI LAMANG USAPIN NG PERSONNEL. MAY DIREKTANG EPEKTO ITO SA SERBISYONG NARARANASAN NG MILYON-MILYONG PILIPINO.

SA PHILHEALTH, ANG PINAKAMAHALAGANG SUKAT NG TAGUMPAY AY HINDI LAMANG KUNG SINO ANG NAKAUPO SA PAMUNUAN.

ANG MAS MAHALAGANG TANONG: MAS MADALI BA PARA SA KARANIWANG PILIPINO ANG MAKAKUHA NG BENEPISYO KAPAG SIYA AY NAGKASAKIT?

MAHALAGA ANG PAGPAPABILIS NG CLAIMS PAYMENTS DAHIL ANG DELAY SA PAGBABAYAD AY MAAARING MAGDULOT NG CASH-FLOW PROBLEMS SA MGA OSPITAL AT HEALTHCARE PROVIDERS, NA SA BANDANG HULI AY MAAARING MAAPEKTUHAN ANG MGA PASYENTE.

MAHALAGA RIN ANG PAGPAPALAWAK NG BENEPISYO. NGUNIT DAPAT TIYAKIN NA ANG MGA BENEPISYONG ITO AY TALAGANG NARARAMDAMAN NG MGA BENEPISYARYO AT HINDI NANANATILI SA PAPEL.

SA PANIG NAMAN NG DOH, MALAKI ANG HAMON SA BAGONG SECRETARY DAHIL HINDI LAMANG PHILHEALTH ANG KAILANGANG AYUSIN. KABILANG DITO ANG PUBLIC HOSPITALS, HEALTH WORKERS, MEDICINES, PRIMARY HEALTH CARE, AT ACCESS SA SERBISYO SA MGA PROBINSYA AT MALALAYONG KOMUNIDAD.

MAHALAGA RIN ANG KAUGNAYAN NITO SA SIN TAX REFORMS. ANG MGA BUWIS SA TABAKO, ALKOHOL, AT IBA PANG HEALTH-RELATED PRODUCTS AY MAY DALAWANG LAYUNIN: PAGLIKOM NG KITA AT PAGPAPABABA NG CONSUMPTION NG MGA PRODUKTONG MAY HEALTH RISKS.

KAYA ANG KOMPETENSYA AT CREDIBILITY NG MGA PINUNO AY MAHALAGA SA PAGPAPATUPAD NG MGA REPORMA.

SA HULI, ANG HAMON KAY DR. MERCADO AT DR. HO AY GAWING KONKRETONG RESULTA ANG MGA REPORMANG BINANGGIT NI SALCEDA.

PARA SA PUBLIKO, SIMPLE LANG ANG INAASAHAN: MAS MABILIS NA SERBISYO, MAS MALAWAK NA BENEPISYO, MAS MAAYOS NA HEALTH FACILITIES, AT MAS KAUNTING ABALA KAPAG KAILANGAN NG TULONG MEDIKAL.

ANG TUNAY NA SUKAT NG UNIVERSAL HEALTH CARE AY HINDI LAMANG ANG DAMI NG MGA BATAS AT REPORMA—KUNDI KUNG GAANO KADALI AT KAMURA PARA SA ISANG ORDINARYONG PILIPINO ANG MAKATANGGAP NG MAAYOS NA PANGANGALAGA SA KALUSUGAN.

(30)

SPEAKER: INAPRUBAHAN NG HOUSE COMMITTEE ON WAYS AND MEANS ANG MGA PANUKALANG NAGLALAYONG MAGBIGAY NG MAS MALAKING TAX RELIEF SA MGA MANGGAGAWA AT MALILIIT NA NEGOSYO.

KABILANG DITO ANG HOUSE BILL NUMBER 10345 NA NAGMUMUNGKAHI NA ITAAS ANG ANNUAL TAXABLE INCOME EXEMPTION CEILING MULA 250-THOUSAND PESOS PATUNGONG 350-THOUSAND PESOS.

ANG PANUKALA AY INIHARAP NI HOUSE SPEAKER FAUSTINO “BOJIE” DY THE THIRD AT HOUSE MAJORITY LEADER FERDINAND ALEXANDER “SANDRO” MARCOS, AT INAPRUBAHAN NG COMMITTEE, SUBJECT TO STYLE, SA PAGPUPULONG NA PINANGUNAHAN NI MARIKINA SECOND DISTRICT REPRESENTATIVE AT WAYS AND MEANS CHAIRMAN MIRO QUIMBO.

KAPAG NAGING BATAS, ANG MGA INDIBIDWAL NA KUMIKITA NG HANGGANG 350-THOUSAND PESOS BAWAT TAON AY HINDI NA MAGBABAYAD NG PERSONAL INCOME TAX.

LAYUNIN NITONG DAGDAGAN ANG TAKE-HOME PAY NG LOW- AT MIDDLE-INCOME WORKERS, LALO NA SA HARAP NG PATULOY NA PAGTAAS NG GASTUSIN SA PANG-ARAW-ARAW.

SAMANTALA, INAPRUBAHAN DIN NG COMMITTEE ANG HOUSE BILL NUMBER 10346 NA NAGLALAYONG MAGBIGAY NG TAX RELIEF SA MICROENTERPRISES SA PAMAMAGITAN NG PAG-EXEMPT SA KANILA SA TWO-PERCENT MINIMUM CORPORATE INCOME TAX O MCIT.

AYON KAY QUIMBO, MAHALAGA ITO PARA SA MGA MALILIIT NA NEGOSYONG MAY MALIIT NA PROFIT MARGIN AT PATULOY NA BUMABANGON MULA SA MGA NAGING ECONOMIC DISRUPTIONS.

ANG LAYUNIN, ANYA, AY BIGYAN ANG MGA ENTREPRENEUR NG “BREATHING ROOM” UPANG MULING MAMUHUNAN, MAPANATILI ANG MGA TRABAHO, AT MAPALAGO ANG KANILANG NEGOSYO.

SINABI RIN NI QUIMBO NA POSIBLENG PAG-ISAHIN ANG MGA TAX RELIEF MEASURES AT MGA KAUKULANG COMPENSATORY REVENUE MEASURES SA ISANG OMNIBUS TAX REFORM PACKAGE.

⸻

PAGSUSURI

ANG PANUKALANG ITAAS ANG TAX EXEMPTION CEILING SA 350-THOUSAND PESOS AY DIREKTANG MAKAAAPEKTO SA TAKE-HOME PAY NG MARAMING MANGGAGAWA, LALO NA SA LOW- AT MIDDLE-INCOME SECTOR.

SA SIMPLE AT PRAKTIKAL NA PALIWANAG, KAPAG MAS MATAAS ANG HALAGANG HINDI SISINGILAN NG PERSONAL INCOME TAX, MAS MALAKI ANG MANANATILI SA BULSA NG MGA MANGGAGAWA.

MAHALAGA ITO SA PANAHONG MATAAS ANG HALAGA NG PAGKAIN, KURYENTE, TRANSPORTASYON, AT IBA PANG PANGUNAHING PANGANGAILANGAN.

PERO MAYROONG ISANG MAHALAGANG USAPIN: ANG KITA NG GOBYERNO.

KAPAG BINABA O INALIS ANG ILANG TAX COLLECTIONS, MABABAWASAN DIN ANG RESOURCES NA MAAARING GAMITIN PARA SA EDUKASYON, KALUSUGAN, INFRASTRUCTURE, SOCIAL SERVICES, AT IBA PANG PROGRAMA.

KAYA MAKATWIRAN ANG PANANAW NG WAYS AND MEANS COMMITTEE NA DAPAT MAY KATUMBAS NA RESPONSIBLE REVENUE MEASURES.

ANG TAX RELIEF AY MAGANDA KUNG MAY DIREKTANG BENEPISYO SA MAMAMAYAN, PERO DAPAT TINITIYAK DIN NA HINDI MAGKAKAROON NG MALAKING BUTAS SA NATIONAL BUDGET.

SA PANIG NAMAN NG MICROENTERPRISES, ANG PAG-EXEMPT SA TWO-PERCENT MCIT AY MAAARING MAGBIGAY NG MAHALAGANG GINHAWA SA MALILIIT NA NEGOSYO.

ANG MGA NEGOSYONG MAY MANIPIS NA MARGIN AY MAAARING MAHIRAPAN KAPAG MAY TAX OBLIGATION NA HINDI NAKABATAY SA AKTWAL NA KITA.

KUNG MAGKAKAROON SILA NG MAS MALUWAG NA CASH FLOW, MAAARI NILA ITONG GAMITIN SA PAGBILI NG INVENTORY, PAGPAPASAHOD, PAGPAPALAWAK, AT PAGLIKHA NG BAGONG TRABAHO.

KAYA ANG HAMON SA KONGRESO AY HANAPIN ANG TAMANG BALANCE: TAX RELIEF PARA SA MGA TAO AT NEGOSYO, PERO MAY SAPAT NA KITA ANG GOBYERNO PARA IPAGPATULOY ANG MAHAHALAGANG SERBISYO PUBLIKO.

SA HULI, HINDI LAMANG DAPAT TANUNGIN KUNG MAGKANO ANG TAX NA MABABAWAS SA MAMAMAYAN.

DAPAT DIN ITANONG: PAANO NATIN MAPAPANATILING MATATAG ANG KITA NG GOBYERNO HABANG BINIBIGYAN NG MAS MALUWAG NA PUWANG ANG MGA PAMILYA, MANGGAGAWA, AT MALILIIT NA NEGOSYO NA UMUNLAD?

(30)

LARA: INAPRUBAHAN NG HOUSE COMMITTEE ON DISASTER RESILIENCE ANG TATLONG SUBSTITUTE BILLS NA NAGLALAYONG PALAKASIN ANG DISASTER PREPAREDNESS, PABILISIN ANG PAGHAHATID NG RELIEF GOODS, AT GAWING MAS MATATAG ANG MGA KOMUNIDAD LABAN SA MGA SAKUNA.

PINAMUMUNUAN ANG COMMITTEE NI CAGAYAN REPRESENTATIVE JOSE “JOJO” LARA.

ANG UNANG PANUKALA AY NAGLALAYONG MAGTATAG NG DISASTER FOOD BANKS AT STOCKPILES SA BAWAT PROBINSYA AT HIGHLY URBANIZED CITY.

LAYUNIN NITO NA MATIYAK NA MAY NAKAHANDANG PAGKAIN, TUBIG, GAMOT, AT IBA PANG PANGUNAHING SUPPLIES BAGO PA DUMATING ANG SAKUNA.

KABILANG SA MGA PANUKALANG PINAGSAMA-SAMA SA SUBSTITUTE BILL ANG HOUSE BILLS NUMBER 1258, 2674, 3875, 4903, 4936, 6374, 6583, AT 10295.

BINIGYANG-DIIN NI REPRESENTATIVE AGATHA “AGAY” CRUZ NA SA PANAHON NG EMERGENCY, BAWAT ORAS AY MAHALAGA. KAYA DAPAT NAKAPREPOSITION NA ANG MGA PANGUNAHING SUPPLIES AT HINDI PA HINAHANAP O BINIBILI PAGDATING NG SAKUNA.

IKALAWANG SUBSTITUTE BILL NAMAN ANG NAGLALAYONG MAGBIGAY NG LIBRENG FREIGHT SERVICES PARA SA PAGHAHATID NG RELIEF GOODS SA MGA LUGAR NA TINAMAAN NG KALAMIDAD.

AYON KAY LARA, MADALAS NA NAAANTALA ANG MGA DONASYON AT ESSENTIAL SUPPLIES DAHIL SA GASTOS AT DISPONIBILIDAD NG TRANSPORTASYON AT SHIPPING.

SA ILALIM NG PANUKALA, MAGIGING LIBRE ANG FREIGHT SERVICES SA PANAHON NG DECLARED STATE OF CALAMITY.

SAMANTALA, ANG IKATLONG SUBSTITUTE BILL AY NAKATUON SA GREEN INFRASTRUCTURE AT NATURE-BASED SOLUTIONS PARA SA MAS SUSTAINABLE AT RESILIENT NA PAG-UNLAD NG BANSA.

AYON KAY COMMITTEE VICE CHAIRMAN AT BUKIDNON REPRESENTATIVE MANUEL ALBA, INAAASAHANG ISASAMA NG MGA LGU ANG SUSTAINABLE AT RESILIENT SYSTEMS SA KANILANG LAND USE PLANS, DEVELOPMENT PLANS, AT LOCAL CLIMATE CHANGE ACTION PLANS.

LAYUNIN NITONG BAWASAN ANG DISASTER RISKS AT PALAKASIN ANG KAKAYAHAN NG MGA KOMUNIDAD NA HARAPIN ANG EPEKTO NG CLIMATE CHANGE AT NATURAL HAZARDS.

ANG TATLONG SUBSTITUTE BILLS AY IPINASA NA SA HOUSE COMMITTEES ON APPROPRIATIONS AT WAYS AND MEANS PARA SA PAGTALAKAY SA MGA KAILANGANG PONDO.

⸻

KOMENTARYO

NAPAKAHALAGA NG TATLONG PANUKALANG ITO DAHIL ANG DISASTER RESPONSE AY DAPAT NAGSISIMULA BAGO PA DUMATING ANG SAKUNA.

SA PILIPINAS, HINDI NA BAGONG PANGYAYARI ANG BAGYO, BAHA, LANDSLIDE, EARTHQUAKE, AT IBA PANG CALAMITIES.

KAYA HINDI DAPAT PAULIT-ULIT NA NAGUGULAT ANG PAMAHALAAN SA TUWING MAY MALAKAS NA PAG-ULAN O BAGYO.

DITO MAHALAGA ANG PROPOSED DISASTER FOOD BANKS AT STOCKPILES.

KAPAG MAY PAGKAIN, TUBIG, GAMOT, AT HYGIENE SUPPLIES NANG NAKAPREPOSITION SA MGA LUGAR, MAS MABILIS ANG RESPONSE AT MAS KAUNTI ANG ORAS NA HINTAYIN NG MGA EVACUEE.

PERO MAY ISANG MAHALAGANG TANONG: PAANO TITIYAKIN NA HINDI MASASAYANG O MASISIRA ANG MGA STOCKPILE?

KAILANGAN NG MAAYOS NA INVENTORY SYSTEM, REGULAR ROTATION NG SUPPLIES, TRANSPARENT PROCUREMENT, AT MALINAW NA ACCOUNTABILITY.

MAGANDA RIN ANG LIBRENG FREIGHT SERVICES PARA SA RELIEF GOODS.

MARAMING DONORS ANG HANDA NAMANG TUMULONG, PERO ANG PROBLEMA AY KUNG PAANO MAKARARATING ANG MGA DONASYON SA MGA APEKTADONG KOMUNIDAD.

KUNG MAALIS ANG FREIGHT COST BILANG HADLANG, MAAARING MAS MAPABILIS ANG PAGHAHATID NG AYUDA.

PERO DAPAT MAY MAHIGPIT NA SAFEGUARDS PARA MAIWASAN ANG ABUSO AT MASIGURO NA ANG LIBRENG TRANSPORTASYON AY TALAGANG NAPUPUNTA SA RELIEF OPERATIONS.

SAMANTALA, ANG GREEN INFRASTRUCTURE AY MAS PANGMATAGALANG SOLUSYON.

HINDI LAHAT NG DISASTER PROBLEM AY MALULUTAS SA PAMAMAGITAN NG RELIEF GOODS. KAILANGAN DIN NATING BAWASAN ANG RISK BAGO PA DUMATING ANG SAKUNA.

HALIMBAWA NITO ANG PAGPAPALAKAS NG WATERSHEDS, URBAN GREEN SPACES, MANGROVES, NATURAL DRAINAGE SYSTEMS, AT IBA PANG NATURE-BASED SOLUTIONS.

ANG MGA ITO AY MAAARING MAKATULONG SA PAGBAWAS NG FLOODING, SOIL EROSION, AT IMPACT NG EXTREME WEATHER.

KAYA MAGANDA ANG PINAGSAMANG DIREKSYON NG TATLONG PANUKALA: MAY STOCKPILE PARA SA AGARANG PANGANGAILANGAN, MAY TRANSPORTATION SUPPORT PARA SA MABILIS NA RELIEF, AT MAY GREEN INFRASTRUCTURE PARA SA PANGMATAGALANG RESILIENCE.

SA HULI, ANG PINAKAMAHALAGANG PRINSIPYO AY ITO:

ANG MAHUSAY NA DISASTER RESPONSE AY HINDI NASUSUKAT SA DAMI NG RELIEF GOODS NA NAIPAMAMAHAGI PAGKATAPOS NG SAKUNA.

MAS MAHALAGA KUNG GAANO KAHANDA ANG BANSA BAGO PA DUMATING ANG SAKUNA, GAANO KABILIS NAKARARATING ANG TULONG, AT GAANO KATIBAY ANG MGA KOMUNIDAD SA PAGHARAP SA SUSUNOD NA KALAMIDAD.

(30)

GARIN PATULOY ANG KOORDINASYON NG LIDERATO NG KAMARA DE REPRESENTANTES SA MGA AHENSYA NG GOBYERNO UPANG TUGUNAN ANG EPEKTO NG MALALAKAS NA PAG-ULAN AT PAGBAHA SA IBA’T IBANG PANIG NG BANSA.

AYON KAY DEPUTY SPEAKER JANETTE GARIN, ILANG ARAW NANG NAKIKIPAG-UGNAYAN SINA HOUSE SPEAKER FAUSTINO “BOJIE” DY THE THIRD AT MAJORITY LEADER FERDINAND ALEXANDER “SANDRO” MARCOS SA OFFICE OF CIVIL DEFENSE, DEPARTMENT OF SOCIAL WELFARE AND DEVELOPMENT, AT DEPARTMENT OF HEALTH.

LAYUNIN NITO NA MATUKOY AGAD KUNG ANO ANG MGA PANGANGAILANGAN SA MGA BINABAHANG LUGAR, AT KUNG SAAN MAY MGA KAKULANGAN SA PONDO NA MAAARING MATUGUNAN SA PAPARATING NA 2027 NATIONAL BUDGET.

PINURI NI GARIN ANG DSWD SA PAGPAPREPOSITION NG FOOD PACKS, HYGIENE KITS AT FAMILY KITS SA MGA BAYAN AT KOMUNIDAD, SA HALIP NA MANATILI LAMANG ANG MGA ITO SA REGIONAL OFFICES.

DAHIL DITO, MAS MABILIS NA NAIPAMAMAHAGI ANG AYUDA, LALO NA SA MGA EVACUATION CENTERS, SA SANDALING HUMUHUPA ANG ULAN AT NAGIGING LIGTAS ANG PAGBIYAHE.

SAMANTALA, TINIYAK DIN ANG KOORDINASYON SA DOH UPANG MATIYAK ANG SUPPLY NG MGA GAMOT AT HEALTH MATERIALS SA MGA LUGAR NA APEKTADO NG BAHA.

KABILANG DITO ANG PAGPAPREPOSITION NG MGA GAMOT PARA SA PAG-IWAS SA LEPTOSPIROSIS, GAYUNDIN ANG WATER-TREATMENT SUPPLIES PARA SA MGA EVACUATION CENTERS.

PAALALA NI GARIN, LALO NA SA MGA NAKAPASOK SA BAHA, MAHALAGA ANG AGARANG PAGPAPAKONSULTA SA MGA HEALTH WORKER DAHIL MAAARING MAGING NAKAMAMATAY ANG LEPTOSPIROSIS KAPAG LUMALA ANG MGA SINTOMAS.

KASABAY NITO, INAASAHANG ISUSUMITE NG EXECUTIVE BRANCH SA KONGRESO ANG PROPOSED 2027 NATIONAL EXPENDITURE PROGRAM. DITO MAGSISIMULA ANG MASINSINANG PAGBUSISI NG KAMARA SA MGA PROGRAMA AT PONDO NG PAMAHALAAN.

⸻

PAGSUSURI

MAHALAGA ANG KOORDINASYONG ISINASAGAWA NG HOUSE LEADERSHIP DAHIL IPINAPAKITA NITO NA ANG PAGTUGON SA SAKUNA AY HINDI LAMANG DAPAT NAKATUTOK SA AGARANG PAGBIBIGAY NG AYUDA.

DAPAT DIN ITONG MAGING BATAYAN SA PAGPAPLANO NG PONDO NG PAMAHALAAN.

SA PAGPASOK NG BUDGET SEASON, MALAKING HAMON SA KONGRESO ANG MATUKOY KUNG ALING MGA AHENSYA ANG MAY SAPAT NA RESOURCES, ALIN ANG KULANG, AT ALIN ANG MGA PROGRAMA ANG DAPAT PALAKASIN.

SA USAPIN NG BAHA, HINDI LANG PAGKAIN AT EVACUATION ANG DAPAT TINGNAN. KAILANGAN DING SURIIN ANG PONDO PARA SA HEALTH SERVICES, MEDICINES, MALINIS NA TUBIG, SANITATION, DISASTER RESPONSE, AT HIGIT SA LAHAT, FLOOD CONTROL AT DISASTER PREVENTION.

MAHALAGA RIN ANG PAGGAMIT NG OVERSIGHT POWERS NG KONGRESO. HINDI LAMANG DAPAT ITANONG KUNG MAGKANO ANG PONDO, KUNDI KUNG SAAN ITO NAPUPUNTA AT KUNG MAY KONKRETONG RESULTA BA SA MGA KOMUNIDAD.

HALIMBAWA, ANG PAGPAPREPOSITION NG FOOD PACKS AT HYGIENE KITS AY ISANG PRAKTIKAL NA HAKBANG. MAS MABILIS ANG RESPONSE KAPAG MALAPIT NA SA MGA KOMUNIDAD ANG SUPPLIES.

SA HEALTH SIDE NAMAN, NAPAKAHALAGA NG PAGHAHANDA LABAN SA LEPTOSPIROSIS. SA PANAHON NG BAHA, HINDI NATATAPOS ANG PROBLEMA PAGHUPA NG TUBIG. MAAARI PA ITONG MAGDULOT NG MGA SAKIT AT HEALTH EMERGENCIES.

KAYA ANG 2027 BUDGET AY DAPAT TINGNAN BILANG ISANG PAGKAKATAON UPANG PALAKASIN ANG DISASTER PREPAREDNESS, HINDI LAMANG ANG DISASTER RESPONSE.

ANG MAHALAGANG TANONG NGAYON: MAY SAPAT BANG PONDO ANG PAMAHALAAN PARA HINDI PAULIT-ULIT NA NAGHAHABOL SA PINSALA PAGKATAPOS NG BAHA?

KUNG MAY MGA PUWANG SA SISTEMA, ANG PAPARATING NA BUDGET DELIBERATIONS AY DAPAT MAGING DAAN UPANG MAITAMA ANG MGA ITO.

SA HULI, ANG BAWAT PISONG ILALAAN SA 2027 BUDGET AY DAPAT MAGBUNGA NG MAS MABILIS NA PAGTUGON, MAS MATIBAY NA PAGHAHANDA, AT MAS LIGTAS NA PAMUMUHAY PARA SA MGA PILIPINONG LAGING NANGANGANIB SA PAGBAHA.

(30) SPEAKER: PANUKALANG 2027 NATIONAL BUDGET, MASUSING SUSURIIN NG KAMARA